به گزارش ایراف، همزمان با پایان ضربالاجل رسمی دولت پاکستان در ۱۰ جولای (۱۹ سرطان ۱۴۰۵) برای خروج اتباع پناهجوی افغان، گزارشهای میدانی از گذرگاههای مرزی دو کشور نشان میدهد که شمار بازگشتکنندگان اجباری و تحت فشار به طور چشمگیری جهش یافته است.
افزایش ۳ برابری آمار خروج پناهجویان در مرزها
به گزارش رسانههای منطقهای، مقامات محلی پاکستان در گذرگاه ترانزیتی «حمزه بابا» واقع در لندیکوتل اعلام کردهاند که پس از پایان موعد مقرر دولتی، آمار بازگشت روزانه شهروندان افغان از مرز به بیش از ۱۰ هزار نفر در روز رسیده است؛ رقمی که نسبت به دو ماه گذشته (می و ژوئن)، افزایشی نزدیک به سه برابر را نشان میدهد.
مقامهای مرزی در لندیکوتل و تورخم تأکید کردهاند که هراس گسترده از بازداشت، توقیف اموال و رفتارهای قهری نهادهای امنیتی پاکستان باعث شده است تا هزاران افغان (حتی برخی افراد دارای مدارک قانونی) به سمت مرزها حرکت کنند.
نگرانی ویژه سازمان ملل از وضعیت زنان و گروههای آسیبپذیر
«قیصر خان آفریدی» سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پاکستان، با تاکید بر اینکه هیچ پناهجویی نباید به کشوری بازگردانده شود که جان یا آزادی او در خطر است، اظهار داشت: «سازمان ملل بهطور ویژه نگران وضعیت زنان است که مجبور به بازگشت به افغانستان میشوند؛ جایی که حقوق بشر و دسترسی آنان به بسترهای اولیه زندگی با خطرات جدی مواجه است.»
این نهاد بینالمللی با ارسال درخواستی رسمی به اسلامآباد، خواستار مستثنا شدن گروههای آسیبپذیر از جمله زنان سرپرست خانواده، دختران دانشآموز و دانشجو، خبرنگاران، اقلیتهای قومی و فعالان مدنی از طرح اخراج اجباری شد و تاکید کرد که هرگونه بازگشت باید «داوطلبانه، امن و با حفظ کرامت انسانی» انجام گیرد.
اقدام اخیر اسلامآباد در اجرای فاز جدید طرح خروج اتباع، در ادامه سیاستهای سختگیرانهای است که از اواخر سال ۲۰۲۳ کلید خورده و ابعاد آن به شرح زیر است:
۱. کارنامه طرح اخراج اجباری از اواخر ۲۰۲۳:
دولت پاکستان از نوامبر ۲۰۲۳ فاز نخست طرح موسوم به «برنامه بازگرداندن اتباع خارجی فاقد مدرک» را تصویب و عملیاتی کرد. بر اساس آمارهای رسمی سازمان ملل، از آغاز اجرای این طرح تاکنون، حدود ۲ میلیون و ۵۶۰ هزار شهروند افغان به کشورشان بازگردانده شدهاند که از این میان، حدود ۲۶۰ هزار نفر به طور مستقیم و با احکام قضایی و اداری اخراج شدهاند.
۲. وضعیت فعلی پناهجویان در پاکستان:
علیرغم اخراجهای گسترده ماههای گذشته، تخمین زده میشود که کماکان نزدیک به ۹۰۰ هزار پناهجوی افغان (شامل دارندگان کارتهای اقامت موقت ثبتنام پناهندگان و متقاضیان جدید پناهندگی) در ایالتهای مختلف پاکستان بهویژه خیبرپختونخوا و بلوچستان حضور دارند که با پایان ضربالاجل ۱۰ جولای، سرنوشت اقامتی آنان در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
۳. اهداف سیاسی و امنیتی اسلامآباد:
دولت پاکستان همواره فشارهای اقتصادی ناشی از میزبانی، ناهنجاریهای امنیتی و ادعای استفاده از خاک افغانستان توسط گروههای شبهنظامی (نظیر تحریک طالبان پاکستان – TTP) را به عنوان اهرمهای توجیهی برای فشار بر جامعه مهاجران افغان و دگرگونی در قواعد دیپلماسی همسایگی با کابل به کار بسته است؛ موضوعی که حکومت سرپرست افغانستان آن را رد کرده و اخراجها را ابزاری برای فشار سیاسی میداند.
