به گزارش ایراف، ریس هیبرت، مرد ۴۸ ساله اهل بدفوردشر، تا یکسالونیم پیش فردی سالم و فعال بود؛ هر روز بیش از سه کیلومتر پیادهروی میکرد و زندگی روزمرهاش بدون مشکل میگذشت.
اما یک تشنج ناگهانی در خیابان همهچیز را تغییر داد. اسکنها نشان دادند که او توموری غیرسرطانی به اندازه ۱۱ میلیمتر روی غده هیپوفیز دارد؛ غدهای کوچک اما حیاتی که در مجاورت شریانهای کاروتید و اعصاب بینایی قرار گرفته است.
فشار تومور بر این اعصاب، میدان دید او را محدود کرده و خطر نابینایی را افزایش داده بود.
هیبرت میگوید: «هیچ تابلوی راهنمایی درون سر ما وجود ندارد. وقتی پیشنهاد شد نخستین فردی باشم که این روش را تجربه میکند، لحظهای تردید نکردم.»
او تأکید میکند که بزرگترین چالش برایش جنبههای روانی بیماری بوده: «آدم دوست ندارد باری بر دوش دیگران باشد.»
ورود هوش مصنوعی به اتاق عمل؛ چشم دوم جراحان
جراحی هیپوفیز از راه بینی انجام میشود؛ روشی که در آن آندوسکوپ از مسیر بینی وارد قاعده جمجمه میشود تا جراح بتواند تومور را از پشت لایههای استخوان و بافتهای محکم پیدا کند.
اما در این ناحیه، ساختارهای حیاتی آنقدر نزدیک به هم قرار دارند که حتی خطای یک میلیمتری میتواند به نابینایی یا سکته منجر شود.
اینجا بود که ابزار هوش مصنوعی وارد عمل شد. این سیستم که با صدها ویدیو از جراحیهای واقعی آموزش دیده، ویدئوی زنده جراحی را لحظهبهلحظه تحلیل میکرد، ابزارهای جراحی را ردیابی میکرد و نواحی احتمالی حضور اعصاب و عروق را با رنگهای مشخص روی نمایشگر برجسته میکرد.
عملکرد آن شبیه فناوری تشخیص چهره در تلفنهای هوشمند است، با این تفاوت که به جای چهره، ساختارهای پنهان و حساس مغز را شناسایی میکند.
پروفسور هانی مارکوس، جراح مغز و اعصاب، میگوید: «این سیستم با دادههایی آموزش دیده که بسیاری از جراحان در طول عمر حرفهای خود نمیبینند. مثل یک جفت چشم متخصص در کنار ماست.»
او تأکید میکند که ابزار هوش مصنوعی تنها نقش کمکی دارد و تصمیم نهایی همچنان با جراح است.
چرا این فناوری نقطه عطف محسوب میشود؟
این فناوری نقطه عطفی در جراحیهای مغز به شمار میرود زیرا میتواند تحلیل لحظهای و بدون تأخیر از تصاویر زنده ارائه دهد و به جراحان کمک کند تا با دقت بیشتری از آسیب به اعصاب بینایی و رگهای حیاتی جلوگیری کنند.
در جراحیهایی که احتمال آسیبدیدگی بین نیم تا دو درصد برآورد میشود، چنین سامانهای میتواند نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
همچنین با توجه به اینکه احتمال باقیماندن بخشی از تومور در این نوع جراحیها بین ۲۵ تا ۵۰ درصد است، این ابزار به جراح کمک میکند تا بیشترین مقدار ممکن از تومور را با ایمنی کامل خارج کند.
پژوهشگران میگویند هدف بلندمدت آنها توسعه نوعی «چتجیپیتی جراحی» است؛ سامانهای که جراح بتواند در لحظه از آن مشورت بگیرد یا در صورت مخالفت، نظرش را نادیده بگیرد.
بازگشت زندگی؛ روایت بیمار پس از عمل
هیبرت میگوید: «وقتی بعد از عمل چشمانم را باز کردم، احساس میکردم دیدی ۳۶۰ درجه دارم. یک سال بود چنین وضوحی نداشتم.»
او اکنون هر چند روز یکبار بهبود بیشتری در بیناییاش احساس میکند و میگوید انرژیاش بازگشته و تمام عوارض پیش از عمل از بین رفتهاند.
او با لبخند میگوید: «این عمل زندگیام را به من بازگرداند.»
واکنش دولت انگلیس
جیمز فریث، وزیر نوآوری در حوزه سلامت، این جراحی را «نمونهای از هوش مصنوعی در بهترین حالت» توصیف کرده و گفته است: «ایمنی باید جدی گرفته شود، اما در عین حال باید از فرصتهای این فناوری برای ارائه مراقبت سریعتر و مؤثرتر بهره ببریم.»
