دکتر سید عبدالقیوم سجادی؛ نماینده پیشین پارلمان افغانستان در گفتوگو با ایراف در خصوص تفاهم میان ایران و آمریکا و تأثیر آن بر معادلات افغانستان، گفت: «اگر رویارویی میان ایران و آمریکا به مذاکره و پایان جنگ منجر شود، این تحول برای افغانستان به دلیل پیوندهای گسترده اقتصادی، امنیتی و انسانی با ایران، یک خبر مثبت و امیدوارکننده خواهد بود.»
سجادی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به ابعاد مختلف درگیری میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی اظهار داشت: «تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران تنها یک رویداد محدود به مرزهای ایران نبود، بلکه ابعاد مهم منطقهای و بینالمللی داشت. همانگونه که این جنگ بر شرایط داخلی ایران اثرگذار بود، در سطح منطقه نیز وضعیت امنیتی را با تهدید مواجه کرد و پیامدهای اقتصادی گستردهای برای کشورهای منطقه به همراه داشت.»
وی افزود: «این درگیریها نه تنها زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داد، بلکه ساختار امنیتی منطقه را نیز با تهدید جدی روبهرو ساخت. بیثباتی در منطقه همواره زمینهساز افزایش مشکلات اقتصادی، کاهش سرمایهگذاری و گسترش ناامنی در کشورهای پیرامونی میشود.»
نماینده پیشین پارلمان افغانستان با اشاره به پیامدهای بینالمللی این تحولات گفت: «در سطح بینالمللی نیز آمریکا به اهدافی که از حمله به جمهوری اسلامی ایران دنبال میکرد دست نیافت. این مسئله موجب شد اعتبار و جایگاه هژمونیک آمریکا در عرصه جهانی با چالش مواجه شود. در مقابل، جایگاه جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت در سطح منطقهای و بینالمللی بیش از گذشته تثبیت شد.»
وی ادامه داد: «برای بسیاری از کشورهای اسلامی، پایان یافتن این جنگ و جلوگیری از گسترش بحران یک اتفاق مثبت ارزیابی میشود. بهویژه اینکه پروژه برهم زدن امنیت ایران و تلاش برای تضعیف نظام جمهوری اسلامی به نتیجه نرسید. از این منظر، اگر روند موجود به مذاکره و پایان رویارویی نظامی منجر شود، برای کشورهای منطقه خبر خوبی خواهد بود.»
سجادی تأکید کرد: «افغانستان بیش از بسیاری از کشورهای منطقه از تحولات ایران تأثیر میپذیرد. حضور میلیونها مهاجر افغانستانی در ایران، مرز مشترک طولانی، روابط اقتصادی گسترده و پیوندهای امنیتی و فرهنگی باعث شده هر تحول مهمی در ایران آثار مستقیمی بر افغانستان داشته باشد. بنابراین پایان جنگ و کاهش تنشها میتواند به تقویت ثبات و امنیت افغانستان و بهبود شرایط اقتصادی این کشور کمک کند.»
میانجیگری پاکستان؛ فرصتی برای منطقه، اما نه لزوماً برای کابل
سجادی در پاسخ به پرسشی درباره نقش پاکستان در شکلگیری تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا، به نگاه دوگانه افغانستان نسبت به این موضوع اشاره کرد.
وی گفت: «از یک طرف، هر اقدامی که به پایان جنگ و کاهش تنشهای منطقهای منجر شود، برای افغانستان ارزشمند است. ادامه درگیری میان ایران و آمریکا میتوانست پیامدهای گستردهای برای منطقه و بهویژه افغانستان داشته باشد؛ بنابراین طبیعی است که پایان این تنشها مورد استقبال قرار گیرد.»
او افزود: «اما از سوی دیگر، میانجیگری پاکستان به تقویت موقعیت دیپلماتیک این کشور در سطح منطقهای و بینالمللی منجر میشود. با توجه به روابط پرتنش میان افغانستان و پاکستان و همچنین برخی اقدامات و حملات پاکستان در قبال افغانستان، چنین دستاوردی لزوماً برای کابل خوشایند نیست.»
نماینده پیشین پارلمان افغانستان تصریح کرد: «با این حال، به نظر میرسد اهمیت پایان منازعه و دستیابی به ثبات منطقهای آنقدر زیاد است که مسئله افزایش جایگاه سیاسی پاکستان در اولویت نگرانیهای افغانستان قرار نگیرد. در واقع منافع ناشی از پایان بحران بر حساسیتهای موجود درباره نقش پاکستان غلبه خواهد کرد.»
کاهش تنشها میتواند فرصتهای تازهای برای افغانستان ایجاد کند
سجادی در بخش دیگری از این گفتوگو به فرصتهایی که افغانستان میتواند از تحولات اخیر به دست آورد اشاره کرد و گفت: «افغانستان کشوری است که در جغرافیای جهان اسلام قرار دارد و اشتراکات امنیتی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی فراوانی با جمهوری اسلامی ایران دارد. هرگونه تهدید یا محدودیت علیه ایران بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بر افغانستان نیز اثر میگذارد.»
وی افزود: «افغانستان همچنان در مسیر بازسازی قرار دارد و برای بازسازی زیرساختها، توسعه اقتصادی و بهبود شرایط اجتماعی به سرمایهگذاری خارجی و حمایتهای اقتصادی بینالمللی نیازمند است. تحقق این اهداف در شرایط جنگی و تنشهای منطقهای بسیار دشوار خواهد بود.»
او ادامه داد: «در صورتی که منطقه وارد دورهای از ثبات و آرامش نسبی شود، افغانستان فرصت خواهد یافت تا سرمایهگذاریهای بیشتری جذب کند، روابط اقتصادی خود را گسترش دهد و زمینههای همکاری با کشورهای منطقه و جهان را تقویت کند. چنین شرایطی میتواند به بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان کمک قابل توجهی کند.»
مقاومت ایران میتواند بر نظم منطقهای اثرگذار باشد
سجادی با اشاره به پیامدهای راهبردی تحولات اخیر اظهار داشت: «برخلاف برخی تصورات و پیشبینیها، مقاومت ملت ایران و محور مقاومت میتواند تأثیرات مهمی بر نظم منطقهای و حتی مناسبات بینالمللی بر جای بگذارد.»
وی گفت: «البته تحقق این تأثیرات نیازمند آن است که در کنار مقاومت میدانی، در حوزه دیپلماسی عمومی نیز اقدامات مؤثری صورت گیرد و تصویر و روایت مناسبی از مقاومت اسلامی در سطح افکار عمومی جهان ارائه شود.»
این تحلیلگر افغانستانی افزود: «برای جمهوری اسلامی ایران، پایان این جنگ میتواند آغاز یک مرحله جدید برای ارتقای موقعیت منطقهای و بینالمللی باشد. در مقابل، حمله آمریکا به ایران در حمایت از رژیم صهیونیستی، بسیاری از شعارهای مطرحشده از سوی واشنگتن درباره آزادی، حقوق بشر، حقوق ملتها و دموکراسی را زیر سؤال برد.»
وی تصریح کرد: «آنچه در قبال ایران رخ داد با بسیاری از این شعارها در تعارض بود و همین مسئله میتواند در بلندمدت اعتبار هژمونیک آمریکا را تضعیف کند و زمینههای افول این جایگاه را فراهم سازد.»
سجادی در پایان خاطرنشان کرد: «البته آینده منطقه صرفاً به این تحولات وابسته نیست و تا حد زیادی به نحوه مدیریت سیاسی و دیپلماتیک شرایط از سوی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت بستگی خواهد داشت. اما بدون تردید اتفاقات اخیر تأثیرات ماندگاری بر معادلات منطقهای و بینالمللی برجای خواهد گذاشت.»
در روزهای اخیر گزارشهایی درباره شکلگیری تفاهمی میان ایران و آمریکا با هدف کاهش تنشها و جلوگیری از گسترش درگیریهای منطقهای منتشر شده است. همزمان برخی رسانهها از نقشآفرینی پاکستان در تسهیل تماسها و رایزنیهای دیپلماتیک میان طرفها خبر دادهاند. در همین راستا، امیرخان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه حکومت طالبان، از هرگونه اقدام در جهت کاهش تنشها و تقویت ثبات منطقه استقبال کرده و آن را به سود امنیت کشورهای منطقه دانسته است.
افغانستان به دلیل همجواری با ایران، حضور گسترده مهاجران افغانستانی در ایران و وابستگی بخشی از تجارت خارجی خود به مسیرهای ترانزیتی ایران، از جمله کشورهایی است که تحولات مربوط به روابط تهران و واشنگتن را با حساسیت دنبال میکند. کارشناسان معتقدند هرگونه کاهش تنش میان ایران و آمریکا میتواند آثار مهمی بر امنیت، تجارت، مهاجرت و روندهای اقتصادی در افغانستان داشته باشد.
