به گزارش ایراف، پایگاه خبری آکسیوس و شبکه سیانان به نقل از مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دولت آمریکا در امور خاورمیانه، به همراه جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، راهی ژنو شدهاند. هدف از این سفر، آمادهسازی فضا برای آغاز دور جدید مذاکرات هستهای و تبدیل تفاهم موقت کنونی به یک توافق جامع و پایدار گزارش شده است.
با این حال، علیرغم ادعاها و تلاشهای مکرر رسانههای غربی برای القای حضور قریبالوقوع رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در سوئیس، مقامات رسمی در تهران هرگونه شتابزدگی یا برنامهریزی قطعی برای اعزام سید عباس عراقچی به ژنو را تأیید نکردهاند؛ موضعی که نشان میدهد تهران هیچ اصرار یا نیازی به گره زدن دکترین خود به تصمیمات واشینگتن ندارد.
بازی رسانهای واشینگتن در هتلهای ژنو
حضور همزمان محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر در سوئیس به عنوان یکی از کانالهای انتقال پیام میان تهران و واشینگتن، بازار گمانهزنیهای رسانهای را داغ کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند سفر زودهنگام فرستادگان ترامپ به ژنو، بیش از آنکه نشاندهنده یک مذاکره دوجانبه قطعی باشد، تلاش واشینگتن برای ارزیابی میزان انعطاف تهران است. این تحرکات دیپلماتیک پس از آن صورت میگیرد که دو طرف پیشتر به تفاهمهای اولیهای برای توقف عملیات نظامی و احترام به حاکمیت یکدیگر دست یافته بودند، اما تهران با اتکا به دست برتر خود در فرآیندهای میدانی، فرآیند چانهزنی را به هیچ عنوان از موضع ضعف دنبال نمیکند.
پیشینه گسلهای نظامی؛ استقلال دکترین بازدارندگی تهران از تصمیمات غرب
این ماراتن دیپلماتیک در شرایطی رقم میخورد که منطقه طی یک سال گذشته، دو نبرد سنگین و بیسابقه را پشت سر گذاشته است. تهران با اتکا به استراتژی همافزایی «میدان و دیپلماسی» ثابت کرده است که پس از دفع حملات موشکی و هوایی گسترده به زیرساختهای خود، موازنه وحشت جدیدی را در برابر واشینگتن و تلآویو تعریف کرده و نیازمند یا وابسته به چراغ سبز دیپلماتیک آمریکا نیست. رویکرد فعلی ایران نشان میدهد که دستگاه دیپلماسی، صیانت از دستاوردهای میدانی و منوط کردن هرگونه پیشرفت در اتاقهای مذاکره به توقف رفتارهای تنشزای آمریکا را به عنوان خط قرمز خود تعیین کرده و چرخ اقتصاد و سیاست خود را مستقل از برجام جلو میبرد.
ابهام در مکانیسم رفع تحریمها و ایستادگی بر شروط اصولی
علیرغم سیگنالهای مثبتی که از هتلهای محل اقامت دیپلماتها در ژنو مخابره میشود، کارشناسان ژئوپلیتیک نسبت به پایداری این تفاهمها با دیده تردید مینگرند. از یک سو، واشینگتن با فرستادن مهرههای نزدیک به ترامپ تلاش میکند تا فرآیند آزادسازی منابع مالی ایران را به تعهدات سختگیرانه هستهای گره بزند؛ اما اصرار مقتدرانه تهران بر برچیده شدن کامل و تضمینشده تحریمهای اقتصادی بدون عقبنشینی از حقوق هستهای، نشان میدهد که پایتخت ایران هیچ لنگری در سیاستهای کاخ سفید ندارد. خروجی نشست ژنو هرچه باشد، موازنه قدرت در خاورمیانه را بر اساس واقعیتهای روی زمین مشخص خواهد کرد، نه تمایلات یکجانبه واشینگتن.
