به گزارش ایراف، دفتر معاونت اقتصادی نخستوزیر طالبان به تازگی از پیشرفت محسوس پروژه انتقال گاز ترکمنستان به افغانستان، پاکستان و هند (تاپی) خبر داده و تأکید کرده است که روند لولهگذاری در خاک افغانستان با سرعت ادامه دارد.
بر اساس اعلام این اداره، تاکنون ۱۱۶ کیلومتر از خط لوله در مسیر تعیینشده نصب شده و ۱۳۵ کیلومتر دیگر نیز آماده اجرای عملیات لولهگذاری است. همچنین ۳۸ کیلومتر از این خط لوله بهصورت زیرزمینی کارگذاری شده است.
به گفته مقامهای طالبان، برنامهریزیها نشان میدهد که عملیات اجرایی این پروژه تا پایان سال ۲۰۲۶ میلادی تکمیل خواهد شد. در همین راستا، قرار است بهزودی کار سروی و طراحی شبکه توزیع گاز در شهر هرات آغاز شود؛ اقدامی که بهزعم طالبان، میتواند زمینهساز توسعه فعالیتهای صنعتی در این شهر و ایجاد ظرفیت برای راهاندازی صدها کارخانه تولیدی و صنعتی باشد.
آنها معتقدند با رسیدن گاز تاپی به هرات، اشتغال گستردهای ایجاد شده و زیرساختهای صنعتی این منطقه دگرگون خواهد شد.
دفتر معاونت اقتصادی نخستوزیر طالبان همچنین اعلام کرده است که بخشی از گاز وارداتی تاپی در تولید برق مورد استفاده قرار خواهد گرفت؛ موضوعی که میتواند وابستگی افغانستان به برق وارداتی را کاهش داده و دسترسی شمار بیشتری از شهروندان به انرژی پایدار را فراهم کند.
پروژه تاپی؛ ظرفیتها و اهمیت منطقهای
پروژه تاپی یکی از بزرگترین طرحهای انتقال انرژی در آسیای مرکزی و جنوبی است.
این خط لوله حدود ۱۸۰۰ کیلومتر طول دارد و قرار است سالانه ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی را از میدان گازی عظیم گالکینیش ترکمنستان به افغانستان، پاکستان و هند منتقل کند.
ترکمنستان این پروژه را یکی از محورهای اصلی تنوعبخشی به صادرات گاز خود میداند و تحلیلهای بینالمللی نیز تأکید دارند که تاپی میتواند نقش مهمی در اتصال منابع گازی آسیای مرکزی به بازارهای پرمصرف جنوب آسیا ایفا کند.
از منظر ژئوپلیتیک، افغانستان در این پروژه جایگاهی کلیدی دارد؛ چرا که مسیر ترانزیت گاز از خاک این کشور عبور میکند و در صورت بهرهبرداری کامل، میتواند درآمد ترانزیتی قابل توجهی برای کابل ایجاد کند.
پژوهشهای دانشگاهی نیز نشان میدهد که تاپی علاوه بر ایجاد اشتغال و جذب سرمایهگذاری خارجی، میتواند جایگاه ژئواکونومیک افغانستان را تقویت کند.
چالشهای امنیتی و منطقهای، مانع اصلی بهرهبرداری از پروژه تاپی
پروژه تاپی با وجود پیشرفتهای اعلامشده، همچنان با مجموعهای از چالشهای امنیتی، سیاسی و مالی روبهروست.
بخشهایی از مسیر خط لوله در مناطقی قرار دارد که سابقه ناامنی و حضور گروههای مسلح دارند و این مسئله میتواند روند کار را مختل کند.
در کنار این موضوع، تنشهای روبهافزایش میان طالبان و پاکستان ــ از درگیریهای مرزی گرفته تا اتهامزنیهای سیاسی ــ فضای بیثباتی در بخشهایی از مسیر را تشدید کرده و نگرانیهایی درباره امنیت پروژه ایجاد کرده است.
اختلافات سیاسی میان پاکستان و هند نیز آینده اتصال نهایی خط لوله را با ابهام روبهرو میکند و ممکن است بهرهبرداری کامل پروژه را به تأخیر بیندازد.
علاوه بر این، تأمین مالی چندمیلیارددلاری پروژه با توجه به همراهی محدود نهادهای بینالمللی و نبود زیرساختهای فنی کافی در افغانستان، یکی دیگر از موانع جدی است.
مجموع این عوامل نشان میدهد که تاپی برای رسیدن به مرحله بهرهبرداری کامل، نیازمند مدیریت همزمان چالشهای امنیتی، منطقهای و مالی است.
