به گزارش ایراف، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست هفتگی خود با خبرنگاران با تشریح تحولات منطقهای و بینالمللی، بخش قابل توجهی از سخنان خود را به تحولات تنگه هرمز، رایزنیهای جمهوری اسلامی ایران و عمان و تلاش دو کشور ساحلی برای ایجاد مسیرهای امن کشتیرانی اختصاص داد و تأکید کرد که مذاکرات تهران و مسقط با جدیت دنبال شده و اکنون به مرحله نهایی نزدیک شده است.
بقائی با اشاره به نقش عمان در رایزنیهای مربوط به تنگه هرمز اظهار داشت که جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان به عنوان دو کشور ساحلی این آبراه مهم، مذاکراتی جدی را برای تعیین مسیرهای امن تردد آغاز کردهاند و در این روند، گفتوگوهای خوبی میان دو طرف انجام شده است.
وی با بیان اینکه در مقاطعی فراز و فرودهایی در این مذاکرات ایجاد شده است، بخشی از این نوسانات را ناشی از دخالت و اعمال نفوذ طرفهای ثالث دانست و گفت این مداخلات در مواردی روند طبیعی مذاکرات را با اختلال مواجه کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در عین حال تأکید کرد که با وجود این موانع، گفتوگوها متوقف نشده و اکنون میتوان گفت مذاکرات ایران و عمان به مرحله نهایی رسیده است.
تفاهم تهران و مسقط در آستانه ثبت بینالمللی
بقائی اعلام کرد که احتمالاً طی روزهای آینده، تفاهم میان ایران و عمان درباره تعیین یک مسیر موقت امن در تنگه هرمز در سازمان بینالمللی دریانوردی به ثبت خواهد رسید.
وی ابراز امیدواری کرد که طرفهای ثالث بار دیگر در این روند مداخله نکنند و اجازه دهند گفتوگوهای تهران و مسقط در فضایی معقول و منطقی به نتیجه برسد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر تفاهم ایران و عمان بر وضعیت تردد در تنگه هرمز و موضع ایالات متحده، تصریح کرد که مبنای جمهوری اسلامی ایران این است که دو کشور ساحلی تنگه، منافع و مصالح خود را در چارچوب گفتوگو و همکاری دنبال کنند.
وی درباره نقش عمان در این مذاکرات گفت: عمان به عنوان کشور همسایه و ساحلی و با توجه به روابط دیرینه و بسیار خوب با جمهوری اسلامی ایران، در این روند با حسن نیت عمل کرده است.
بقائی البته میان «شرط لازم» و «شرط کافی» برای تأمین امنیت تردد در تنگه هرمز تفکیک قائل شد و گفت تفاهم میان ایران و عمان شرط لازم برای ایجاد امنیت در مسیرهای تردد این آبراه است، اما به تنهایی شرط کافی محسوب نمیشود.
تهران: ریشه ناامنی هرمز را باید در تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی جستوجو کرد
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از اظهارات خود، روایتهایی را که ایران را عامل اصلی ناامنی در تنگه هرمز معرفی میکنند، رد کرد و گفت وضعیت کنونی این آبراه نتیجه تحولات و اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
بقائی با اشاره به آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۹ اسفند، اظهار داشت که پیش از آغاز این حملات، تنگه هرمز با چنین وضعیت ناامنی مواجه نبود.
وی افزود: ناامن شدن تنگه هرمز نتیجه قهری اقداماتی است که آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه انجام دادهاند و نمیتوان بدون توجه به علت اصلی بحران، ایران را مسئول وضعیت کنونی معرفی کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین به موضوع استفاده آمریکا از قلمرو برخی کشورهای کرانه جنوبی خلیج فارس اشاره کرد و گفت این مسئله نیز در شکلگیری وضعیت فعلی مؤثر بوده است.
بقائی تأکید کرد: تا زمانی که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی ادامه دارد، چه در قالب حملات نظامی و چه از طریق محاصره دریایی، جنگ اقتصادی و تعرض به شناورهای تجاری ایران، اساساً نمیتوان انتظار داشت امنیت تنگه هرمز به صورت کامل برقرار شود.
«جنگ نفتکشها» روایت دقیقی از وضعیت منطقه نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تشدید تنشها و آنچه برخی رسانهها «جنگ نفتکشها» در تنگه هرمز مینامند، گفت این تعبیر لزوماً توصیف دقیقی از آنچه در منطقه رخ داده نیست.
وی از رسانهها و افکار عمومی خواست صورت مسئله را از یاد نبرند و گفت: از زمان آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تنگه هرمز و خلیج فارس وارد شرایط متفاوتی شدهاند و اقدامات ایران در این چارچوب باید در بستر دفاع از کشور ارزیابی شود.
بقائی مدعی شد که حمله به کشتیها در منطقه و حتی در آبهای آزاد، با اقدامات آمریکا آغاز شده است و آنچه طی روزهای اخیر در ارتباط با شناورهای تجاری ایران رخ داده، در ادامه همین روند قابل تحلیل است.
وی حمله به شناورهای تجاری را مغایر با حقوق بینالملل دانست و گفت جمهوری اسلامی ایران در برابر تداوم محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، حق اتخاذ تدابیر دفاعی را برای خود محفوظ میداند.
ایران: اقدامات تهران در هرمز ماهیت دفاعی دارد
بقائی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران قصد دارد مانع تردد کشتیهای آمریکایی در تنگه هرمز شود یا هدف تهران اعمال فشار بر واشنگتن است، بار دیگر تأکید کرد که مشکل امنیتی ایجادشده در تنگه هرمز، پیش از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی وجود نداشته است.
وی گفت روایتهایی که ایران را عامل اصلی ناامنی این آبراه معرفی میکنند، وارونهسازی واقعیت است.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: جمهوری اسلامی ایران خود را در موقعیت دفاع از کشور میداند و اقداماتی که در این چارچوب انجام میدهد، از نگاه تهران ماهیت دفاعی دارد.
او همچنین با اشاره به حملات آمریکا به شناورهای تجاری ایران گفت ادامه جنگ اقتصادی و تحریم دریایی از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران بخشی از روند تجاوز علیه کشور محسوب میشود و تهران متناسب با شرایط، تدابیر لازم را اتخاذ خواهد کرد.
«توپ در زمین آمریکاست»
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از این نشست، در پاسخ به گزارشها درباره احتمال شکلگیری توافقی جدید میان تهران و واشنگتن درباره تنگه هرمز و موضوع هستهای، موضع جمهوری اسلامی ایران را روشن توصیف کرد.
بقائی گفت آمریکا با اقدامات نظامی، تحریمهای اقتصادی و محاصره دریایی، ناامنی را به منطقه تحمیل کرده و اگر واشنگتن خواهان تغییر شرایط است، باید از همین مسیر عقبنشینی کند.
وی افزود: توقف اقدامات تجاوزکارانه و مداخلهجویانه، رفع تحریمهای اقتصادی و پایان دادن به محاصره دریایی از جمله اقداماتی است که میتواند زمینه تغییر وضعیت موجود را فراهم کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین به تفاهمی که در ۲۸ خرداد حاصل شده بود اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی ایران در آن مقطع، خواستهها و مواضع خود را به صورت روشن در متن تفاهم درج کرده بود.
به گفته بقائی، آمریکا تنها ۲۲ یا ۲۳ روز پس از امضای تفاهم، تعهدات خود را نقض کرد و از همین رو، در ادبیات دیپلماتیک، «توپ در زمین آمریکاست».
وی تأکید کرد: واشنگتن هم آغازکننده تجاوز نظامی بوده و هم نقض تفاهمی را که خود امضا کرده بود آغاز کرده است.
روابط تهران و پکن؛ تماسها در سطوح مختلف ادامه دارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه نشست، درباره حاشیههای ایجادشده پیرامون نبود دیدار دوجانبه میان رؤسای جمهور ایران و چین در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای نیز توضیحاتی ارائه کرد.
بقائی با تأکید بر اینکه روابط ایران و چین «بسیار خوب و حسنه» است، گفت تماسها میان دو کشور در سطوح مختلف به صورت مستمر ادامه دارد.
وی با اشاره به دیدارهای رئیسجمهور ایران با مقامهای تاجیکستان، قرقیزستان، پاکستان، روسیه و جمهوری آذربایجان، گفت در حاشیه اجلاس شانگهای همچنین دیداری با نخستوزیر چین انجام شد که هرچند کوتاه بود، اما در آن موضوعات مهمی مورد گفتوگو قرار گرفت.
بقائی تأکید کرد برگزاری نشدن یک دیدار دوجانبه در یک نشست چندجانبه، نباید به عنوان نشانهای تعیینکننده درباره روابط دو کشور تفسیر شود.
وی گفت فرصتهای دیگری برای رایزنی میان ایران و چین وجود دارد و جمهوری اسلامی ایران از این فرصتها، از جمله اجلاس بریکس، برای ادامه گفتوگو با چین و سایر کشورهای دوست استفاده خواهد کرد.
مذاکره ابزار تأمین منافع ملی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره آینده دیپلماسی و مذاکره پس از خروج آمریکا از تفاهم، تأکید کرد که مذاکره فینفسه نه خوب است و نه بد، بلکه ابزاری برای پیشبرد منافع کشور و تأمین امنیت ملی است.
بقائی گفت جمهوری اسلامی ایران طی ماههای گذشته نشان داده است که دیپلماسی در کنار سایر ارکان نظام و در هماهنگی با آنها فعالیت میکند و پشتیبان نیروهای مسلح و همدل با ملت ایران است.
وی افزود وزارت امور خارجه در ادامه مسیر نیز تابع تصمیمهایی خواهد بود که در مراجع ذیربط، از جمله شورای عالی امنیت ملی، اتخاذ میشود.
هشدار تهران درباره اقدام آمریکا و سه کشور اروپایی در آژانس
بقائی در ادامه به تلاش آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان برای پیشبرد قطعنامهای در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره پرونده هستهای ایران اشاره کرد و این اقدام را نشانه دیگری از رویکرد فشار سیاسی علیه تهران دانست.
وی با انتقاد از عملکرد مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مدعی شد گزارشهای این نهاد در مقاطعی مبنای فشار سیاسی علیه ایران قرار گرفته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین استدلال کشورهای غربی درباره بازگشت پرونده هستهای ایران به شورای امنیت را از نظر حقوقی متناقض خواند و گفت اگر آنها مدعی هستند سازوکار موسوم به «اسنپبک» قطعنامههای پیشین شورای امنیت را احیا کرده است، تلاش مجدد برای ارجاع پرونده به شورای امنیت، با همین ادعا سازگار نیست.
بقائی همچنین سه کشور اروپایی را نسبت به پیامدهای چنین رویکردی هشدار داد و گفت اقدامات آنها نهتنها به حل مسئله هستهای کمکی نمیکند، بلکه میتواند شرایط را پیچیدهتر کند.
وی تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران در برابر هر اقدام نسنجیده از سوی آمریکا و کشورهای اروپایی، تدابیر لازم را اتخاذ خواهد کرد.
ایران: ناامنی منطقه نباید به عادیسازی تهدیدهای رژیم صهیونیستی منجر شود
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از نشست خبری خود، با اشاره به تهدیدهای مقامهای رژیم صهیونیستی علیه کشورهای منطقه، این رویکرد را نشانه نگاه توسعهطلبانه این رژیم دانست.
بقائی گفت سابقه تهدید کشورهای منطقه از سوی مقامهای رژیم صهیونیستی موضوع تازهای نیست و طرح ایدههایی نظیر «اسرائیل بزرگ» نشاندهنده نگاه این رژیم به محیط پیرامونی خود است.
وی از کشورهای منطقه خواست نسبت به پیامدهای این رویکرد هوشیار باشند و گفت مشغولشدن به اختلافات و مسائل فرعی نباید موجب شود عامل اصلی تهدید علیه صلح و امنیت منطقه از نگاهها دور بماند.
حضور احتمالی رئیسجمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل
بقائی درباره احتمال حضور رئیسجمهور ایران در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز گفت جمهوری اسلامی ایران بنا دارد از این فرصت برای تبیین مواضع خود استفاده کند.
وی مشارکت رئیسجمهور در این نشست را منوط به صدور بهموقع روادید از سوی کشور میزبان و اجرای تعهدات آمریکا طبق معاهده مقر دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره وضعیت نمایندگی ایران در نیویورک نیز گفت این نمایندگی در شرایط مناسبی قرار دارد و تا زمان اعزام سفیر جدید، امور آن توسط سفیر دوم، معاون نمایندگی و سفیر جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد اداره خواهد شد.
پیگیری وضعیت خلبانان ایرانی و شهروندان بازداشتشده در کویت
بقائی همچنین درباره آخرین وضعیت سه خلبان ایرانی در قطر گفت پیگیریهای وزارت امور خارجه ادامه دارد و این موضوع در سفرها و تماسهای دیپلماتیک در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته وی، هیئت فنی ستاد کل نیروهای مسلح نیز طی روزهای اخیر به قطر سفر کرده و گفتوگوهای فنی درباره وضعیت این افراد ادامه دارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره شهروندان ایرانی بازداشتشده در کویت نیز اعلام کرد سفارت ایران در کویت به صورت جدی پیگیر وضعیت آنان است و یک دیدار کنسولی نیز انجام شده است.
تهران: حمله به غیرنظامیان نباید به «تلفات جانبی» تقلیل یابد
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره حملات آمریکا به اهداف غیرنظامی در ایران نیز گفت جمهوری اسلامی ایران معتقد است این حملات نباید با عنوان «تلفات جانبی جنگ» توجیه شود.
وی با اشاره به حملات ادعایی آمریکا به مناطق غیرنظامی، از جمله مراسم عروسی در سیریک، مدرسهای در میناب و یک ورزشگاه در لامرد، گفت ایران این اقدامات را مصداق نقض حقوق بشردوستانه میداند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین بر ضرورت پیگیری حقوقی این موارد تأکید کرد و گفت نباید چنین حوادثی صرفاً با گذشت زمان به بخشی از تاریخ تبدیل شوند.
تهران و مسقط؛ یک مسیر دیپلماتیک برای مدیریت بحران هرمز
مجموع اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست امروز نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران در کنار مواضع صریح خود درباره اقدامات نظامی و تحریمی آمریکا، مسیر گفتوگو با کشورهای ساحلی و منطقهای را نیز برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز دنبال میکند.
در این میان، مذاکرات ایران و عمان به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، در حال نزدیکشدن به مرحله نهایی است و احتمال ثبت تفاهم مربوط به یک مسیر موقت امن در سازمان بینالمللی دریانوردی طی روزهای آینده، مهمترین بخش اعلامشده از سوی وزارت امور خارجه درباره آخرین تحولات این آبراه راهبردی است.
با این حال، تهران تأکید دارد که چنین تفاهمی به تنهایی برای برقراری امنیت پایدار کافی نیست و تا زمانی که اقدامات نظامی، محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی آمریکا و رژیم صهیونیستی ادامه داشته باشد، نمیتوان از بازگشت کامل امنیت به تنگه هرمز سخن گفت.
از نگاه وزارت امور خارجه، تفاهم تهران و مسقط میتواند بستر لازم برای ایجاد مسیر امن و مدیریت تردد در تنگه هرمز را فراهم کند؛ اما تحقق امنیت پایدار در این آبراه، در نهایت به توقف اقداماتی وابسته دانسته میشود که جمهوری اسلامی ایران آنها را منشأ اصلی ناامنی کنونی منطقه میداند.
