به گزارش ایراف، به نقل از الجزیره، در ادامهٔ تحرکات دیپلماتیک منطقهای و در شرایطی که نگاهها به نقش میانجیگرانهٔ کشورهای دوست معطوف شده، شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجهٔ قطر، روز پنجشنبه ۲۷ اوت ۲۰۲۶ وارد تهران شد و با مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران دربارهٔ تحولات منطقه، وضعیت تنگهٔ هرمز و چشمانداز ازسرگیری گفتوگوهای ایران و آمریکا رایزنی کرد.
وزارت خارجهٔ قطر در بیانیهای اعلام کرد که این گفتوگوها با هدف «کاهش تنشها، جلوگیری از گسترش جنگ و ایجاد شرایط مناسب برای آغاز گفتوگوهای سازنده» انجام شده است.
دو طرف در این دیدارها دربارهٔ چارچوب پیشنهادی برای بازگشایی تدریجی تنگهٔ هرمز، شامل ایجاد یک مسیر موقت کشتیرانی و اجرای پروژهٔ مشترک پاکسازی مینها، تبادل نظر کردند.
ایران تأکید دارد که مینهای موجود در آبراه، در جریان جنگ اخیر کار گذاشته شده و پاکسازی آنها نیازمند همکاری منطقهای است.
تأکید ایران و قطر بر آزادی کشتیرانی و ثبات منطقه
در این مذاکرات، دو کشور بر اهمیت آزادی کشتیرانی، امنیت انرژی و ثبات منطقهای تأکید کردند.
ایران بار دیگر اعلام کرد که رفع محاصرهٔ دریایی آمریکا، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و لغو تحریمهای نفتی، پیششرطهای ضروری برای بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز است.
تهران همچنین یادآور شد که توافقهای اخیر با عمان دربارهٔ سهم هر کشور از آبراه و نحوهٔ مدیریت درآمدهای آن، گام مهمی در مسیر ساماندهی وضعیت تنگه بوده است.
دیدارهای جداگانه با رئیسجمهور و رئیس مجلس
شیخ محمد در ادامهٔ سفر خود با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکنندهٔ ارشد ایران، دیدار کرد.
قالیباف در این دیدار بر ضرورت «کاهش تنشهای منطقهای و ایجاد بستر مناسب برای گفتوگوهای مؤثر» تأکید کرد. دو طرف همچنین دربارهٔ آخرین تحولات جنگ و تلاشهای میانجیگرانهٔ کشورهای منطقه گفتوگو کردند.
نخستوزیر قطر در پیامی در شبکهٔ ایکس نوشت: «قطر معتقد است که گفتوگو و راهحلهای دیپلماتیک بهترین مسیر برای حل اختلافات و عبور از بحرانهاست. سفر به تهران تأکیدی بر تلاشهای مستمر ما برای کاهش تنشها و گشودن مسیرهای صلحآمیز است.»
او همچنین بر اهمیت احترام به آزادی کشتیرانی در تنگهٔ هرمز طبق قوانین بینالمللی تأکید کرد.
هفتهای پرتحرک در تهران؛ نقش عمان و پاکستان در میانجیگری
سفر نخستوزیر قطر در حالی انجام شد که تهران طی هفتهٔ گذشته میزبان وزیر خارجهٔ عمان و هیئتهای بلندپایهٔ پاکستانی بود.
این دیدارها با هدف بررسی راههای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگهٔ هرمز صورت گرفت.
قطر و پاکستان پیشتر نقش کلیدی در برقراری آتشبس ماه آوریل و تفاهمنامهٔ ماه ژوئن میان ایران و آمریکا داشتند، اما این توافقها بهدلیل اقدامات آمریکا و تداوم محاصرهٔ دریایی، به نتیجه نرسید.
خبرنگار الجزیره در دوحه گزارش داد که «نشانههایی از امید به دستیابی به توافق دیده میشود و به نظر میرسد طرفها به این نتیجه رسیدهاند که فضای مذاکره و میانجیگری وجود دارد.»
خبرنگار این شبکه در تهران نیز با اشاره به «تحرک دیپلماتیک قابل توجه» تأکید کرد که «هنوز توافقی حاصل نشده و مقامهای ایرانی فعلاً تنها با میانجیها دیدار میکنند.»
شرایط امنیتی تنگهٔ هرمز و مواضع ایران
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، ایران کنترل سختگیرانهای بر تنگهٔ هرمز اعمال کرده و آمریکا نیز محاصرهٔ دریایی بنادر ایران را برقرار کرده است.
ایران عبور کشتیها را منوط به دریافت مجوز کرده و برخی شناورهایی را که بدون مجوز حرکت کردهاند، هدف قرار داده است.
تهران همچنین تلاش کرده برای عبور از تنگهٔ هرمز «هزینهٔ خدمات» تعیین کند؛ اقدامی که با مخالفت آمریکا و برخی کشورهای منطقه روبهرو شده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که ایران و عمان دربارهٔ سهم هر کشور از آبراه و نحوهٔ تقسیم درآمدهای حاصل از مدیریت آن به توافق رسیدهاند. با این حال، تهران تأکید دارد که تا زمان رفع محاصرهٔ دریایی، آزادسازی داراییها و لغو تحریمهای نفتی، تنگهٔ هرمز بازگشایی نخواهد شد.
موضع آمریکا
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با الجزیره گفته است که «برای بازگشت به مذاکرات عجلهای ندارد»، هرچند میانجیگری قطر و پاکستان همچنان ادامه دارد.
تحلیلگران معتقدند که موضع آمریکا در هفتههای آینده تحت تأثیر تحولات میدانی و فشارهای بینالمللی قرار خواهد گرفت.
