به گزارش ایراف، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) امروز یکشنبه ۲۲ شهریور، اعلام کرده است که از ماه آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶، ۱۷۹ هزار و ۸۴۵ نفر در سراسر افغانستان از طریق پروژه صندوق جهانی مبارزه با سل آزمایش شدهاند.
برنامه توسعه سازمان ملل تأکید کرده که این روند، دسترسی مردم افغانستان را به شناسایی فعال موارد سل، تشخیص آزمایشگاهی و درمان جامع افزایش داده و بهویژه برای جوامع آسیبپذیر که با فقر، آوارگی و کمبود زیرساختهای درمانی مواجهاند، اهمیت حیاتی دارد.
سل یا توبرکلوز یک بیماری عفونی ناشی از باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس است که عمدتاً ریهها را درگیر میکند و از طریق هوا—هنگام سرفه، عطسه یا صحبت فرد مبتلا—منتقل میشود.
سازمان جهانی بهداشت افغانستان را یکی از کشورهای دارای بار بالای سل معرفی میکند؛ کشوری که سالانه دهها هزار مورد جدید ابتلا را ثبت میکند.
بهگفته کارشناسان، تشخیص زودهنگام و درمان بدون وقفه دو رکن اصلی مهار این بیماریاند؛ زیرا تأخیر در درمان نهتنها خطر مرگومیر را افزایش میدهد، بلکه زنجیره انتقال را نیز طولانیتر میکند.
ابعاد گستردهتر بحران سل در افغانستان
گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که سل همچنان یکی از چالشهای بزرگ نظام سلامت افغانستان است.
در سال ۲۰۲۵، بیش از ۲۰۰ مورد سل در هر ۱۰۰ هزار نفر ثبت شده بود؛ آماری که نشاندهنده شدت گردش این بیماری در جامعه است.
برنامه توسعه سازمان ملل در گزارش دیگری اعلام کرده بود که تنها در گذرگاه اسلامقلعه، روزانه بین ۶ تا ۷ هزار نفر از بازگشتکنندگان برای سل غربالگری میشوند و در سال گذشته بیش از ۶۵۰ هزار نفر در سراسر کشور آزمایش شدهاند.
این حجم از غربالگری نشان میدهد که کنترل سل در افغانستان نیازمند نظارت مستمر، بهویژه در نقاط مرزی است.
چالشهای ساختاری و نگرانیهای آینده
با وجود افزایش غربالگری، نهادهای بینالمللی هشدار میدهند که کمبود بودجه پس از تحولات سیاسی سال ۲۰۲۱، برنامههای حیاتی مبارزه با بیماریهای عفونی را تهدید میکند.
کاهش منابع مالی میتواند روند درمان بیماران سل، تأمین داروهای ضروری و فعالیت آزمایشگاههای تشخیصی را با اختلال مواجه کند.
همچنین محدودیتهای اعمالشده بر فعالیت کارکنان زن در بخش سلامت، دسترسی زنان و کودکان به خدمات درمانی را دشوارتر کرده و ممکن است پیامدهای جدی برای کنترل بیماری در مناطق روستایی داشته باشد.
در مجموع افزایش غربالگری سل در افغانستان، گامی مهم در مسیر مهار این بیماری خاموش است؛ اما پایداری این دستاوردها وابسته به تأمین مالی مستمر، تقویت زیرساختهای درمانی و رفع موانع دسترسی مردم به خدمات سلامت است.
سل همچنان یکی از تهدیدهای جدی سلامت عمومی در افغانستان باقی مانده و نیازمند توجه و همکاری گسترده جامعه جهانی است.
