به گزارش ایراف، نوررحمان اخلاقی، فعال سیاسی و وزیر پیشین مهاجرین افغانستان، در واکنش به سخنان تازه خالد حنفی، سرپرست وزارت امر به معروف طالبان، نسبت به پیامدهای گسترش روابط ازبکستان با این گروه هشدار داد.
حنفی در سخنرانی امروز خود مدعی شده بود که «از اسلام در ازبکستان جز نام چیزی باقی نمانده است»؛ ادعایی که بلافاصله با موجی از انتقاد در شبکههای اجتماعی و محافل سیاسی روبهرو شد.
ذهنیتی که خود را معیار ایمان میپندارد
اخلاقی در یادداشتی تأکید کرد که سخنان حنفی «صرفاً یک اظهار نظر مذهبی نیست»، بلکه نشاندهنده ذهنیتی است که خود را معیار ایمان دیگر مسلمانان و وارث انحصاری اسلام میداند.
او نوشت جریانهای افراطی همواره تلاش کردهاند چنین نگاههایی را به ابزار نفوذ ایدئولوژیک تبدیل کنند.
اشاره به جایگاه تاریخی سمرقند و بخارا
این فعال سیاسی با اشاره به پیشینه تمدنی سمرقند، بخارا و ترمذ ـ زادگاه شخصیتهایی چون امام بخاری و امام ترمذی ـ گفت جریانهای افراطی همواره کوشیدهاند این حوزه تاریخی را تحت تأثیر قرائت ایدئولوژیک خود قرار دهند.
تعامل ازبکستان با طالبان؛ محاسبهای پرریسک
اخلاقی یادآور شد که ازبکستان از ابتدای بازگشت طالبان به قدرت، سیاست تعامل با این گروه را در پیش گرفته است؛ اقدامی که از منظر امنیتی، اقتصادی و ترانزیتی قابل توجیه به نظر میرسد.
اما او هشدار داد تجربه نشان داده است که گروههای افراطی «به تعاملات سیاسی و مرزهای جغرافیایی بسنده نمیکنند» و ممکن است این روابط در آینده به ابزار نفوذ ایدئولوژیک و بیثباتسازی منطقه تبدیل شود.
اخلاقی در پایان با اشاره به تجربه پاکستان تأکید کرد که «افراطیت را نمیتوان با تعامل تاکتیکی مهار کرد» و افزود تجربه افغانستان نشان داده است که اگر به چنین جریانهایی میدان داده شود، میتوانند هر جامعهای را با بحران روبهرو کنند.
گفتنیاست که سخنان امروز حنفی درباره ازبکستان در شبکه اجتماعی ایکس نیز بازتاب گستردهای داشت.
سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان بخشهایی از این سخنرانی را منتشر کرد، اما بخش مربوط به ادعای حنفی درباره دینداری مردم ازبکستان پس از چند ساعت و در پی انتقادهای گسترده حذف شد.
حنفی در این سخنرانی با اشاره به سمرقند و بخارا مدعی شده بود که «عالمان امروز اجرای دین را تنها به حکومتها واگذار کردهاند» و همین امر سبب «کمرنگ شدن دین» شده است.
او تصریح کرده بود: در ازبکستان از اسلام جز نام دیگری چیزی باقی نمانده است.
موج انتقادها از طالبان
منتقدان یادآوری کردند که طالبان طی نزدیک به پنج سال حاکمیت، همواره تلاش کردهاند قرائت سختگیرانه شریعت را بهصورت اجباری بر جامعه افغانستان تحمیل کنند؛ از محدودیتهای شدید اجتماعی گرفته تا برخوردهای تند مأموران امر به معروف در شهرهای مختلف.
افغانستان اکنون تنها کشوری در جهان است که دختران در آن اجازه تحصیل فراتر از پایه ششم را ندارند؛ سیاستی که بارها از سوی نهادهای حقوق بشری «نقض آشکار حقوق بشر» توصیف شده است.
مقایسه با ازبکستان
منتقدان تأکید میکنند که در کشورهایی چون ازبکستان، حکومتها در پی تحمیل یک قرائت افراطی از دین بر جامعه نیستند و سیاستهای دینی در این کشور با رویکردی متفاوت از طالبان دنبال میشود.
بشیر احمد تهینج، عضو حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، نیز در واکنشی تند گفت: «خالد حنفی به جای نقد دین ازبکستان، امنیت، آسایش، کار، انکشاف و تعلیم همسایهها را مثال بدهد.»
او افزود: «در افغانستان تحت حاکمیتشان عدالت، مصونیت، تحصیل و اشتغال در نوک زبانها باقی مانده است.»
