به گزارش ایراف، در دوران حکومت پیشین افغانستان، واحدهای انتحاری طالبان یکی از خشنترین ابزارهای این گروه در جنگ علیه نیروهای امنیتی و غیرنظامیان بود.
اعضای این واحدها زیر آموزشهای شدید اعتقادی و تبلیغاتی قرار میگرفتند تا برای انجام حملاتی آماده شوند که در آن خود مهاجم نیز کشته میشد.
طالبان این افراد را «استشهادی» مینامیدند و وعده اصلی برای جذب آنان، رسیدن به «شهادت» و «بهشت» بود.
اما امروز، در شرایطی که طالبان اداره حکومت را در دست دارند، بخشی از همین نیروها با تغییر کامل در مطالبات، خواستار مقام، رتبه و امتیازات حکومتی شدهاند.
درخواست ژنرالی از حقانی
سراجالدین حقانی، سرپرست وزارت کشور طالبان و رهبر شبکه حقانی، در نشستی در شهرستان گیلان غزنی برای نخستینبار بهصورت علنی گفت که یکی از اعضای نخستین مرکز انتحاری طالبان از او رتبه «ژنرالی» خواسته است.
او نام این فرد را حیاتالله محمد غزنوی اعلام کرد و با لحنی انتقادی گفت: «اولین استشهادیان که به مرکز ما آمدند… حیاتالله محمد غزنوی است. او حالا ژنرالی میخواهد و من از او خفه هستم.»
حقانی همچنین تأکید کرد که اعضای واحدهای انتحاری نباید «مغرور» شوند؛ عبارتی که نشاندهنده نگرانی او از تغییر روحیه نیروهایی است که زمانی ستون فقرات ماشین جنگ طالبان بودند.
از آموزش برای مرگ تا رقابت برای مقام
در دوران جنگ، طالبان با تبلیغاتی مبتنی بر «جهاد»، «شهادت» و جنگ با «یهود و نصارا» جوانان را به مراکز انتحاری جذب میکردند.
بسیاری از این افراد باور داشتند که کشتهشدن در حملهی انتحاری بالاترین نوع فداکاری برای «امارت اسلامی» است و پاداش آنان نه در این دنیا، بلکه در آخرت خواهد بود.
اما پس از فروپاشی حکومت پیشین در مرداد ۱۴۰۰ و خروج نیروهای خارجی، شرایط کاملاً تغییر کرد.
طالبان اکنون حکومت، منابع دولتی، امکانات نظامی و ساختارهای امنیتی را در اختیار دارند.
همین تغییر، انگیزههای نیروهای انتحاری را نیز دگرگون کرده است.
برخی از اعضای این واحدها در ساختارهای نظامی و استخباراتی طالبان جذب شدهاند و برخی دیگر بهصورت ذخیره نگهداری میشوند.
بااینحال، زندگی در شهرهای بزرگ و مشاهده امکانات حکومتی در اختیار فرماندهان طالبان، توقعات تازهای در میان آنان ایجاد کرده است.
امتیازات برای نزدیکان، نارضایتی برای دیگران
در پنج سال گذشته، شماری از اعضای واحدهای انتحاری که به رهبران طالبان نزدیک بودهاند، توانستهاند به مناصب بلند دولتی برسند.
حتی برخی از آنان پس از دورههای کوتاه آموزشی، در بخشهای تخصصی نیروی هوایی طالبان منصوب شدهاند.
این روند، نارضایتی نیروهایی را که واسطهای در حلقههای قدرت ندارند، افزایش داده است.
آنان با اشاره به سوابق خود در نخستین مراکز انتحاری، مستقیماً با مقامهایی چون حقانی تماس میگیرند و خواستار رتبههای بلند میشوند.
شبکه حقانی که نقش اصلی در ایجاد و سازماندهی واحدهای انتحاری طالبان داشت، اکنون با موجی از درخواستها از سوی نیروهای پیشین روبهرو است؛ نیروهایی که خود را به این شبکه نزدیک میدانند و انتظار دارند سابقه آنان با مقام و رتبه جبران شود.
ژنرالی؛ فقط یک رتبه نیست
در ساختار طالبان، رتبه «ژنرالی» تنها یک عنوان نظامی نیست. این رتبه میتواند حقوق و امکانات بیشتر، دسترسی به حلقههای اصلی قدرت و زمینهی انتصاب به مناصب بلندتر را فراهم کند.
برای نیروهای انتحاری، چنین رتبهای همچنین نوعی اعتبار معنوی و بهرسمیتشناختن نقش آنان در دوران جنگ محسوب میشود.
درخواست حیاتالله محمد غزنوی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ فردی که در نخستین مرکز انتحاری طالبان حضور داشته و اکنون انتظار دارد فداکاریاش با رتبه ژنرالی جبران شود.
نگرانی از ریزش نیروی فدایی
اظهارات حقانی نشان میدهد که او از این تغییر مطالبات خشنود نیست.
تأکید بر «مغرور نشدن» و بیان اینکه از غزنوی «خفه(ناراحت)» است، علاوه بر نارضایتی شخصی، نشانهای از نگرانی بزرگتر است: طالبان ممکن است در سالهای آینده با ریزش نیروی فدایی روبهرو شوند؛ نیرویی که در دو دهه گذشته یکی از مهمترین ابزارهای خشونت و عملیاتهای مرگبار این گروه بوده است.
