به گزارش ایراف، به نقل از ایندیا تودی، دولت ایالات متحده در حالی کارزار تازهای برای فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی ایران آغاز کرده که این تلاش با یک محدودیت جدی روبهروست: چین، بزرگترین شریک تجاری ایران و مقصد بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت کشور.
این موضوع درست در زمانی مطرح شده که دونالد ترامپ خود را برای میزبانی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در ماه آینده آماده میکند و نمیخواهد آتشبس شکنندهٔ تجاری میان دو کشور را به خطر بیندازد.
وزارت خزانهداری آمریکا اخیراً طرحی با عنوان «Operation Economic Outcast» را اعلام کرده است؛ طرحی که هدف آن منزویسازی شبکههای مالی و تجاری ایران در سطح جهانی عنوان شده.
با این حال، ایندیا تودی مینویسد که دولت ترامپ عمداً از اعلام هرگونه اقدام مشخص علیه شرکتهای بزرگ چینی خودداری کرده تا فضای سیاسی پیش از دیدار سران دچار تنش نشود و روابط اقتصادی واشنگتن–پکن آسیب نبیند.
احتیاط واشنگتن در برابر پکن
ادگار کاگان، مشاور ارشد و رئیس کرسی مطالعات چین در مرکز مطالعات بینالمللی و راهبردی، تأکید کرده که اعلام این طرح «بهطور حسابشدهای مبهم» بوده تا نشست ترامپ–شی تحت تأثیر قرار نگیرد.
او گفته است: «برای شی، سفر رسمی به واشنگتن اهمیت زیادی دارد و برای ترامپ نیز میزبانی این دیدار یک دستاورد سیاسی محسوب میشود. اکنون هر دو طرف باید یک رقص دیپلماتیک انجام دهند.»
به گفته کاگان، پرسش اصلی این است که آیا واشنگتن میتواند چین را به کاهش همکاریهایش با ایران وادار کند، بدون آنکه پکن این فشار را «غیرمنطقی» تلقی کرده و واکنش تند نشان دهد.
پاسخ چین: همکاری با ایران ادامه دارد
در واکنش به این طرح، وزارت خارجه چین اعلام کرده که همکاریهای پکن با تهران «در چارچوب قوانین بینالمللی» انجام میشود و نباید مختل شود.
سخنگوی وزارت خارجه چین تأکید کرده: «چین تحولات را از نزدیک دنبال میکند و برای حفاظت از حقوق و منافع خود، تمام اقدامات لازم را انجام خواهد داد.»
او همچنین مخالفت چین با «تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی» را تکرار کرده است.
کارشناسان میگویند این موضعگیری، یک «پاسخ نگهدارنده» است؛ یعنی چین نه قصد رویارویی آشکار با آمریکا را دارد و نه حاضر است روابط اقتصادی خود با ایران را قربانی خواستههای واشنگتن کند.
به گفته آنان، پکن معمولاً از عبور از خطوط قرمز آمریکا پرهیز میکند، اما در عمل از روشهایی مانند انتقال کشتیبهکشتی نفت برای پنهان کردن منشأ محمولهها استفاده میکند تا تحریمهای آمریکا را دور بزند.
چین همکاری کامل نخواهد کرد، اما امتیاز محدود میدهد
سان یون، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون، در گفتوگو با ایندیا تودی گفته است که اگر هدف آمریکا «فروپاشی اقتصاد ایران» باشد، چین هرگز همراهی نخواهد کرد.
اما اگر هدف واشنگتن «وادار کردن ایران به امتیازدهی در پروندهٔ تنگهٔ هرمز و کاهش تنشها» باشد، پکن میتواند کاهش محدود واردات نفت ایران را بهعنوان نشانهٔ همکاری انجام دهد، بدون آنکه روابطش با تهران را قطع کند.
او تأکید کرده: «چین فقط به اندازهای امتیاز میدهد که نشان دهد همکاری میکند؛ نه بیشتر.»
تحریمهای تازه، اما بدون هدف گرفتن غولهای چینی
ایندیا تودی مینویسد که وزارت خزانهداری آمریکا در تازهترین اقدام خود حدود ۶۰ نهاد مرتبط با ایران را بهدلیل فعالیت در حوزههای هستهای، موشکی، سایبری و انتقال نفت تحریم کرده است.
در میان این افراد و نهادها، چند شرکت و فرد در چین و هنگکنگ نیز دیده میشود؛ از جمله یک نفتکش چینی که متهم است میلیونها بشکه نفت ایران را در سال جاری به چین منتقل کرده است.
با این حال، دولت ترامپ همچنان از هدف گرفتن شرکتهای بزرگ چینی یا بانکهای مرتبط با نظام مالی آمریکا خودداری کرده؛ اقدامی که به گفته کارشناسان، نشاندهندهٔ ملاحظات سیاسی واشنگتن پیش از دیدار ترامپ–شی است.
ترامپ نمیخواهد تنش با چین را بالا ببرد
علی واین، کارشناس روابط آمریکا–چین در گروه بحران بینالمللی، گفته است که ترامپ در آستانهٔ دیدار با شی جینپینگ، احتمالاً موضع سختتری علیه چین اتخاذ نخواهد کرد. او تأکید کرده که ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود رویکرد کمتنشتری نسبت به چین داشته و از «روابط خوب» با شی سخن گفته است.
به نوشتهٔ ایندیا تودی، جامعهٔ تجاری آمریکا نیز از سفر شی استقبال کرده و آن را نشانهای مثبت برای ثبات روابط دو اقتصاد بزرگ جهان میداند، حتی اگر توافقهای بزرگ در این دیدار حاصل نشود.
جمعبندی: فشار بر ایران در سایهٔ موازنه با چین
در مجموع، این رسانه هندی نتیجه میگیرد که فشار تازهٔ واشنگتن بر ایران، در چارچوب موازنهٔ بزرگتر با چین قرار گرفته است.
آمریکا از یکسو تحریمهای جدید اعلام میکند و از سوی دیگر مراقب است که روابط با پکن پیش از دیدار ترامپ–شی دچار تنش نشود. به همین دلیل، انتظار نمیرود واشنگتن تا زمان برگزاری این نشست، اقدام تندتری علیه چین انجام دهد.
