به گزارش ایراف، روزنامه «دان» پاکستان در گزارشی تازه نوشته است که پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، روابط اقتصادی کابل و اسلامآباد وارد مرحلهای تازه شده و کاهش چشمگیر ترانزیت افغانستان از مسیر پاکستان، بهویژه برای پیشاور، به یک تهدید جدی اقتصادی تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، حجم کالاهای ترانزیتی افغانستان که پیش از سال ۲۰۲۱ حدود ۸۹ هزار کانتینر با ارزشی نزدیک به پنج میلیارد دلار بود، در سال مالی ۲۰۲۳ به بیش از ۱۰۲ هزار کانتینر رسید و ارزش آن به ۶.۷ میلیارد دلار افزایش یافت.
اما این روند از سالهای بعد بهشدت نزولی شد؛ در سال مالی ۲۰۲۴ شمار کانتینرها به ۵۴ هزار و ۱۱۴، در سال مالی ۲۰۲۵ به ۴۲ هزار و ۹۵۹ و در سال مالی ۲۰۲۶ به تنها ۱۱ هزار و ۵۹۲ کانتینر با ارزشی حدود ۳۶۷ میلیون دلار سقوط کرد.
«دان» تأکید میکند که محدودیتهای مرزی پاکستان در مهر ۲۰۲۵ آغازگر این کاهش نبود، بلکه روندی که از قبل شروع شده بود را سرعت بخشید.
ایران؛ مسیر جایگزین افغانستان
این روزنامه با استناد به گزارش بانک جهانی مینویسد که افغانستان در سالهای اخیر مسیرهای تجاری خود را متنوع کرده و ایران به مهمترین مسیر جایگزین تبدیل شده است.
طبق این گزارش، ایران در سال مالی ۲۰۲۵ حدود ۳۱.۳ درصد واردات افغانستان را تأمین کرده و مجموع واردات مستقیم و ترانزیتی از مسیر ایران به ۴۸.۶ درصد کل واردات افغانستان رسیده است.
اهمیت فزاینده مسیرهای آسیای مرکزی
«دان» همچنین اشاره میکند که مسیرهای آسیای مرکزی در حال افزایش اهمیت هستند و این تحول میتواند جایگاه سنتی پاکستان را بهعنوان گذرگاه اصلی افغانستان به بازارهای جهانی تضعیف کند.
سقوط صادرات افغانستان از مسیر پاکستان
در بخش دیگری از گزارش آمده است که صادرات افغانستان به بازار کشورهای ثالث از مسیر پاکستان نیز کاهش شدید داشته و از ۴۵۴ میلیون دلار در سال مالی ۲۰۲۵ به تنها هفت میلیون دلار در سال مالی ۲۰۲۶ رسیده است.
فشار بر اکوسیستم تجاری پیشاور
به نوشته «دان»، کاهش تجارت افغانستان تنها درآمدهای گمرکی پاکستان را کاهش نمیدهد، بلکه زنجیره گستردهای از تولیدکنندگان، عمدهفروشان، شرکتهای حملونقل، انبارها، کارگزاران گمرکی و واسطههای مالی را در خیبرپختونخوا و بهویژه پیشاور تحت تأثیر قرار داده است.
این وضعیت در حالی رخ میدهد که صنایع این ایالت همزمان با هزینههای سنگین انرژی، حملونقل و تأمین مالی روبهرو هستند و افت تقاضا از بازار افغانستان میتواند توان رقابتی شرکتها را کاهش دهد.
چالشهای مرزی و خسارت محصولات کشاورزی
این روزنامه در ادامه به تأثیر بستهشدن یا ازدحام گذرگاههای تورخم و چمن اشاره کرده و نوشته است که تأخیر در انتقال میوه و سبزیجات، بهدلیل فاسدشدنی بودن این محصولات، خسارتهای سنگینی به تاجران دو طرف وارد میکند.
زیان دوطرفه و ضرورت ایجاد نظام ترانزیتی پایدار
«دان» تأکید میکند که ادامه این روند برای هر دو کشور زیانبار است؛ افغانستان با افزایش هزینههای انتقال در مسیرهای طولانیتر روبهرو میشود و پاکستان فعالیتهای بندری، حملونقل، انبارداری، خدمات گمرکی و بازار افغانستان را از دست میدهد.
این روزنامه در پایان پیشنهاد میکند که کابل و اسلامآباد برای جلوگیری از خسارتهای بیشتر، بهسوی ایجاد یک نظام ترانزیتی قابل پیشبینی، شفاف و مبتنی بر قوانین حرکت کنند.
