به گزارش ایراف، امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، در گفتوگویی با روزنامه نیویورکتایمز که جمعه ۲۳ مرداد منتشر شد، از آمریکا خواسته است سفارت خود را در کابل بازگشایی کند و در طرحهای کلان اقتصادی افغانستان مشارکت داشته باشد.
او تأکید کرده است: «فصل جنگ پایان یافته و ما خواهان روابطی مبتنی بر احترام متقابل و آغاز دورهای تازه از تعامل مثبت هستیم.»
به نوشته این روزنامه، طالبان از واشنگتن خواستهاند در ذخایر عظیم معدنی افغانستان، ساخت سدها و توسعه جادهها سرمایهگذاری کند؛ پروژههایی که سه دولت متوالی آمریکا و متحدانش میلیاردها دلار برای آن هزینه کردند، اما طالبان طی دو دهه جنگ تلاش داشتند این زیرساختها را هدف قرار دهند.
تلاش کابل برای خروج از انزوا و فعالسازی دیپلماسی منطقهای
پنج سال پس از خروج نیروهای آمریکایی، طالبان بار دیگر در پی باز کردن کانالهای ارتباطی با واشنگتن هستند.
این در حالی است که حکومت طالبان طی یک سال گذشته مجموعهای از تحرکات دیپلماتیک را برای کاهش انزوای بینالمللی دنبال کرده است؛ از امضای شراکت دفاعی با روسیه گرفته تا سفرهای متعدد به کشورهای خلیج فارس، دیدار با احمد الشرع جولانی و عقد دهها توافق تجاری با کشورهای آسیای مرکزی و هند.
این تحرکات پس از آن شدت گرفت که پاکستان به دلیل نگرانیهای امنیتی مرزهای تجاری خود را بست و اوایل امسال نیز حملات هوایی در خاک افغانستان انجام داد؛ اقدامی که روابط دو طرف را به پایینترین سطح در سالهای اخیر رساند.
پاسخ سرد واشنگتن و موانع حقوقی
با وجود ابراز تمایل طالبان، وزارت خارجه آمریکا در پاسخی مکتوب احتمال عادیسازی روابط را رد کرده و طالبان را به «عدم پایبندی به تعهدات ضدتروریستی» متهم کرده است.
همزمان، دیوان کیفری بینالمللی برای ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، به اتهام «جنایت علیه بشریت» و سرکوب زنان حکم بازداشت صادر کرده و میلیاردها دلار از داراییهای بانک مرکزی افغانستان همچنان در آمریکا بلوکه است.
دولت ترامپ نیز سیاستهای سختگیرانهتری علیه طالبان اتخاذ کرده؛ از تعلیق صدور ویزا و ممنوعیت ورود شهروندان افغان به آمریکا گرفته تا قرار دادن طالبان در فهرست دولتهای حامی بازداشتهای غیرقانونی و نزدیکی بیشتر به پاکستان. طالبان نیز درخواستهای واشنگتن برای واگذاری مجدد کنترل پایگاه بگرام، تحویل سلاحهای باقیمانده آمریکایی و آزادی یک زندانی آمریکایی را رد کردهاند.
متقی در اینباره گفته است: «هیچ افغانی حضور نظامی کشور دیگری را در خاک خود تحمل نمیکند.»
رقابت بر سر معادن و چالشهای اقتصادی
برخی دیپلماتها و کارشناسان آمریکایی، از جمله رابین رافل و مایکل کوگلمن، معتقدند پیشنهاد طالبان برای سرمایهگذاری در ذخایر لیتیوم، مس و سنگآهن افغانستان میتواند برای دولت ترامپ جذاب باشد؛ بهویژه در شرایطی که چین و روسیه حضور اقتصادی خود را در افغانستان گسترش دادهاند.
با این حال، سابقه آمریکا در این حوزه چندان موفق نبوده است. طبق گزارش نهاد بازرسی سیگار، آمریکا بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ نزدیک به یک میلیارد دلار در صنایع معدنی افغانستان هزینه کرد اما نتیجه ملموسی به دست نیاورد.
اکنون شرکتهایی از چین، ایران و قطر قراردادهای استخراج معادن را در اختیار دارند.
در کنار این رقابتها، افغانستان با بحرانی شدید انسانی روبهرو است. بر اساس آمار سازمان ملل، نیمی از جمعیت ۴۵ میلیونی کشور به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و بازگشت بیش از چهار میلیون مهاجر از پاکستان و ایران از اوایل سال ۲۰۲۵ فشار اقتصادی را دوچندان کرده است.
گفتوگوهای مهاجرتی با اروپا و بنبست سیاستهای داخلی
در سطح بینالمللی، هیئتی پنجنفره از دیپلماتهای طالبان ژوئن گذشته در بروکسل با بیش از ۲۰ دیپلمات از ۱۵ کشور عضو اتحادیه اروپا درباره بازگرداندن پناهجویان ردشده و مجرمان گفتوگو کردند.
به گفته دیپلماتهای افغان، «تابوی گفتوگو با طالبان در اروپا شکسته شده است»، هرچند هیچ کشور اروپایی هنوز حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است.
با وجود این تحرکات، متقی در پاسخ به پرسشی درباره منع تحصیل زنان و دختران، بار دیگر این محدودیت را «موقتی» خوانده است.
اما تحلیلگران تأکید میکنند تا زمانی که طالبان در سیاستهای افراطی خود ــ که مستقیماً از قندهار هدایت میشود ــ تجدیدنظر نکنند، خروج کامل از انزوای بینالمللی دور از دسترس خواهد بود.
