به گزارش ایراف، مجتمع نظامی آی ییلدیز در منطقه اتیمسگوت آنکارا، که بهعنوان بزرگترین پروژه تجمیع فرماندهیهای نظامی ترکیه شناخته میشود، در جریان اجلاس سیوششم سران ناتو برای نخستین بار بهطور رسمی مورد بهرهبرداری قرار گرفت.
این مجموعه امروز میزبان مراسم استقبال از وزیران دفاع و مقامهای ارشد کشورهای عضو ناتو است؛ رویدادی که دولت ترکیه آن را بخشی از نمایش توان دفاعی و صنعتی خود در برابر متحدان غربی توصیف میکند.
نماد هلال و ستاره در معماری نظامی ترکیه
نام این مجموعه از دو نماد اصلی پرچم ترکیه، یعنی هلال و ستاره گرفته شده و این الهام در طراحی معماری آن نیز دیده میشود. سازه مرکزی مجموعه به شکل هلال طراحی شده و ساختمان ویژه تشریفات و نمایشگاهها ساختاری ستارهمانند دارد.
رسانههای ترکیه با اشاره به ابعاد گسترده و نقش فرماندهی این مجموعه، از عنوان «پنتاگون ترکیه» استفاده میکنند؛ عنوانی غیررسمی که صرفاً برای توصیف تمرکز فرماندهی دفاعی در یک مقر واحد به کار میرود.
تمرکز فرماندهی دفاعی پس از دههها پراکندگی
بر اساس اعلام مقامهای ترکیه، هدف اصلی این پروژه گردآوردن وزارت دفاع، ستاد کل نیروهای مسلح و فرماندهی نیروهای زمینی، دریایی و هوایی در یک مکان واحد است؛ نهادهایی که طی دهههای گذشته در ساختمانهای جداگانهای در مناطق مختلف آنکارا فعالیت میکردند.
ساختمانهای فعلی وزارت دفاع و ستاد کل در کیزیلای به دهه ۱۹۳۰ بازمیگردند و فرماندهی نیروهای زمینی در سال ۱۹۳۷ ساخته شده است.
ساختمانهای نیروهای دریایی و هوایی نیز در دهه ۱۹۶۰ احداث شده و فرماندهی نیروی هوایی در سال ۱۹۸۵ به مقر مستقلی منتقل شده بود.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، هنگام آغاز ساخت این مجموعه در ۳۰ اوت ۲۰۲۱ تأکید کرده بود که «تغییر نیازهای دفاعی» و ضرورت هماهنگی نزدیک میان نهادهای نظامی، ایجاد یک مقر واحد با زیرساختهای قدرتمند را اجتنابناپذیر کرده است.
ابعاد و ظرفیت پروژه
مجتمع آی ییلدیز مساحتی حدود ۱۲ میلیون و ۶۰۰ هزار متر مربع را در بر میگیرد و بر اساس گزارشها، حدود ۸۹۰ هزار متر مربع فضای سرپوشیده دارد. ظرفیت این مجموعه ۱۵ هزار نفر اعلام شده است.
این پروژه شامل سالنهای کنفرانس با ظرفیتهای مختلف، میدان تشریفات دایرهایشکل به مساحت حدود ۲۳ هزار متر مربع، دفاتر فرماندهیهای نظامی، ساختمانهای اداری وزارت دفاع و سازه ویژه پذیرایی و نمایشگاههاست.
فناوریهای دفاعی و سامانههای حفاظتی
منابع ترکیهای میگویند این مجموعه با بهرهگیری از فناوریهای نوین ساختمانی و تجهیزاتی طراحی شده و در برابر تهدیدهای سایبری، موشکهای بالستیک، و خطرات شیمیایی، بیولوژیک، رادیولوژیک و هستهای دارای سامانههای دفاعی خواهد بود.
با این حال، تاکنون جزئیات فنی درباره ماهیت این سامانهها یا سطح واقعی حفاظت فراهمشده منتشر نشده و اطلاعات رسمی در اینباره محدود است.
زمانبندی تکمیل پروژه
بر اساس اظهارات وزیر دفاع ترکیه، پروژه در چند مرحله شامل عملیات ساختمانی و سپس تکمیل فضاهای داخلی اجرا میشود و انتقال کامل نهادهای نظامی به این مجموعه برای سال ۲۰۲۸ پیشبینی شده است.
آمار رسمی درباره هزینه نهایی این طرح نیز منتشر نشده و رسانههای ترکیه میگویند رقم دقیق پروژه همچنان نامشخص است.
نقش آی ییلدیز در نشست ناتو
ترکیه در شرایطی میزبان اجلاس ناتو است که به گفته خبرگزاری رویترز، آنکارا تلاش دارد رشد صنایع دفاعی خود را به نمایش بگذارد و زمینه کاهش محدودیتهای اعمالشده بر تجارت تسلیحاتی و فناوریهای دفاعی را فراهم کند.
در این نشست، ۳۲ کشور عضو ناتو و شماری از شرکای غیرعضو حضور دارند و موضوعاتی چون هزینههای دفاعی، جنگ اوکراین، همکاریهای صنعتی ـ نظامی و پیامدهای جنگ با ایران در دستور کار قرار گرفته است.
ترکیه که پس از آمریکا دومین نیروی نظامی بزرگ ناتو را در اختیار دارد، امیدوار است موقعیت خود در برخی پروندههای حلنشده با متحدانش، از جمله برنامه جنگندههای اف-۳۵ را بهبود بخشد.
خبرگزاری آناتولی گزارش داده که مراسم استقبال از وزیران دفاع و مقامهای ارشد ناتو در بخش ستارهای مجتمع آی ییلدیز برگزار میشود؛ بخشی که برای تشریفات و رویدادهای رسمی طراحی شده است.
ابهامها و پرسشهای باقیمانده
با وجود بهرهبرداری اولیه از این مجموعه، برخی جزئیات همچنان نامشخص است؛ از جمله هزینه نهایی پروژه، نحوه انتقال کامل مراکز فرماندهی نظامی، و سطح واقعی سامانههای دفاعی که رسانههای ترکیه به آنها اشاره میکنند.
مقامهای ترکیه تنها اعلام کردهاند که روند انتقال تا سال ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت و اطلاعات بیشتری در اینباره ارائه نکردهاند.
