علیرضا زندیان، نمایندهٔ مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با ایراف با اشاره به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ علیه ایران، گفت: «تحریم و فشار اقتصادی موضوع جدیدی برای ایران نیست و کشور طی سالهای گذشته با چنین شرایطی مواجه بوده است؛ با این حال، بخش مهمی از فشارهای فعلی با هدف ایجاد آثار روانی بر اقتصاد ایران دنبال میشود و توسعهٔ تجارت با کشورهای همسایه، بهویژه افغانستان، میتواند در کاهش آثار این فشارها مؤثر باشد.»
نمایندهٔ مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی، با تشریح ارزیابی خود از مرحلهٔ جدید فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران، اظهار کرد که تحریمهای اعمالشده علیه کشور سالهاست ادامه دارد و مردم در این مدت با اتکا به ظرفیتهای اقتصاد مقاومتی با این شرایط زندگی کردهاند.
وی در عین حال بر ضرورت تقویت اقتصاد درونزا، استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه، توسعهٔ تجارت با افغانستان، فعالتر شدن بخش خصوصی و اتاقهای بازرگانی و گسترش شبکهٔ ریلی تأکید کرد و این ظرفیتها را از ابزارهای مهم برای مقابله با فشارهای اقتصادی دانست.
تحریمها موضوع جدیدی نیست؛ تمرکز دشمن بر جنگ روانی است
زندیان در پاسخ به ارزیابی خود از تهدیدهای اخیر ترامپ و مطرح شدن فشار اقتصادی گسترده علیه ایران گفت: «ما مرحلهٔ جدیدی به آن صورت نداریم که بگوییم مرحلهٔ جدیدی شروع شده است.»
وی افزود: «تحریمهای اقتصادی علیه ایران از قبل وجود داشته و سالهای سال مردم با شرایط ناشی از این تحریمها و با اتکا به اقتصاد مقاومتی زندگی کردهاند؛ بنابراین موضوعی که امروز مطرح میشود، از اساس مسئلهٔ جدیدی برای کشور نیست.»
نمایندهٔ مردم بیجار در مجلس، با اشاره به مجموعه فشارهایی که طی سالهای گذشته علیه ایران اعمال شده است، اظهار کرد: «محاصره و محدودیتهای اقتصادی نیز پیش از این وجود داشته و شرایطی که امروز مطرح میشود، در امتداد همان فشارهای قبلی است.»
زندیان ادامه داد: «دشمنان در جنگ نتوانستند در مقابل قدرت دفاعی ایران مقاومت کنند و به همین دلیل وارد عرصههای دیگری از جنگ، بهویژه جنگ روانی، شدهاند تا بتوانند بر اقتصاد کشور اثر بگذارند.»
وی تصریح کرد: «هدف اصلی این فشار روانی، تأثیرگذاری بر اقتصاد مقاومتی و اقتصاد درونگرای کشور است و باید در مقابل آن، ظرفیتهای داخلی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.»
اقتصاد مقاومتی و ظرفیتهای داخلی؛ راه مقابله با فشارها
زندیان با اشاره به تأکیدات رهبر شهید بر ضرورت توجه به ظرفیتهای داخلی گفت: «اگر کشور بتواند از ظرفیتهای داخلی خود استفاده کند و توجه بیشتری به اقتصاد درونزا داشته باشد، میتوان در بسیاری از حوزهها حرکت مؤثرتری انجام داد.»
وی افزود: «مقولهٔ اقتصاد مقاومتی در برنامهٔ هفتم توسعه نیز مورد توجه قرار گرفته است و اگر این ظرفیتها به شکل جدی دنبال شود، میتوان در برابر فشارهای اقتصادی خارجی مقاومت بیشتری ایجاد کرد.»
نمایندهٔ مردم بیجار در مجلس ادامه داد: «ایران باید بتواند ظرفیتهای داخلی خود را فعال کند و در کنار آن از ظرفیتهای اقتصادی کشورهای مختلف نیز استفاده کند.»
وی با اشاره به مراودات اقتصادی ایران با کشورهای مختلف گفت: «در شرایطی که کشوری مانند چین اعلام میکند تحریمهای اعمالشده علیه ایران را به رسمیت نمیشناسد، این موضوع میتواند در ادامهٔ مراودات اقتصادی و کاهش آثار فشارها مؤثر باشد.»
زندیان تأکید کرد: «ایران از نظر ژئوپلیتیکی در موقعیتی قرار دارد که با کشورهای مختلف مرز زمینی مشترک دارد و همین موضوع ظرفیت قابل توجهی برای توسعهٔ روابط اقتصادی و تجاری در اختیار کشور قرار میدهد.»
مناطق آزاد و کشورهای همسایه؛ ظرفیتهای مغفول اقتصاد ایران
این نمایندهٔ مجلس اظهار کرد: «حتی اگر از برخی ظرفیتها به اندازهٔ کافی استفاده نشده باشد، میتوان از مناطق آزاد و ظرفیتهای موجود در این مناطق برای توسعهٔ تجارت بهره گرفت و با اتخاذ تدابیر جدید از سوی مجلس و دولت، زمینهٔ استفادهٔ بیشتر از این ظرفیتها را فراهم کرد.»
زندیان گفت: «این تدابیر میتواند در شرایط فعلی به کشور کمک کند تا از ظرفیتهای منطقهای خود برای مقابله با فشارهای اقتصادی استفاده کند.»
وی با اشاره به تجربهٔ سالهای گذشته دربارهٔ آثار روانی تحریمها افزود: «در سالهای گذشته نیز بارها شاهد بودیم که با اعم
ال یا اعلام یک تحریم جدید، نرخ ارز افزایش پیدا کرد، اما پس از مدتی این آثار فروکش کرد.»
نمایندهٔ مردم بیجار تصریح کرد: «بنابراین آنچه امروز در قالب جنگ اقتصادی دنبال میشود، در بخش قابل توجهی جنبهٔ روانی دارد و هدف آن اثرگذاری بر اقتصاد کشور است.»
وی ابراز امیدواری کرد که با تدبیر حوزهٔ معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه و دولت و با استفاده از ظرفیتهای داخلی، بتوان در برابر شرایط موجود مقابله کرد.
افغانستان؛ بازاری مهم برای توسعهٔ تجارت ایران
زندیان در ادامه دربارهٔ تأثیر شرایط اقتصادی ایران بر افغانستان و امکان جبران بخشی از فشارهای اقتصادی از طریق گسترش تجارت با همسایگان شرقی گفت: «ایران با افغانستان و سایر کشورهای شرقی، تشابهات فرهنگی و اجتماعی زیادی دارد و همین مسئله میتواند زمینهٔ مناسبی برای توسعهٔ روابط اقتصادی ایجاد کند.»
وی افزود: «اگر رایزنهای اقتصادی، بهویژه در استانهای شرقی کشور، تقویت شوند، میتوانند ظرفیتهای اقتصادی کشورهای منطقه را بهتر شناسایی و برای بازارهای این کشورها بازاریابی کنند.»
نمایندهٔ مردم بیجار با اشاره به سابقهٔ حضور ایران در کنار مردم افغانستان اظهار کرد: «سالهای سال مردم ایران در کنار مردم افغانستان بودهاند و افغانستان نیز برای سالهای مدیدی درگیر جنگ بوده است. ایران در این دوره در کنار مردم افغانستان قرار داشته و توانسته به آنها کمک و همیاری کند.»
زندیان ادامه داد: «اکنون ظرفیت و بازار قابل توجهی در کشورهای شرقی، از جمله افغانستان و پاکستان، وجود دارد و ایران میتواند از این بازارها برای توسعهٔ تجارت خود استفاده کند.»
تقویت رایزنهای اقتصادی و ورود جدیتر بخش خصوصی
وی یکی از راههای استفاده از ظرفیت افغانستان را تقویت رایزنهای اقتصادی و تعریف کانالهای جدید اقتصادی عنوان کرد و گفت: «این کانالها میتوانند به جذب بازار و ایجاد زمینههای جدید برای تجارت کمک کنند.»
زندیان با تأکید بر نقش بخش خصوصی افزود: «اتاق بازرگانی و بخش خصوصی ایران ظرفیت بسیار بالایی دارند و باید شرایطی فراهم شود که تجار ایرانی بتوانند با قدرت بیشتری وارد بازار افغانستان شوند.»
وی ادامه داد: «حتی لازم نیست دولت مستقیماً وارد همهٔ فعالیتهای اقتصادی شود؛ بلکه دولت باید بستر لازم را فراهم کند تا بخش خصوصی بتواند فعالیت خود را گسترش دهد.»
نمایندهٔ مردم بیجار گفت: «وزارت امور خارجه باید رایزنهای اقتصادی را بیش از گذشته تقویت کند و اتاق بازرگانی نیز نباید صرفاً به داشتن یک دفتر محدود در افغانستان اکتفا کند؛ این دفاتر باید فعالتر شوند.»
تعرفهها و مناطق آزاد؛ ضرورت ایجاد بستهٔ حمایتی برای تجارت
زندیان تأکید کرد: «اتاق بازرگانی به عنوان نمایندهٔ بخش خصوصی باید فعالتر از گذشته وارد عمل شود و بتواند ظرفیتهای جدیدی در افغانستان ایجاد کند.»
وی افزود: «دولت باید در زمینهٔ تعرفهها نیز اقدامات لازم را انجام دهد و برای صادرات و واردات، تخفیفهای لازم را در نظر بگیرد تا شرایط برای فعالیت تجار و بخش خصوصی مناسبتر شود.»
زندیان گفت: «باید یک بستهٔ کامل فراهم شود تا بخش خصوصی و اتاق بازرگانی بتوانند وارد بازار افغانستان شوند و در این زمینه وزارت امور خارجه نیز باید بیش از گذشته توجه کند.»
وی همچنین با اشاره به ظرفیت مناطق آزاد اظهار کرد: «مناطق آزاد قشم و چابهار، مناطق آزاد بانه و مریوان در کردستان و منطقهٔ آزاد بندر انزلی، ظرفیتهای بسیار خوبی هستند که میتوان از آنها برای رونق تجارت با کشورهای منطقه استفاده کرد.»
نمایندهٔ مردم بیجار تأکید کرد: «استفاده از این ظرفیتها میتواند به توسعهٔ تجارت با کشورهای شرقی و افزایش نقش ایران در مبادلات منطقهای کمک کند.»
توسعهٔ راهآهن؛ حلقهٔ اتصال ایران به افغانستان و آسیای مرکزی
زندیان در ادامه دربارهٔ توسعهٔ مسیرهای ریلی ایران و افغانستان و افتتاح بخشهای جدید این کریدور گفت: «توسعهٔ شبکهٔ ریلی از اهداف کلان برنامهٔ هفتم توسعه است و کشور باید در این زمینه بیش از گذشته تلاش کند.»
وی افزود: «تجارت ایران نباید صرفاً از طریق مسیرهای آبی انجام شود و مسیرهای ریلی نیز باید سهم بیشتری در تجارت خارجی کشور پیدا کنند.»
نمایندهٔ مردم بیجار ادامه داد: «ارتباطات ریلی ایران با کشورهای همسایه، بهویژه کشورهای شرقی، قطعاً تأثیرگذار خواهد بود و دولت باید در کنار توسعه و افتتاح خطوط ریلی، بسترهای دیگر مورد نیاز برای استفاده از این ظرفیت را نیز فراهم کند.»
زندیان با اشاره به در پیش بودن افتتاح بخشهایی از مسیر ریلی ایران و افغانستان گفت: «اینکه دولت در شرف افتتاح این شبکهٔ ریلی و خط ریلی قرار دارد، اتفاق خوبی است و میتواند نویدبخش تحول در تجارت کشور باشد؛ البته باید همزمان سایر زیرساختهای لازم نیز فراهم شود.»
ایران؛ نقطهٔ اتصال شرق و غرب منطقه
زندیان با تأکید بر اهمیت توسعهٔ زیرساختهای حملونقل گفت: «اگر شبکهٔ زیرساختی ایران توسعه پیدا کند، کشور به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود میتواند از ظرفیت بسیار بالایی برای اتصال مناطق مختلف برخوردار شود.»
وی افزود: «ایران در موقعیتی قرار دارد که از یک طرف به دریاهای آزاد دسترسی دارد و از طرف دیگر میتواند آسیای مرکزی را به شرق و غرب متصل کند.»
نمایندهٔ مردم بیجار اظهار کرد: «این موقعیت میتواند به یک ظرفیت اقتصادی بالفعل تبدیل شود و کشور میتواند استفادهٔ بسیار بالایی از آن داشته باشد.»
وی در پایان تأکید کرد: «ایران کشور بستهای نیست، بلکه در نقطهٔ اتصال بسیاری از کشورها در منطقهای حساس و ژئوپلیتیک قرار گرفته است و باید از این موقعیت برای توسعهٔ تجارت، ترانزیت و روابط اقتصادی با همسایگان، بهویژه افغانستان، استفاده کرد.»
ایران و افغانستان در سالهای اخیر تلاش کردهاند مسیرهای تجاری و ترانزیتی خود را متنوعتر کنند و در این میان، توسعهٔ خطوط ریلی از اهمیت ویژهای برخوردار است. خطآهن خواف–هرات یکی از مهمترین پروژههای ریلی میان دو کشور است که میتواند ارتباط ریلی افغانستان با شبکهٔ حملونقل ایران و در ادامه با مسیرهای بینالمللی را تقویت کند. توسعهٔ این مسیر علاوه بر کاهش هزینه و زمان انتقال کالا، میتواند زمینهٔ افزایش تجارت ایران و افغانستان و دسترسی افغانستان به مسیرهای منتهی به آبهای آزاد را فراهم کند.
در این چارچوب، توسعهٔ شبکهٔ ریلی شرق ایران تنها یک پروژهٔ حملونقلی دوجانبه نیست و میتواند بخشی از ظرفیت بزرگتر ایران برای ایفای نقش در کریدورهای منطقهای باشد. اتصال افغانستان به شبکهٔ ریلی ایران و توسعهٔ مسیرهای ریلی در داخل افغانستان، در صورت تکمیل زیرساختها و هماهنگیهای گمرکی و تجاری، امکان دسترسی بیشتر افغانستان به بنادر جنوبی ایران و بازارهای منطقهای را فراهم میکند؛ ظرفیتی که میتواند همزمان برای صادرات ایران، ترانزیت کالا و تقویت جایگاه ایران در تجارت منطقهای مورد استفاده قرار گیرد.
