به گزارش ایراف، وزارت صنعت و تجارت طالبان در تازهترین گزارش خود از رشد قابل توجه تجارت خارجی افغانستان خبر داده و اعلام کرده است که مجموع مبادلات تجاری این کشور در سال جاری میلادی به ۱۳.۹ میلیارد دلار رسیده است؛ افزایشی که به گفته مقامهای این وزارتخانه نشاندهنده تحرک دوباره اقتصاد افغانستان و گسترش روابط تجاری با کشورهای منطقه است.
افزایش صادرات در سایه چالشهای اقتصادی
بر اساس آمار رسمی، صادرات افغانستان با وجود محدودیتهای مالی، کاهش سرمایهگذاری و مشکلات تولید داخلی، رشد ۰.۹ درصدی را تجربه کرده و به ۱.۷۲۲ میلیارد دلار رسیده است.
بخش عمده صادرات افغانستان همچنان شامل محصولات کشاورزی، میوههای خشک و تازه، زعفران، گیاهان دارویی و مواد معدنی است؛ اقلامی که در سالهای اخیر جایگاه ثابتی در بازارهای منطقهای داشتهاند.
ایران؛ شریک اول وارداتی افغانستان
گزارشهای اقتصادی نشان میدهد که ایران در سال ۲۰۲۶ بزرگترین منبع واردات افغانستان بوده و بیش از ۳۱ درصد واردات این کشور از مسیر ایران انجام شده است.
همچنین مسیرهای مستقیم و ترانزیتی ایران حدود ۴۸ درصد از مجموع واردات افغانستان را تشکیل میدهد؛ موضوعی که نقش ایران را در تأمین کالاهای اساسی، انرژی و مواد اولیه افغانستان پررنگتر کرده است.
هند؛ بازار اصلی صادرات افغانستان
در بخش صادرات نیز هند همچنان مهمترین مقصد کالاهای افغانستان است. زعفران، میوههای خشک، گیاهان دارویی و برخی مواد معدنی از جمله اقلامی هستند که افغانستان از طریق مسیرهای هوایی و دریایی به بازار هند ارسال میکند.
این کشور طی سالهای گذشته یکی از پایدارترین خریداران محصولات با ارزش افزوده بالا از افغانستان بوده است.
چرخش مسیرهای تجاری به سوی ایران و آسیای مرکزی
در حالی که تجارت ترانزیتی افغانستان با پاکستان طی سال مالی ۲۰۲۶، ۹۳ درصد کاهش یافته، طالبان مسیرهای جایگزین از جمله ایران، ترکمنستان و ازبکستان را تقویت کردهاند.
این تغییر مسیر، هرچند هزینههای حملونقل را افزایش داده، اما وابستگی افغانستان به بنادر پاکستان را بهطور چشمگیری کاهش داده است.
ازبکستان نیز طی سال جاری ۹۰ قرارداد تجاری با افغانستان امضا کرده و ارزش این توافقها به ۱.۴ میلیارد دلار رسیده است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، نشاندهنده تلاش تاشکند برای استفاده از افغانستان بهعنوان مسیر اتصال به جنوب آسیا است.
چالشهای پنهان در پشت رشد تجارت
با وجود افزایش حجم تجارت، اقتصاد افغانستان همچنان با مشکلات جدی روبهرو است.
گزارشها نشان میدهد که افزایش هزینههای حملونقل، اختلال در مسیرهای ترانزیتی، تورم بالا و کاهش تولید داخلی فشار قابل توجهی بر بازارهای افغانستان وارد کرده است.
در برخی مناطق، قیمت مواد غذایی و دارو به دلیل مسیرهای طولانیتر واردات، افزایش یافته و این موضوع بر زندگی مردم، بهویژه در ولایتهای شرقی و جنوبی، تأثیر گذاشته است.
چشمانداز آینده
کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگر طالبان بتوانند زیرساختهای حملونقل، سردخانهها، گمرکها و مسیرهای ترانزیتی را تقویت کنند، افغانستان میتواند در سالهای آینده به یکی از بازیگران مهم تجارت منطقه تبدیل شود.
تکمیل پروژههایی مانند کریدور واخان و توسعه مسیرهای ایران و آسیای مرکزی، ظرفیت افغانستان برای تبدیل شدن به یک هاب ترانزیتی را افزایش خواهد داد.
