به گزارش ایراف، منابع محلی میگویند که حوزه علمیه خاتمالنبیین در محاصره نیروهای طالبان قرار گرفته و در پی این رویداد، گزارشهایی درباره بازداشت استادان و افراد حاضر در این مرکز منتشر شده است.
محمدجواد محسنی، مدیر حوزه علمیه خاتمالنبیین، در صفحه فیسبوک خود اعلام کرده است که شمار استادان و افرادی که در این حوزه بازداشت شدهاند، به ۲۸ نفر رسیده است.
وی گفت بر اساس اطلاعاتی که به او رسیده، این افراد به دستور وزیر عدلیه و مسئولان این وزارت در حوزه سوم پلیس کابل نگهداری میشوند.
محسنی افزود منابعی از حوزه سوم پلیس به او گفتهاند که چهار نفر از بازداشتشدگان آزاد شدهاند و در حال حاضر ۲۴ نفر همچنان در بازداشت به سر میبرند.
وی همچنین اظهار کرد هنگام انتقال استادان بازداشتشده، خودروهای رنجر پلیس با ممانعت شماری از مردم حاضر در محل مواجه شده و نیروهای نظامی برای متفرق کردن آنان از برخورد فیزیکی، از جمله چوب و سیلی، استفاده کردهاند.
محسنی گفت هنگام بازداشت استادان، تنش و هتک حرمت زیادی رخ داده، اما در نظارتخانه حوزه سوم، برخورد پولیس با استادان مناسب بوده است.
مبلغ: تخلیه خاتمالنبیین میتواند به واگذاری دائمی آن منجر شود
سیداحمد موسوی مبلغ، فعال رسانهای، محاصره حوزه علمیه خاتمالنبیین را فراتر از یک اختلاف بر سر مالکیت یا وضعیت حقوقی یک ملک دانست.
وی گفت این رویداد باید در چارچوب روندی بررسی شود که طی ماههای اخیر به محدودتر شدن فعالیت نهادهای علمی، دینی و رسانهای شیعیان افغانستان انجامیده است.
مبلغ افزود بستن بخشهای مختلف خاتمالنبیین و تلویزیون تمدن و همچنین دخالت در مدیریت دانشگاه خاتمالنبیین را میتوان در امتداد همین روند ارزیابی کرد.
وی هشدار داد که تخلیه حوزه در شرایط کنونی ممکن است عملاً به معنای واگذاری دائمی آن باشد و تجربه ماههای گذشته نشان داده است اقداماتی که ابتدا با عنوان «تعطیلی» یا «اقدام اداری» آغاز میشوند، ممکن است در نهایت به کنترل کامل یک نهاد منجر شوند.
او تأکید کرد مسئله تنها یک ساختمان نیست، بلکه موضوع دفاع از حق شیعیان افغانستان برای داشتن نهادهای مستقل آموزشی، دینی و فرهنگی است.
مبلغ در عین حال گفت طلاب و مردم حاضر در حوزه باید از هرگونه درگیری که جان آنان را به خطر میاندازد، پرهیز کنند، اما تخلیه نیز نباید به راهحلی عادی برای اعمال فشار بر یک جامعه مذهبی تبدیل شود.
محسنی: طالبان باید ادعای اختلاف با وزیر عدلیه را اثبات کنند
از سوی دیگر، یاسر محسنی، فعال فرهنگی با اشاره به مواضع برخی مقامهای طالبان درباره اقدامات وزیر عدلیه گفت بسیاری از مقامهای این گروه در جلسات رسمی، صراحتاً از تصمیم وزیر عدلیه برای بستن حوزه علمیه و تلویزیون تمدن انتقاد میکردند.
وی افزود این مقامها تأکید داشتند که تصمیم یادشده، سیاست امارت اسلامی نیست و موضوعی مربوط به وزیر عدلیه است.
محسنی اظهار کرد اکنون انتظار میرود مقامهای طالبان در این مقطع زمانی، این ادعا را در عمل به اثبات برسانند.
بیات: حفظ جان طلاب مقدم است، اما حوزه باید حفظ شود
علی احمد بیات، فعال فرهنگی نیز محاصره خاتمالنبیین را «تعرض به یک سنگر علمی و دینی شیعیان افغانستان» خواند.
وی گفت حفظ جان طلاب اولویت دارد، اما صیانت از این مرکز به عنوان سرمایه معنوی شیعیان و تبدیل آن به یک مطالبه عمومی و مسالمتآمیز، مسئولیتی تاریخی بر عهده شورای علمای شیعه است.
مهاجر: اختلافات داخلی نباید به سکوت در برابر زورگویی منجر شود
نجیبالله مهاجر، دیپلمات حکومت پیشین، یورش نیروهای طالبان به حوزه علمیه خاتمالنبیین را رویدادی عادی یا یک برخورد موردی ندانست و آن را در امتداد فشارهای فزاینده بر جامعه شیعه و هزاره افغانستان ارزیابی کرد.
وی گفت این فشارها از تصاحب شهرکها و زمینها و ایجاد محدودیت و ناامنسازی تا فشار بر نهادهای اجتماعی، فرهنگی و مذهبی ادامه داشته است.
مهاجر افزود ممکن است میان افراد و جریانهای مختلف با مسئولان حوزه خاتمالنبیین اختلاف نظر وجود داشته باشد، اما این اختلافات نباید موجب سکوت در برابر آنچه وی «زورگویی بیرونی» خواند، شود.
وی تأکید کرد دفاع از عدالت به معنای دفاع از افراد نیست، بلکه دفاع از اصلی است که در صورت چشمپوشی از آن، ممکن است افراد و گروههای دیگر نیز در آینده قربانی بیعدالتی شوند.
محسنی: ادامه این روند میتواند برای طالبان بحرانآفرین باشد
سیدباقر محسنی، استاد پیشین دانشگاه، نیز ورود استخبارات طالبان به جنجال اخیر و اقدامات وزارت عدلیه در قبال مجموعه خاتمالنبیین را خواستار شد.
وی مدعی شد اقدامات وزیر عدلیه طالبان نمیتواند صرفاً با حساسیت نسبت به املاک دولتی توضیح داده شود و احتمال ارتباطات بیرونی را نیز مطرح کرد.
محسنی افزود اگر طالبان در کلیت با رویکرد وزیر عدلیه موافق باشند، ممکن است بار دیگر وارد مسیری شوند که پیش از این نیز تجربه شده و به نتیجه مطلوب منجر نشده است.
او همچنین مدعی وجود اختلافات و فرسایش درونی در ساختار طالبان شد و گفت ادامه جنجال پیرامون یک مرکز بزرگ دینی و فرهنگی میتواند پیامدهایی فراتر از اختلاف بر سر ملک و زمین داشته باشد و چالشهای اجتماعی، سیاسی و امنیتی تازهای برای طالبان ایجاد کند.
راحل: عاشورا باید در برابر حذف هویت مذهبی شیعیان بازخوانی شود
سید زکریا راحل، فعال رسانهای نیز در واکنش به این رویداد، با اشاره به مفهوم عاشورا گفت آثار این مکتب را در تحولات سیاسی و مقاومت در ایران، لبنان و یمن میتوان مشاهده کرد.
وی افزود در افغانستان، کارکرد عاشورا در مقاطع مختلف با مفهوم مقاومت در برابر اشغال پیوند داشته است، اما به گفته او، وضعیت کنونی و فشار بر نمادهای هویت جمعی شیعیان، ضرورت بازخوانی عملی درسهای عاشورا را برجسته کرده است.
راحل هشدار داد در شرایطی که به گفته او «آخرین سنگرهای معنوی و هویتی شیعیان افغانستان» در معرض تهدید قرار گرفتهاند، فرصت برای بازخوانی این آموزهها نیز در حال از دست رفتن است.
هدایت: نباید از نمایش قدرت طالبان شادمان بود
محمد هدایت، فعال سیاسی نیز محاصره حوزه علمیه خاتمالنبیین را اقدامی همراه با استفاده از تجهیزات سنگین توصیف کرد.
وی گفت نباید از این نمایش قدرت طالبان شادمان بود و اختلافات گذشته میان جریانها و افراد شیعه نیز نباید موجب طعنهزدن یا بیتفاوتی نسبت به وضعیت کنونی شود.
هدایت افزود خاتمالنبیین در گذشته بخشی از جغرافیای مقاومت غرب کابل بوده و کسانی برای دفاع از آن مناطق جان خود را از دست دادهاند.
وی تأکید کرد باید از تحولات تاریخی افغانستان درس گرفت و اجازه داد این دوره تنش پشت سر گذاشته شود.
شهرستانی: تعرض به خاتمالنبیین، تعرض به هویت جمعی شیعیان است
غلامعلی شهرستانی، فعال فرهنگی اقدام طالبان را فراتر از یک «تاکتیک میدانی» دانست و آن را نشانه ادامه آنچه «استراتژی انحصارطلبانه علیه اماکن و هویت جمعی شیعیان افغانستان» خواند، توصیف کرد.
وی گفت با وجود اختلافات جدی با عملکرد و مواضع محمدجواد محسنی و جریان حرکت اسلامی در گذشته، مصادره یا تعرض به مجموعه خاتمالنبیین را نمیتوان صرفاً مسئلهای مربوط به یک جریان سیاسی دانست.
شهرستانی افزود در شرایط کنونی که جامعه شیعه با گروهی مواجه است که به گفته او با هویت و موجودیت این جامعه در تقابل قرار دارد، درگیر شدن شاخههای مختلف جامعه با یکدیگر «اشتباه محاسباتی» است.
وی از مسئولان و طرفداران حرکت اسلامی خواست با پذیرش اشتباهات گذشته، زمینه آشتی و تحکیم همکاری میان جریانهای مختلف شیعه را فراهم کنند.
شهرستانی همچنین خواستار استفاده از ظرفیت روابط این جریان با جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از حمایت تهران از طالبان شد و گفت خواست جامعه افغانستان، عدم دخالت کشورهای همسایه در تضعیف مردم افغانستان است.
دوران سکوت در برابر قانونشکنی پایان یافته است
خلیل رضایی، کاربر فیسبوک نیز با اشاره به وضعیت تلویزیون تمدن گفت این شبکه خصوصی پس از یک دوره طولانی خویشتنداری، اعلام کرده است که پخش برنامههای خود را از سر میگیرد و فعالیت در فضای دیجیتال را در اولویت قرار میدهد.
وی افزود تلویزیون تمدن اعلام کرده است که دوران سکوت در برابر آنچه «قانونشکنی، اجبار و هتک حرمت نهادهای علمی و دینی» خوانده شده، پایان یافته است.
واکنشهای مطرحشده در حالی صورت میگیرد که وضعیت حوزه علمیه خاتمالنبیین و سرنوشت استادان و افراد بازداشتشده همچنان در کانون توجه قرار دارد و گزارشهای منتشرشده درباره ادامه حضور نیروهای طالبان در اطراف این مرکز، بر نگرانیها درباره احتمال تشدید تنش افزوده است.
