سیدرضا حسینی میثم، مسئول کمیته غیردولتی هماهنگی اربعین افغانستان در گفتوگو با ایراف با اشاره به تأخیر دولت عراق در اعلام دستورالعمل اربعین، هشدار داد که ادامه این وضعیت میتواند موجب جاماندن بخش قابلتوجهی از زائران افغانستانی از مراسم اربعین شود؛ موضوعی که به گفته او، در سال گذشته نیز مانع حضور زائران افغانستانی در عراق شد.
رایزنیها برای تسهیل حضور زائران افغانستانی
سیدرضا حسینی با اشاره به تلاشهای صورتگرفته برای حل مشکلات زائران افغانستانی گفت: «همکاران ما طی سفرهایی به عراق با مسئولان این کشور دیدار و درباره تسهیل ورود زائران افغانستانی و صدور ویزای اربعین رایزنی کردهاند.»
وی افزود: «در این دیدارها درخواست شد که همانند برخی سالهای گذشته، شرایط لازم برای حضور زائران افغانستانی در مراسم اربعین فراهم شود و موافقتهای اولیه نیز در این زمینه صورت گرفته است.»
حسینی با بیان اینکه هنوز تصمیم نهایی از سوی بغداد اعلام نشده است، اظهار داشت: «در حال حاضر، آنچه وجود دارد همان دستورالعملی است که از ابتدای ماه محرم صادر شد و بر اساس آن، اتباع افغانستانی میتوانستند ویزای الکترونیکی عراق را با اعتبار تا پایان ماه صفر دریافت کنند.»
وی ادامه داد: «اما درباره ایام اربعین، معمولاً دولت عراق دستورالعمل جداگانهای صادر میکند و در آن مشخص میشود که صدور ویزا به چه شکلی خواهد بود؛ آیا ویزا رایگان است یا خیر، بهصورت انفرادی صادر میشود یا مانیفستی، و از چه تاریخی اجرایی خواهد شد. تا این لحظه چنین دستورالعملی ابلاغ نشده است.»
حسینی یادآور شد که سال گذشته نیز به دلیل عدم صدور دستورالعمل ویژه اربعین، عملاً هیچ زائر افغانستانی نتوانست در این مراسم شرکت کند.
هزینههای سنگین و بلاتکلیفی زائران
مسئول کمیته هماهنگی اربعین افغانستان درباره هزینههای سفر زائران گفت: «هزینههای اصلی شامل ویزا، حملونقل، اقامت و تغذیه است. علاوه بر آن، شرکتهای گردشگری و کاروانها نیز هزینههای خدمات خود را دریافت میکنند.»
وی افزود: «برخی زائران ترجیح میدهند تنها هزینه ویزا را پرداخت کنند و سایر مخارج سفر را بهصورت تدریجی و در طول مسیر تأمین کنند. این افراد معمولاً در قالب کاروانهای بدون خدمات ثبتنام میکنند.»
به گفته حسینی، در مقابل، کاروانهای خدماتی از ابتدا تمامی هزینههای سفر شامل اقامت، حملونقل، تغذیه و سایر خدمات را از زائر دریافت میکنند.
وی تأکید کرد: «بلاتکلیفی در اعلام شیوه صدور ویزا، برنامهریزی کاروانها و حتی خرید بلیت و رزرو محل اقامت را با مشکل مواجه کرده است؛ زیرا هیچکس نمیداند چه زمانی امکان آغاز روند اعزام زائران فراهم خواهد شد.»
حسینی تصریح کرد: «در شرایط فعلی، بخش مهمی از پیگیریها از طریق مسئولان ایرانی و رایزنیهای آنان با طرف عراقی انجام میشود و این مسئله نشاندهنده پیچیدگی وضعیت موجود است.»
نگرانی از جاماندن زائران از مراسم اربعین
مسئول کمیته هماهنگی اربعین افغانستان هشدار داد که تأخیر در اعلام تصمیم نهایی عراق میتواند زمان لازم برای انجام مراحل اداری سفر را از بین ببرد.
وی گفت: «حتی اگر دولت عراق در روزهای آینده با ورود زائران موافقت کند، فرآیند صدور ویزا خود زمانبر خواهد بود.»
حسینی توضیح داد: «علاوه بر ویزای عراق، زائران افغانستانی برای عبور از ایران نیز نیازمند دریافت ویزای عبوری یا زیارتی ایران هستند و صدور این ویزا منوط به ارائه ویزای عراق است.»
وی ادامه داد: «این روند اداری موجب میشود که بخش قابلتوجهی از زائران، حتی در صورت دریافت مجوز سفر، نتوانند خود را بهموقع به مراسم اربعین برسانند و احتمالاً چند روز پس از اربعین وارد عراق خواهند شد.»
به گفته او، در چنین شرایطی زائران تنها میتوانند از فرصت باقیمانده تا پایان ماه صفر برای زیارت عتبات استفاده کنند.
وضعیت اتباع افغانستانی مقیم ایران
حسینی درباره اتباع افغانستانی مقیم ایران نیز گفت: «امور مربوط به این افراد از طریق وزارت کشور ایران و مرکز امور اتباع خارجی پیگیری میشود و کمیته هماهنگی اربعین افغانستان مسئولیتی در این زمینه ندارد.»
وی افزود: «اتباع افغانستانی دارای مدارک قانونی میتوانند از طریق دفاتر کفالت و با دریافت سند خادم، اقدامات لازم برای سفر را انجام دهند.»
با این حال، او به برخی مشکلات اخیر اشاره کرد و گفت: «در روزهای گذشته گزارشهایی درباره محدودیت ورود برخی افراد مجرد به عراق مطرح شده است که تلاشهایی برای رفع این مشکل در حال انجام است.»
ضرورت تصمیمگیری فوری و تسهیل شرایط
مسئول کمیته هماهنگی اربعین افغانستان در پایان از مسئولان عراقی و ایرانی خواست هرچه سریعتر درباره وضعیت زائران افغانستانی تصمیمگیری کنند.
وی برخی پیشنهادها، از جمله الزام زائران به استفاده از اتوبوس برای سفر از افغانستان به عراق را غیرعملی دانست و گفت: «اجرای چنین طرحهایی نیازمند اخذ مجوزهای متعدد، پلاکهای بینالمللی، ویزای رانندگان و هماهنگیهای گسترده است و در زمان محدود باقیمانده امکانپذیر به نظر نمیرسد.»
حسینی تأکید کرد: «اگر هماهنگیها زودتر انجام میشد، زائران میتوانستند با برنامهریزی مناسب خود را برای این سفر معنوی آماده کنند. اکنون نیز امیدواریم با تسهیل روندها، فرصت حضور بخشی از زائران افغانستانی در مراسم اربعین فراهم شود.»
افغانستان یکی از کشورهای دارای جمعیت قابلتوجه شیعیان و علاقهمندان به زیارت اربعین است و در سالهای گذشته دهها هزار زائر افغانستانی در این مراسم حضور داشتهاند. با این حال، تحولات سیاسی افغانستان و نبود روابط رسمی میان حکومت سرپرست این کشور و دولت عراق، روند اعزام زائران را با چالشهای متعددی روبهرو کرده است.
سال گذشته به دلیل عدم صدور دستورالعمل ویژه از سوی بغداد، زائران افغانستانی عملاً از حضور در مراسم اربعین بازماندند. امسال نیز با وجود انجام رایزنیهای مختلف، هنوز وضعیت نهایی صدور ویزا و نحوه ورود این زائران مشخص نشده و همین مسئله نگرانیهای زیادی را در میان متقاضیان سفر به عتبات عالیات ایجاد کرده است.
