به گزارش ایراف، در آیین افتتاحیه، دکتر منصور براتی، معاون پژوهشی اندیشکده کادراس، با ارائه گزارشی از عملکرد یکساله این اندیشکده، به تشریح اهداف برگزاری همایش پرداخت. سپس دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، در سخنرانی خود به نسبتسنجی پروژه امنیتیسازی جمهوری اسلامی با تهدیدات نوظهور در حوزه جرایم سازمانیافته و مواد مخدر اشاره کرد.
پنل اول: ایران در کانون هدف؛ سناریوی امنیتیسازی و راهکارهای مقابله
نخستین پنل تخصصی این همایش با عنوان «ایران در کانون هدف؛ سناریوی امنیتیسازی و راهکارهای مقابله» برگزار شد. در این نشست، دکتر سیدمحمدکاظم سجادپور (استاد دانشگاه روابط بینالملل وزارت خارجه)، دکتر ابراهیم متقی (استاد دانشگاه تهران)، دکتر نوذر شفیعی (استاد دانشگاه تهران)، دکتر رحمان قهرمانپور (تحلیلگر ارشد روابط بینالملل) و دکتر محمدعلی قاسمی (استاد روابط بینالملل دانشگاه بوعلیسینا همدان) به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
منصور براتی در بخشی از سخنان خود، با استناد به تحولات اخیر افغانستان، اظهار داشت که پس از روی کار آمدن طالبان، مبارزه با کشت خشخاش و انواع اوپیوئیدها در این کشور شدت گرفته و تصاویر ماهوارهای و گزارشهای دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) نیز حکایت از کاهش چشمگیر سطح زیر کشت خشخاش در افغانستان دارد.
با این حال، وی تأکید کرد که همزمان با افت تولید تریاک، افغانستان با رشد قابلتوجه تولید متآمفتامین یا همان «شیشه» روبهرو شده است. به باور براتی، به نظر میرسد طالبان با هدف کاهش فشارهای بینالمللی، کسب مشروعیت و جذب کمکهای خارجی، تمرکز خود را بر مبارزه با کشت خشخاش معطوف کرده، اما در زمینه مقابله با تولید مواد مخدر صنعتی از جمله شیشه، اراده و جدیت کافی از خود نشان نداده است.
براتی با اشاره به استفاده از گیاه خودروی «افدرا» در فرآیند تولید شیشه در افغانستان، این تحول را نشانهای از تغییر فاز این کشور از تولید مواد مخدر سنتی به مواد مخدر صنعتی ارزیابی کرد. وی همچنین به برخی گزارشهای سازمان ملل اشاره نمود که در آنها ادعا شده بخشی از آزمایشگاههای تولید مواد مخدر صنعتی و شیشه به داخل مرزهای ایران منتقل شدهاند و هشدار داد که چنین اتهاماتی میتواند مرحله تازهای از روند امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر را رقم بزند.
در ادامه، دکتر رحمان قهرمانپور در چهارمین و آخرین سخنرانی این پنل، به جایگاه موضوع مواد مخدر در نظم جدید بینالمللی پرداخت. وی با تفکیک سه دوره عمده در نظام بینالملل پس از جنگ جهانی دوم یعنی دوران جنگ سرد، نظم لیبرال پس از فروپاشی شوروی و نظم مبتنی بر رقابت قدرتهای بزرگ پس از بحران مالی ۲۰۰۸، گفت که در نظم کنونی، موضوع مواد مخدر به یکی از محورهای رقابت میان قدرتهای بزرگ تبدیل شده است.
قهرمانپور با اشاره به اختلافات آمریکا و چین بر سر انتقال فنتانیل، تصریح کرد که در دوران نظم لیبرال، نقش نهادهای بینالمللی و رژیمهای حقوقی نظیر FATF در مبارزه با مواد مخدر پررنگتر شده و این موضوع با پولشویی، جرائم سازمانیافته و تأمین مالی تروریسم گره خورده بود. وی افزود که در نظم جدید، اعتبار رژیمهای بینالمللی کاهش یافته و قدرتهای بزرگ سعی در اعمال یکجانبه قواعد مورد نظر خود دارند؛ روندی که میتواند مواد مخدر را بیش از پیش به مسائل ژئوپلیتیکی و امنیتی پیوند دهد.
این تحلیلگر روابط بینالملل هشدار داد که در چنین فضایی، احتمال پیوند خوردن پرونده مواد مخدر با مسائل امنیتی و منطقهای ایران وجود دارد و ادعاهای مطرحشده درباره ارتباط ایران و محور مقاومت با شبکههای قاچاق مواد مخدر، پولشویی و جرائم سازمانیافته ممکن است در آینده تشدید شود.
در جمعبندی پنل نخست، منصور براتی مجدداً تأکید کرد که روند امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر در سطح بینالمللی بهوضوح قابل رصد است.
وی یادآور شد که تا چند سال پیش، گزارشهای سازمان ملل بیشتر بر نقش مثبت جمهوری اسلامی در مبارزه با مواد مخدر و حجم بالای کشفیات تأکید داشت، اما از سال ۱۳۹۷ به بعد، ادبیات این گزارشها تغییر کرده و برخی از آنها از «نادیدهگیری اختیاری» یا ناکافی بودن برخی اقدامات ایران سخن گفتهاند.
براتی همچنین به فعالیت برخی اندیشکدهها و رسانهها اشاره کرد که در تلاش برای برقراری ارتباط میان ایران، محور مقاومت و قاچاق مواد مخدر هستند و گفت که در برخی رسانههای عربی این ادعا مطرح شده که بخشی از هزینههای محور مقاومت از طریق قاچاق مواد مخدر تأمین میشود. وی در پایان نسبت به تداوم این روند و تبدیل شدن آن به بخشی از فرآیند پروندهسازی و امنیتیسازی علیه جمهوری اسلامی ایران هشدار داد.
پس از اتمام سخنرانیها، نوبت به پرسش و پاسخ حضار رسید و حاضران با طرح سؤالات و دیدگاههای خود، به بحث و تبادل نظر درباره ابعاد گوناگون امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته پرداختند.
پنل دوم: ایران و تهدید قریبالوقوع امنیتیسازی در حوزه مواد مخدر
در ادامه همایش، پنل دوم با عنوان «ایران و تهدید قریبالوقوع امنیتیسازی در حوزه مواد مخدر» برگزار خواهد شد که بهطور تخصصی به موضوع افغانستان و پیامدهای تحولات این کشور در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته میپردازد. در این بخش، دکتر سمیه مروتی، کارشناس ارشد مسائل افغانستان و پاکستان، به بررسی جنگهای اخیر و وضعیت جرایم سازمانیافته در مرزهای شرقی ایران خواهد پرداخت و سجاد شریفیپور، کارشناس ارشد مسائل شبهقاره، نیز سیاستهای مواد مخدری طالبان را مورد واکاوی قرار خواهد داد. همچنین سایر کارشناسان در این پنل به بررسی ابعاد منطقهای و بینالمللی امنیتیسازی در حوزه مواد مخدر خواهند پرداخت.
