به گزارش ایراف، توقیر حسین در مقالهای منتشرشده در روزنامه دان، افغانستان را «چالشی سیاسی با بُعد نظامی» توصیف کرده و مینویسد که برخورد صرفاً امنیتی با این کشور، نه واقعیتهای داخلی افغانستان را درک میکند و نه میتواند راهحلی پایدار ارائه دهد.
او تأکید دارد که افغانستان، فارغ از نوع حکومت، همواره برای پاکستان چالشزا بوده و سیاستهای خود اسلامآباد نیز در پیچیدهتر شدن این وضعیت نقش داشته است.
شکافهای داخلی و رقابتهای خارجی
بهگفته این دیپلمات پیشین، افغانستان با شکافهای قومی، مذهبی، ایدئولوژیک و تضاد میان شهر و روستا روبهرو بوده و رقابت قدرتهای منطقهای و جهانی بر شدت این اختلافها افزوده است.
او مینویسد جنگهای چند دهه گذشته، «اقتصاد جنگی» ایجاد کرد که در آن گروههای قدرتمند و فاسد از تداوم بیثباتی سود میبردند؛ وضعیتی که بهزعم او، یکی از زمینههای ظهور طالبان بود.
ریشههای طالبان در پاکستان
حسین در تحلیل خود تأکید میکند که طالبان تنها در دوران جنگ در پاکستان پناه نگرفتند، بلکه در جامعه پاکستان نیز ریشههای اجتماعی و سیاسی پیدا کردند.
شبکههای جهادی و مراکز افراطگرایی، بهگفته او، با مشکلات داخلی پاکستان گره خوردند و زمینه رشد گروههایی را فراهم کردند که امروز اسلامآباد با آنها درگیر است.
او معتقد است همین پیوندها اکنون به طالبان امکان فشار بر پاکستان را داده و اسلامآباد برای کاهش این فشار باید به مشکلات سیاسی و اجتماعی داخلی رسیدگی کند.
انتقاد از سیاست امنیتمحور اسلامآباد
توقیر حسین با انتقاد از رویکرد گذشته پاکستان مینویسد: «نگاه کردن به افغانستان صرفاً بهعنوان یک چالش امنیتی، به سیاست شکستخورده حمایت از طالبان منجر شد و اکنون نیز به سیاست شکستخورده مخالفت با آنان منجر خواهد شد.»
او تأکید میکند که روابط دو کشور برای امنیت، اقتصاد و ثبات سیاسی هر دو طرف اهمیت حیاتی دارد و سیاستهای تکبعدی نمیتواند این روابط را مدیریت کند.
نقد سیاستهای کابل در دورههای گذشته
حسین در کنار انتقاد از اسلامآباد، سیاستهای دولتهای پیشین افغانستان را نیز مورد انتقاد قرار میدهد.
او میگوید دولتهای حامد کرزی و اشرف غنی باید برای حل مسئله طالبان با پاکستان همکاری میکردند، اما تلاش داشتند با اتکا به آمریکا و هند، اسلامآباد را تحت فشار قرار دهند.
او همچنین اشاره میکند که بسیاری از افغانها شاید امروز آرزو کنند که مسئله پشتونستان در گذشته مطرح نمیشد و افغانستان خط دیورند را میپذیرفت؛ موضوعی که یکی از قدیمیترین اختلافات میان دو کشور است.
هشدار درباره ورود دوباره پاکستان به جنگهای آمریکا
این استاد دانشگاه جورجتاون، نحوه ورود آمریکا به جنگ افغانستان را «فاقد راهبرد روشن» توصیف کرده و خروج واشنگتن را نتیجه «فرسودگی ناشی از شکست» میداند.
او هشدار میدهد که پاکستان نباید بار دیگر، چه بهاقتضای منافع خود و چه به درخواست واشنگتن، به حمایت از گروههای مخالف طالبان روی بیاورد و تأکید میکند: «پاکستان نباید هرگز بار دیگر بخشی از یک جنگ آمریکایی شود.»
پیشنهاد برای سیاست جدید اسلامآباد
توقیر حسین در پایان، سیاست پیشنهادی خود را «همهجانبه» توصیف میکند؛ سیاستی که ترکیبی از فشار و مشوق در حوزههایی چون مدیریت مرز، مهاجران، تجارت، اقدامات نظامی و همکاری با چین باشد.
به باور او، تنها با چنین رویکردی میتوان روابط دو کشور را از چرخه تنشهای امنیتی خارج کرد و به مسیر همکاری پایدار رساند.
