به گزارش ایراف، دفتر یوناما، هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان، امروز(دوشنبه، ۲۹ تیر) در گزارشی اعلام کرد که روزنامهنگاری آزاد در سراسر جهان با موجی از فشارهای بیسابقه مواجه شده است؛ فشارهایی که بهگفته این نهاد، نهتنها امنیت خبرنگاران را تهدید میکند، بلکه بنیان اطلاعرسانی مستقل را نیز در معرض فروپاشی قرار داده است.
این گزارش که با حمایت سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) تهیه شده، بر پایه تازهترین یافتههای علمی، نقش حیاتی ژورنالیسم آزاد را در تضمین شفافیت، مبارزه با فساد، تقویت نظارت عمومی و مدیریت بحرانها برجسته میکند.
یوناما در این گزارش با طرح پرسشی کلیدی مینویسد: «اگر ژورنالیسم آزاد تضعیف شود، چه چیزی را از دست خواهیم داد؟» پرسشی که بهگفته این نهاد، پاسخ آن مستقیماً با منافع عمومی و حق دسترسی شهروندان به اطلاعات قابل اعتماد گره خورده است.
افزایش سانسور و حمله به خبرنگاران
در بخش مهمی از این گزارش، یوناما تأکید کرده است که سانسور گسترده، فشارهای سیاسی، تهدیدهای امنیتی و افزایش حملههای مستقیم علیه خبرنگاران در بسیاری از کشورها به سطحی رسیده که میتوان آن را «بیسابقه» توصیف کرد.
این نهاد هشدار میدهد که چنین روندی، رسانهها را از ایفای نقش نظارتی و افشای فساد بازمیدارد و فضای عمومی را به سمت بیاعتمادی و ابهام سوق میدهد.
هجوم اطلاعات جعلی با کمک هوش مصنوعی
یوناما در ادامه به تهدیدهای نوظهور ناشی از فناوریهای جدید اشاره کرده و مینویسد که هوش مصنوعی در کنار ظرفیتهای مثبت، به ابزاری برای تولید انبوه اطلاعات نادرست، دستکاری افکار عمومی و ایجاد سردرگمی در فضای رسانهای تبدیل شده است.
این نهاد هشدار میدهد که گسترش محتوای جعلی، اعتماد عمومی به رسانهها را بهشدت تضعیف میکند و کار خبرنگاران را دشوارتر از گذشته ساخته است.
کاهش حمایت از رسانههای مستقل
در بخش دیگری از گزارش، یوناما به کاهش حمایت مالی، حقوقی و نهادی از رسانههای مستقل اشاره کرده و تأکید دارد که این روند، بسیاری از رسانهها را در آستانه تعطیلی قرار داده است.
بهگفته این نهاد، رسانههای مستقل ستون اصلی شفافیت و نظارت عمومی هستند و تضعیف آنها، مستقیماً به سود گروههایی تمام میشود که از نبود نظارت بهره میبرند.
افغانستان؛ نمونهای از فشار مضاعف
یوناما در بخش پایانی گزارش خود، وضعیت افغانستان را نمونهای روشن از فشارهای شدید بر خبرنگاران معرفی کرده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در مرداد ۱۴۰۰، محدودیتهای گسترده، فشارهای امنیتی، بازداشتهای هدفمند، سانسور شدید و کاهش فضای فعالیت رسانهای باعث شده دهها رسانه تعطیل شوند و صدها خبرنگار یا از کشور خارج شوند یا از حرفه روزنامهنگاری کنارهگیری کنند.
این نهاد تأکید میکند که ادامه این وضعیت، نهتنها آزادی بیان را محدود میکند، بلکه جامعه را از دسترسی به اطلاعات دقیق و قابل اعتماد محروم میسازد؛ موضوعی که پیامدهای آن در مدیریت بحرانها، نظارت عمومی و مبارزه با فساد بهوضوح قابل مشاهده است.
درخواست برای اقدام جهانی
یوناما در پایان گزارش خود از جامعه جهانی خواسته است که حمایت از رسانههای مستقل را در اولویت قرار دهد و با تقویت سازوکارهای حمایتی، مانع از تضعیف بیشتر روزنامهنگاری آزاد شود.
این نهاد تأکید دارد که آینده شفافیت، نظارت عمومی و سلامت اجتماعی، به توان رسانهها در انجام وظیفه حرفهای خود وابسته است.
