به گزارش ایراف، «علی فالح الزیدی»، نخستوزیر عراق، ظهر پنجشنبه اول مرداد ۱۴۰۵ در رأس هیئتی بلندپایه وارد فرودگاه بینالمللی مهرآباد تهران شد و مورد استقبال وزیر امور اقتصادی و دارایی و دیگر مقامات جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. مسعود پزشکیان نیز بعدازظهر همان روز در مجموعه فرهنگی ـ تاریخی سعدآباد بهصورت رسمی از نخستوزیر عراق استقبال کرد. پس از نواختهشدن سرود ملی دو کشور، ساندیدن از یگان تشریفات و معرفی اعضای هیئتها، مذاکرات خصوصی سران ایران و عراق آغاز شد.
تأکید تهران و بغداد بر اجرای توافقات
محور اصلی مذاکرات هیئتهای عالیرتبه ایران و عراق، عبور از مرحله امضای توافقات و حرکت بهسوی اجرای عملی آنها بود. رئیسجمهور ایران در نشست مشترک دو هیئت، تدوین یک برنامه جامع همکاریهای راهبردی را برای تنظیم روابط بلندمدت تهران و بغداد ضروری دانست و خواستار فعالترشدن کمیسیونهای مشترک و پیگیری مستمر توافقات از سوی دستگاههای مسئول شد.
پزشکیان با بیان اینکه امنیت دو کشور به یکدیگر پیوند خورده است، توسعه روابط را تنها به حوزه سیاسی محدود ندانست و بر گسترش همکاریها در بخشهای اقتصادی، تجاری، علمی، کشاورزی، صنعتی، امنیتی و زیرساختی تأکید کرد. او همچنین گفت توافقات دوجانبه باید در کوتاهترین زمان ممکن به نتایج ملموس برای مردم دو کشور تبدیل شوند.
رئیسجمهور ایران همچنین توسعه شبکههای حملونقل جادهای و ریلی را یکی از اولویتهای همکاری با عراق عنوان کرد. به گفته وی، اتصال عراق به شبکههای ارتباطی ایران میتواند زمینه شکلگیری یک شبکه منطقهای یکپارچه را فراهم کرده و همکاریهای دو کشور در حوزه ترانزیت، سرمایهگذاری، بازارهای مشترک و توسعه بنادر را افزایش دهد.
چهار سند همکاری روی میز تهران
مذاکرات مقامات دو کشور با امضای چهار موافقتنامه و یادداشتتفاهم همراه شد. موافقتنامه حملونقل جادهای کالا، یادداشتتفاهم احداث راهآهن خسروی ـ خانقین ـ بغداد، یادداشتتفاهم خواهرخواندگی تهران و بغداد و یادداشتتفاهم همکاری در حوزه مدیریت دولتی، آموزش و منابع انسانی، چهار سندی بودند که در حضور رئیسجمهور ایران و نخستوزیر عراق امضا شدند.
در میان این اسناد، طرح راهآهن خسروی ـ خانقین ـ بغداد از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا اجرای آن میتواند مسیر جابهجایی مسافر و کالا میان دو کشور را تقویت کرده و حلقه دیگری به شبکه ارتباطی ایران و عراق اضافه کند. توافق حملونقل جادهای کالا نیز در راستای تسهیل تجارت و افزایش ظرفیت مبادلات مرزی ارزیابی میشود.
سفر واشنگتن و رایزنی درباره تحولات منطقه
در کنار موضوعات اقتصادی و زیرساختی، تحولات منطقه و روابط ایران و آمریکا نیز در حاشیه این سفر مورد توجه قرار گرفت. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که نخستوزیر عراق در مذاکرات تهران، دیدگاهها و برداشتهای خود از سفر اخیرش به واشنگتن را در اختیار طرف ایرانی قرار داده است.
عراقچی تأکید کرد که تهران با اصل میانجیگری مشکلی ندارد، اما مانع اصلی را رویکرد آمریکا میداند. وی گفت تا زمانی که واشنگتن در سیاستهای خود تجدیدنظر نکرده و به منافع و حقوق ملت ایران احترام نگذارد، زمینهای برای پیشرفت در این مسیر فراهم نخواهد شد.
این بخش از مذاکرات نشان میدهد که بغداد در کنار توسعه روابط دوجانبه، تلاش دارد نقش فعالتری در رایزنیهای منطقهای و کاهش تنشها ایفا کند. نخستوزیر عراق پیش از سفر به تهران نیز در جریان سفر خود به واشنگتن، موضوع کاهش تنشهای منطقهای را مطرح کرده بود.
اربعین؛ محور ثابت همکاریهای تهران و بغداد
برگزاری مراسم اربعین از دیگر موضوعات مطرحشده در جریان سفر نخستوزیر عراق بود. رئیسجمهور ایران میزبانی دولت و ملت عراق از میلیونها زائر ایرانی را نمادی از پیوندهای عمیق فرهنگی، تاریخی و مذهبی دو کشور دانست.
وزیر امور خارجه ایران نیز اعلام کرد رایزنیهای امنیتی، اجرایی و تدارکاتی میان دو کشور از مدتها قبل آغاز شده و هماهنگیهای لازم برای برگزاری مراسم اربعین در حال انجام است. عراقچی ابراز اطمینان کرد که مراسم امسال نیز با هماهنگی مسئولان دو کشور بهشکلی گسترده و باشکوه برگزار خواهد شد.
دیدار با رئیس مجلس در بهارستان
نخستوزیر عراق در ادامه برنامههای سفر خود با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در بهارستان دیدار کرد. پیش از آغاز این دیدار، دو طرف با حضور در یادمان شهدای جنگهای اخیر و شهدای مقاومت، به مقام آنان ادای احترام کردند.
سفر نخستوزیر عراق به تهران را میتوان ترکیبی از دیپلماسی اقتصادی، هماهنگیهای امنیتی و رایزنیهای منطقهای دانست. امضای چهار سند همکاری نشان داد که دو کشور در پی گسترش روابط از سطح گفتوگوهای سیاسی به پروژههای اجرایی هستند؛ بااینحال، میزان موفقیت این سفر به سرعت اجرای توافقات، تأمین منابع مالی طرحهای زیرساختی و استمرار پیگیریها از سوی دستگاههای مسئول دو کشور بستگی خواهد داشت.
