سیدابوطالب مظفری، شاعر افغانستانی در گفتوگو با ایراف گفت: «رهبر شهید انقلاب هیچگاه به افغانستان نگاه صرفاً سیاسی یا ابزاری نداشتند؛ ایشان با شناختی عمیق از تاریخ، فرهنگ و زبان فارسی، همواره از مردم و مهاجران افغانستان حمایت کردند و همین نگاه انسانی و همدلانه، محبوبیت گستردهای برای ایشان در میان مردم افغانستان ایجاد کرد.»
نگاه عمیق و حرفهای به شعر و ادبیات فارسی
سیدابوطالب مظفری در ابتدای این گفتوگو با اشاره به جایگاه شعر و ادبیات در اندیشه رهبر شهید انقلاب اظهار کرد که نگاه ایشان به شعر، نگاهی سطحی یا از سر علاقه شخصی نبود، بلکه بر پایه شناختی عمیق از تاریخ ادبیات فارسی، سبکهای مختلف شعری و کارکردهای فرهنگی و اجتماعی شعر شکل گرفته بود.
وی گفت: «حقیقتش را بخواهید، نگاه رهبر شهید انقلاب به ادبیات، نگاهی جامع و عمیق بود؛ نگاهی که نشان میداد ایشان تاریخ شعر فارسی، سبکهای مختلف و ویژگیهای زیباییشناسانه آن را بهخوبی میشناختند. به همین دلیل هم با شعر کاملاً حرفهای برخورد میکردند. ایشان هرگز شعر را یک تفنن یا سرگرمی نمیدانستند، بلکه معتقد بودند شعر میتواند در فرهنگسازی، هویتبخشی و هدایت جامعه نقشآفرین باشد.»
مظفری افزود: «ایشان دقیقاً مانند یک پژوهشگر ادبی، با سیر تحول شعر فارسی، ویژگیهای سبکهای مختلف و حتی کارکردهای اجتماعی شعر آشنا بودند. همین شناخت باعث میشد وقتی درباره یک شعر نظر میدادند یا نقدی مطرح میکردند، آن نظر کاملاً کارشناسانه و مبتنی بر دانش ادبی باشد.»
افغانستان؛ کشوری با پیوندهای عمیق فرهنگی و تاریخی
این شاعر افغانستانی در ادامه درباره نگاه رهبر شهید انقلاب به افغانستان گفت: «آشنایی ایشان با افغانستان به سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بازمیگشت. در آن زمان در حوزه علمیه مشهد تدریس میکردند و حوزه مشهد نیز ارتباط گستردهای با طلاب افغانستانی داشت. بسیاری از طلاب مستعد افغانستان از شاگردان ایشان بودند و همین ارتباط نزدیک باعث شده بود شناخت دقیقی از مردم، تاریخ، فرهنگ و شرایط افغانستان داشته باشند.»
وی ادامه داد: «رهبر شهید انقلاب تنها اطلاعاتی کلی درباره افغانستان نداشتند، بلکه شناختی نزدیک و میدانی از تحولات این کشور داشتند. بسیاری از مبارزان افغانستان که بعدها به چهرههای شناختهشده جهاد و مقاومت تبدیل شدند، از شاگردان ایشان بودند و همین ارتباط، درک ایشان از مسائل افغانستان را عمیقتر کرده بود.»
مظفری تأکید کرد: «همین شناخت موجب شد که ایشان چه در دوران ریاستجمهوری و چه در دوران رهبری، افغانستان را متفاوت از بسیاری از کشورهای دیگر ببینند. دلیل نخست، همسایگی دو کشور بود، اما مهمتر از آن، پیوندهای عمیق فرهنگی، تاریخی و زبانی میان ایران و افغانستان بود. ایشان همواره بر مشترکات تمدنی و جایگاه زبان فارسی بهعنوان میراث مشترک دو ملت تأکید داشتند.»
حمایت از مردم و مهاجران افغانستان در سختترین سالها
این شاعر افغانستانی با اشاره به حمایتهای رهبر شهید انقلاب از مردم افغانستان گفت: «از همان سالهایی که افغانستان درگیر جهاد و مبارزه بود، ایشان از مردم این کشور حمایت میکردند. این حمایتها در خاطرات بسیاری از مبارزان افغانستانی ثبت شده است و اگر خاطرات آنان را مرور کنیم، میبینیم که رهبر شهید انقلاب با چه دقت و دوراندیشی مسائل افغانستان را دنبال میکردند و برای کمک به مردم و مجاهدان این کشور اهتمام داشتند.»
وی افزود: «در سالهای بعد نیز با وجود تغییر دولتها و تحولات سیاسی افغانستان، این حمایتها ادامه پیدا کرد. ایشان همواره از مردم افغانستان، بهویژه مهاجران افغانستانی که در ایران زندگی میکردند، دفاع میکردند؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی خود با مشکلات و محدودیتهای فراوانی روبهرو بود.»
سیدابوطالب مظفری ادامه داد: «به همین دلیل امروز رهبر شهید انقلاب در میان مردم افغانستان، چه شیعیان و چه اهل سنت، از محبوبیت و احترام ویژهای برخوردارند؛ زیرا بارها در سخنان و مواضع خود از مردم و مهاجران افغانستان حمایت کردند.»
همدلی؛ مهمترین راز محبوبیت رهبر شهید در افغانستان
مظفری در پاسخ به این پرسش که مهمترین ویژگی رهبر شهید انقلاب در نگاه مردم افغانستان چه بود، گفت: «به نظر من مهمترین ویژگی ایشان همدردی با مردم افغانستان بود. مردم افغانستان دهههاست با جنگ، ناامنی، مهاجرت و محرومیت زندگی کردهاند و طبیعی است که بیش از هر چیز به همدلی و همراهی نیاز داشته باشند.»
وی افزود: «رهبر شهید انقلاب هرگز مردم افغانستان را در روزهای سخت فراموش نکردند و همواره تلاش میکردند در کنار آنان باشند. همین روحیه همدلانه باعث شد مردم افغانستان احساس کنند ایشان درد و رنج آنان را درک میکنند.»
وی تأکید کرد: «نگاه رهبر شهید انقلاب به افغانستان صرفاً یک نگاه سیاسی یا ابزاری نبود. ایشان با نگاه فرهنگی، تمدنی و انسانی به این کشور مینگریستند و همین مسئله تفاوت اساسی رویکرد ایشان با بسیاری از نگاههای رایج سیاسی بود.»
واکنش جامعه فرهنگی افغانستان به شهادت رهبر
این شاعر افغانستانی با اشاره به واکنش جامعه افغانستان پس از شهادت رهبر شهید انقلاب گفت: «از همان ساعات نخست پس از این حادثه، نخبگان، شاعران و نویسندگان افغانستانی در نقاط مختلف جهان واکنش نشان دادند. بسیاری از آنان در فضای مجازی یادداشت نوشتند، شعر سرودند و احساسات خود را بیان کردند.»
وی ادامه داد: «به یاد دارم نخستین شب شعری که پس از شهادت رهبر شهید در مشهد برگزار شد، توسط شاعران مهاجر افغانستانی برگزار شد. این سرعت واکنش نشان میداد که جامعه فرهنگی افغانستان چه پیوند عاطفی عمیقی با ایشان دارد.»
مظفری افزود: «در کشورهای مختلف از جمله آلمان، استرالیا و دیگر کشورهای اروپایی نیز مهاجران افغانستانی مراسمهای متعددی برگزار کردند و این حضور گسترده، ریشه در همان سابقه طولانی ارتباط و حمایت رهبر شهید انقلاب از مردم افغانستان داشت.»
خاطراتی از دیدارهای ادبی با رهبر شهید انقلاب
این شاعر افغانستانی، با اشاره به دیدارهای متعدد خود با رهبر شهید انقلاب گفت: «سالهای متوالی توفیق حضور در شبهای شعر ماه رمضان را داشتم و گاهی حتی دو یا سه مرتبه در یک جلسه شعر میخواندم. این دیدارها برای هر شاعر تجربهای فراموشنشدنی بود.»
وی افزود: «نخستین دیدار من در مشهد و در سالهای ابتدایی رهبری ایشان بود. آن زمان شاعر نوجوانی بودم و شعری درباره حضرت امام(ره) خواندم. پس از پایان شعر، رهبر شهید انقلاب تنها روی یک واژه توقف کردند و فرمودند واژه «تاریست» هرچند از نظر قافیه درست است، اما واژهای قدیمی است و بهتر است از کلمهای روانتر استفاده شود.»
مظفری ادامه داد: «همان نکته کوتاه برای من بسیار ارزشمند بود؛ زیرا نشان میداد ایشان با دقتی مثالزدنی به تکتک واژههای شعر توجه میکنند و به ظرافتهای زبان فارسی کاملاً مسلط هستند.»
شبهای شعر رمضان؛ خاطرهای فراموشنشدنی
سیدابوطالب مظفری همچنین با اشاره به خاطرات خود از دیدارهای ماه رمضان گفت: «زیباترین خاطرات من مربوط به لحظاتی است که پیش از نماز مغرب و عشا یا پس از نماز، شاعران در فضایی صمیمی در کنار رهبر شهید انقلاب جمع میشدند. ایشان با حوصله کتابهای تازه شاعران را دریافت میکردند، درباره آثارشان نظر میدادند و با روی گشاده با همه گفتوگو میکردند.»
مظفری در پایان این گفتوگو اظهار کرد: «به باور من، رهبر شهید انقلاب از معدود انسانهایی بودند که مسیر زندگی خود را تا نهایت کمال طی کردند و شهادت ایشان نیز ادامه همان مسیر بود. ایشان در اوج پختگی، تجربه و بلوغ فکری به شهادت رسیدند و همین ویژگی، شخصیتشان را در تاریخ ماندگار خواهد کرد.»
در طول دهههای گذشته، رهبر شهید انقلاب بارها در دیدارهای عمومی و خصوصی بر ضرورت حفظ کرامت مهاجران افغانستانی، تقویت وحدت امت اسلامی و پاسداری از میراث مشترک فرهنگی و زبانی دو کشور تأکید کردند. همین رویکرد موجب شد تا ایشان در میان بسیاری از نخبگان، اندیشمندان، شاعران و اقشار مختلف مردم افغانستان، اعم از شیعه و اهل سنت، از جایگاه و محبوبیت ویژهای برخوردار باشند و پس از شهادت نیز واکنشهای گستردهای از سوی جامعه فرهنگی و علمی افغانستان در سوگ ایشان شکل بگیرد.
