به گزارش ایراف، «تابلیت K» در سالهای اخیر به یکی از نامهای شناختهشده در بازار غیرقانونی مواد مخدر افغانستان تبدیل شده است؛ اما نکته مهم درباره آن این است که «K» الزاماً نام یک ماده شیمیایی مشخص نیست، بلکه نام خیابانی طیفی از قرصهایی است که با ظاهر مشابه در بازار غیرقانونی عرضه میشوند و ممکن است تاثیرات متفاوتی داشته باشند.
قرصی با ترکیبات نامعلوم
بررسی آزمایشگاهی UNODC در سال ۲۰۲۲، که بر پایه تجزیه و تحلیل بیش از ۵۰۰ نمونه قرص انجام شد، نشان داد که تابلیت K دستکم در سه گروه اصلی قرار میگیرد: نمونههای حاوی متامفتامین، نمونههای حاوی متامفتامین همراه با مواد افیونی و نمونههایی که عمدتاً حاوی MDMA بودهاند. بنابراین، مصرفکننده نمیتواند صرفاً از روی شکل، رنگ یا نام قرص تشخیص دهد که چه مادهای وارد بدنش میشود.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که آمارهای جدید سازمان ملل نشان میدهد مصرف مواد مصنوعی در افغانستان رو به افزایش است. در ارزیابی ملی مصرف مواد مخدر افغانستان که در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شد، مردان در میان مواد مصرفشده در جوامع خود، علاوه بر چرس و تریاک، «تابلیت K» را نیز با سهم ۱۱ درصد گزارش کردهاند؛ در همین ارزیابی، متامفتامین با ۷ درصد قرار داشته است. UNODC این روند را بخشی از تغییر الگوی مصرف مواد در افغانستان و حرکت تدریجی به سمت مواد مخدر مصنوعی و سوءمصرف داروهای طبی میداند.
کابل؛ روایتهای تازه از گرفتارشدن نوجوانان
گزارشهای میدانی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ ابعاد تازهای از این پدیده را در کابل نشان میدهد. گزارشهای جدید از بیمارستان ۴۵۰ بستر ترک اعتیاد جنگلک کابل نشان میدهند که نوجوانان کابلی مصرف تابلت k و موادی به نام زیکاپ را به تشویق دوستان و یا فروشندگان آغاز کردهاند.
بر اساس این گزارش، برخی نوجوانان در ابتدا قرص را رایگان دریافت میکردند و پس از شکلگیری وابستگی، برای تهیه آن مجبور به پرداخت پول میشدند. یک ساکن کابل نیز گفته است که فروش تابلیت K و زیکاپ در برخی محلهها افزایش یافته و نوجوانان در کوچهها و محلهها برای مصرف این مواد تشویق میشوند. وزارت داخله طالبان نیز در این گزارش گفته است که این مواد از خارج به افغانستان قاچاق میشوند و اقداماتی برای جلوگیری از توزیع آنها در جریان است.
نوجوانان؛ آسیبپذیرترین گروه مصرفکننده
دسترسی جوانان به این مواد، نگرانیها را چند برابر کرده است. مطالعه UNODC درباره جوانان افغانستان نشان داده بود که مصرف مواد در میان نوجوانان با عواملی مانند داشتن دوستان مصرفکننده، تصور پایینبودن خطر مصرف، دسترسی آسانتر به مواد و تأیید اجتماعی مصرف ارتباط دارد.
از سوی دیگر، عدم آگاهی خانوادهها، تاثیر نشاط آور قرصها و همچنین تصور کم خطر بودن آن باعث شده تا بسیاری از نوجوان و جوانان مصرف این قرص را بهعنوان تفریح تجربه کنند، تفریحی که میتواند آینده آنها را به کلی نابود کند.
اعتیاد؛ فراتر از یک مشکل فردی
پیامد مصرف تابلیت K تنها به اثرات کوتاهمدت جسمی محدود نمیشود. وابستگی به مواد میتواند تحصیل، اشتغال، روابط خانوادگی و وضعیت اقتصادی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
خطر این ماده را میتوان در چند عامل خلاصه کرد: ترکیب نامعلوم، تولید غیرقانونی، احتمال وجود چند ماده در یک قرص، تغییر ترکیبات از یک محموله به محموله دیگر، و آسیبپذیری بالای نوجوانان و جوانان در برابر وابستگی.
در واقع، مصرفکننده ممکن است تصور کند یک «قرص K» مصرف میکند، در حالی که نمیداند دقیقاً چه مادهای و با چه میزانی وارد بدنش شده است. UNODC به همین دلیل هشدار داده است که قرصهایی با ظاهر مشابه اکستازی در منطقه لزوماً MDMA ندارند و ممکن است حاوی متامفتامین، هروئین، ترامادول یا ترکیبات دیگر باشند.
عملیات گسترده برای مبارزه با قاچاق تابلت کا
رشد روزافزون مصرف تابلت کا در میان نوجوانان و جوانان باعث شده تا نیروهای امنیتی حکومت طالبان نسبت به توقیف محمولههای قاچاق تابلت کا با جدیت بیشتری اقدام کنند. در پیوند با مقابله پلیس با قاچاقچیان مواد مخدر، تاکنون دهها عملیات انتظامی برای توقیف محمولههای قاچاق تابلت کا انجام شده است.
در صدر این کشفیات، توقیف محموله بیسابقه ۴۸ هزار عددی در فرودگاه بینالمللی کابل قرار دارد؛ این بارِ سنگین مواد مخدر صنعتی که بیش از ۲۳ کیلوگرم وزن داشت، از مسیر فرانسه و دبی وارد شده بود و قاچاقچیان آن را به طرز ماهرانهای در دهها جعبه مسافرتی جاسازی کرده بودند که با هوشیاری ماموران گمرک فرودگاه کابل، ضبط شد.
در یکی دیگر از موفقترین عملیاتهای شهری در ناحیه هشتم کابل، یک باند بزرگ شش نفره متلاشی شد و ۳۰ هزار عدد تابلیت کا به همراه میلیونها افغانی پول نقد از آنها به دست آمد. همچنین در دو عملیات مجزا در ناحیه هفتم و ایست بازرسی پلچرخی، دو محموله بزرگ دیگر که هر کدام شامل بیش از ۱۷ هزار قرص روانگردان بودند و از زون شرق به مقصد پایتخت بارگیری شده بودند، توسط نیروهای امنیتی توقیف شدند.
قاچاقچیان بینالمللی حتی از بسترهای پستی نیز برای انتقال این مواد استفاده کردهاند، بهطوری که یک محموله ۱۵ هزار عددی تابلیت کا که از کشور آلمان به کابل ارسال شده بود، توسط مدیریت مبارزه با مواد مخدر شناسایی و توقیف شد. در کنار آن، کشف محموله ۱۱ هزار عددی در ناحیه چهارم پایتخت از دیگر ضربات مهلکی بود که زنجیره تأمین و توزیع خرد و کلان این ماده محرک را در مرکز کشور هدف قرار داد.
علاوه بر کابل، در شهرها و ولایات مختلف افغانستان نیز عملیاتهای گستردهای برای توقیف محمولههای تابلت کا صورت گرفته است که به کشف هزاران عدد قرص کا انجامیده است.
تابلیت K شاید از بیرون تنها یک قرص کوچک و رنگی به نظر برسد، اما شواهد آزمایشگاهی نشان میدهد که پشت این نام، مجموعهای از مواد متفاوت و گاه بسیار خطرناک پنهان شده است. افزایش گزارشهای مربوط به مصرف آن در میان نوجوانان کابل، در کنار آمارهای جدید سازمان ملل درباره رشد مصرف مواد مصنوعی در افغانستان، نشان میدهد که این قرص دیگر یک پدیده حاشیهای در بازار مواد مخدر نیست؛ بلکه به یکی از نشانههای جدی تغییر چهره اعتیاد در میان نسل جوان افغانستان تبدیل شده است.
