به گزارش ایراف، پنج سال پیش در چنین روزی، ۱۸ مرداد ۱۴۰۰، شهر ایبک مرکز ولایت سمنگان در پی پیشروی سریع طالبان سقوط کرد؛ گروهی که در آن دوره با عملیات موسوم به «الفتح» بخشهای گستردهای از شمال افغانستان را هدف قرار داده بود.
این تصرف، یکی از نقاط مهم در سلسله فروپاشی مراکز ولایات در روزهای منتهی به سقوط کابل محسوب میشود.
تصرف بدون مقاومت گسترده
براساس گزارشهای محلی، طالبان پس از محاصره چند هفتهای ایبک، صبح دوشنبه اعلام کردند که کنترل فرماندهی پلیس، ریاست استخبارات و ساختمانهای دولتی را در دست گرفتهاند.
نیروهای دولتی در آن زمان بدون مقاومت گسترده از شهر عقبنشینی کردند و برخی فرماندهان محلی نیز به طالبان پیوستند؛ موضوعی که روند سقوط را سرعت بخشید.
اهمیت راهبردی ایبک
ایبک در مسیر ارتباطی کابل – مزارشریف قرار دارد و سقوط آن به طالبان امکان داد تا حلقه محاصره خود را در شمال تکمیل کنند.
با تصرف این شهر، فشار طالبان بر ولایتهای همجوار از جمله بغلان، تخار و سرپل افزایش یافت و مسیرهای پشتیبانی دولت پیشین محدود شد.
زمینههای سقوط؛ از محاصره تا فروپاشی ساختار امنیتی
منابع محلی در آن زمان گزارش داده بودند که مرکز سمنگان بیش از یک ماه در محاصره طالبان قرار داشت و نبود پشتیبانی مؤثر از سوی حکومت مرکزی، توان دفاعی نیروهای دولتی را کاهش داده بود.
پیوستن برخی چهرههای محلی و فرماندهان جهادی به طالبان نیز یکی از عوامل کلیدی در سقوط سریع شهر عنوان شد.
حلقهای از زنجیره فروپاشی ولایات
سقوط ایبک بخشی از روند گسترده فروپاشی ولایات افغانستان بود. طالبان در فاصله ۱۵ تا ۲۴ مرداد ۱۴۰۰ توانستند کنترل ۳۳ ولایت از ۳۴ ولایت را به دست بگیرند و در نهایت در ۲۴ مرداد وارد کابل شدند؛ رویدادی که به پایان نظام جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت انجامید.
پیامدهای سیاسی و امنیتی
با وجود گذشت پنج سال از آن روزها، افغانستان همچنان با چالشهای امنیتی، بحران اقتصادی و انزوای بینالمللی روبهروست.
سقوط ایبک و دیگر مراکز ولایات در آن دوره، مسیر تحولات سیاسی کشور را بهطور کامل تغییر داد و پیامدهای آن همچنان ادامه دارد.
