به گزارش ایراف، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان در اظهاراتی تند، مقامات طالبان را به همکاری راهبردی با هند برای تضعیف امنیت و ثبات پاکستان متهم کرد. وی صراحتاً مدعی شد که حکومت سرپرست طالبان به گروههای تروریستی مستقر در خاک افغانستان اجازه میدهد تا مواضع و زیرساختهای پاکستان را هدف قرار دهند و هند نیز از این خلاء امنیتی برای ضربه زدن به اسلامآباد بهرهبرداری میکند؛ ادعایی که نشاندهنده ورود تنشهای چندماهه کابل-اسلامآباد به یک فاز دیپلماتیک جدید است.
بازتاب تنشهای دیورند در فارنپالیسی و واشنگتنپست
ابعاد تیرگی روابط دو همسایه فراتر از بیانیههای مطبوعاتی، در کانون تحلیل رسانههای معتبر بینالمللی قرار گرفته است. نشریه فارنپالیسی در تحلیلی به تاریخ ۱۲ مه ۲۰۲۶ نوشت که اتهامات شهباز شریف نشاندهنده شکست کامل دکترین «عمق راهبردی» پاکستان در قبال افغانستان است. به گزارش این نشریه، ارتش پاکستان که زمانی تصور میکرد به قدرت رسیدن طالبان مرزهای غربی را امن خواهد کرد، اکنون با یک چالش ساختاری مواجه است؛ چرا که کابل مایل نیست به عنوان بازوی امنیتی اسلامآباد علیه تحریک طالبان پاکستان (TTP) عمل کند.
همزمان، روزنامه واشنگتنپست در گزارشی فاش کرد که سازمان اطلاعات نظامی پاکستان (ISI) اسنادی را به دیپلماتهای غربی ارائه داده که بر اساس آن، تسلیحات بهجامانده از ناتو در افغانستان از طریق شبکههای قاچاق به دست شبهنظامیان ضدپاکستان رسیده است. مایکل کوگلمن، مدیر معتبر بخش جنوب آسیای اندیشکده ویلسون در گفتگو با واشنگتنپست اظهار داشت: «اسلامآباد در منگنه امنیتی قرار گرفته است؛ کابل با دهلینو تفاهمنامههای تجاری امضا میکند و همزمان در مرز دیورند با مرزبانان پاکستانی وارد درگیری نظامی میشود.»
پیشینه تاریخی دکترین موازنه و گسلهای مرزی
ریشه اتهامات نخستوزیر پاکستان مبنی بر نقشآفرینی هند در افغانستان، به دکترین سنتی موازنه قوا در شبهقاره بازمیگردد. از زمان استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷، کابل هیچگاه خط مرزی دیورند را به رسمیت نشناخت و در مقابل، به شریک استراتژیک دهلینو تبدیل شد. والاستریت ژورنال در بررسی سوابق این مناقشه یادآور شد که در دوران جمهوریت نیز اسلامآباد، هند را به استفاده از کنسولگریهایش در جلالآباد و قندهار برای هدایت شورشهای متمردین بلوچ متهم میکرد.
اکنون، با امضای تفاهمنامه تجاری جدید میان هند و وزارت بازرگانی طالبان برای افزایش مبادلات تا سقف ۲ میلیارد دلار، هراس قدیمی ارتش پاکستان از محاصره ژئوپلیتیکی توسط دهلینو بار دیگر زنده شده است. شبکه فاکسنیوز در گزارشی پیرامون پیشینه درگیریهای اخیر اشاره کرد که در طول سال گذشته، بیش از ده مورد تبادل آتش سنگین در گذرگاههای اصلی مرزی نظیر تورخم و چمن رخ داده که به فلج شدن مبادلات ترانزیتی منطقه انجامیده است.
انزوای دیپلماتیک کابل و حمایتهای مشروط غربی از اسلامآباد
اتحادیه اروپا و بریتانیا در مواضع اخیر خود، ضمن ابراز نگرانی از تشدید بحران انسانی توسط آژانسهای سازمان ملل (اوچا) در افغانستان، به طور مشروط از اقدامات بازدارنده پاکستان علیه جریانهای تروریستی حمایت کردهاند. کارشناسان معتقدند بیانیههای تند شهباز شریف همزمان با نشستهای منطقهای آسیای مرکزی، تلاشی برای بینالمللی کردن پرونده پناهگاههای شبهنظامیان در افغانستان است.
تضاد رفتار طالبان در حوزه داخلی (نظیر یورش به شبکه تلویزیونی شیعی تمدن در کابل و انسداد رسانهای) و سیاست خارجی متمایل به هند، سبب شده است تا جمهوری اسلامی ایران نیز ضمن تاکید بر لزوم تشکیل دولت فراگیر، تحرکات مرزی شبهقاره را با دقت مانیتور کند. از منظر راهبردی، متهم کردن کابل به هماهنگی با هند، سیگنال روشن اسلامآباد به نظام بینالملل است که هرگونه تعامل اقتصادی یا سیاسی با طالبان، بدون حل فرآیند ناامنیهای مرزی پاکستان، موازنه قدرت در جنوب آسیا را واژگون خواهد کرد.
