مهرداد صحرایی، کارشناس توسعه روابط فرهنگی میز افغانستان در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در گفتوگو با ایراف گفت: «امام خمینی(ره) هیچگاه نگاه قومیتی به افغانستان نداشت و همواره بر اتحاد همه اقوام و مذاهب این کشور در برابر اشغالگران و مستکبران تأکید میکرد؛ موضوعی که امروز نیز یکی از مهمترین نیازهای افغانستان به شمار میرود.»
شجاعت؛ برجستهترین ویژگی شخصیتی امام(ره)
صحرایی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به مهمترین ویژگی شخصیتی امام خمینی(ره)، شجاعت را برجستهترین عامل موفقیت ایشان دانست و گفت: امام خمینی(ره) از معدود رهبران تاریخ معاصر بود که از آغاز تا پایان یک نهضت، شخصاً مسئولیت طراحی، هدایت و اجرای آن را بر عهده داشت.
وی افزود: بسیاری از شخصیتهای سیاسی و فکری در طول تاریخ ایدهپرداز بودهاند اما اجرای آن را به دیگران سپردهاند، در حالی که امام خمینی(ره) از مرحله ارائه نظریه حکومت اسلامی تا پیروزی انقلاب و تأسیس نظام جمهوری اسلامی، شخصاً در متن تحولات حضور داشت.
این کارشناس مسائل افغانستان تصریح کرد: در مقاطع مختلف تاریخی، برخی علما و رهبران مذهبی نیز اندیشه مبارزه با رژیمهای حاکم را مطرح کرده بودند اما معتقد بودند مردم همراهی نخواهند کرد. امام خمینی(ره) برخلاف این نگاه، با اتکا به مردم مسیر مبارزه را آغاز کرد.
وی خاطرنشان کرد: اعتماد امام به مردم و شجاعت در اتخاذ تصمیمهای بزرگ، مهمترین عامل کاریزمای سیاسی ایشان بود و همین ویژگی موجب شد نهضت اسلامی ایران به پیروزی برسد.
حمایت از مردم افغانستان در دوران اشغال شوروی
صحرایی با اشاره به ارتباطات امام خمینی(ره) با شخصیتهای مذهبی افغانستان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار داشت: اسناد تاریخی و گزارشهای موجود نشان میدهد که امام خمینی(ره) از سالها قبل از پیروزی انقلاب با برخی روحانیون و فعالان مذهبی افغانستان در ارتباط بود.
وی افزود: پس از اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی، امام خمینی(ره) یکی از صریحترین و قاطعترین مواضع را در میان رهبران جهان اسلام اتخاذ کرد و بهصراحت اشغال افغانستان را محکوم کرد.
این پژوهشگر حوزه افغانستان گفت: امام خمینی(ره) در آثار و سخنان خود مبارزه با اشغالگران کمونیست را مورد تأکید قرار داد و از مردم افغانستان حمایت معنوی و سیاسی کرد.
وی ادامه داد: نکته مهم این بود که نگاه امام به افغانستان صرفاً از منظر یک قوم یا مذهب خاص نبود؛ ایشان همه مجاهدان افغانستان را بخشی از یک جبهه واحد اسلامی میدانست و بر ضرورت اتحاد آنان تأکید داشت.
امام خمینی(ره) مخالف هرگونه قومگرایی در افغانستان بود
صحرایی با اشاره به نگاه وحدتگرایانه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران گفت: امام خمینی(ره) هیچگاه بر هویتهای قومی در افغانستان تأکید نکرد و برای ایشان تفاوتی میان پشتون، تاجیک، هزاره و ازبک وجود نداشت.
وی افزود: از نگاه امام، همه مردم افغانستان باید در برابر اشغالگران و دشمنان اسلام متحد باشند و اختلافات قومی و مذهبی نباید مانع تحقق این هدف شود.
این کارشناس تصریح کرد: حتی زمانی که برخی گروههای سیاسی تلاش میکردند تحولات افغانستان را از زاویه قومیت تحلیل کنند، امام خمینی(ره) همواره بر وحدت امت اسلامی تأکید داشت.
وی ادامه داد: همین رویکرد سبب شد بسیاری از گروههای مختلف افغانستان، فارغ از تفاوتهای قومی و مذهبی، نسبت به اندیشههای امام خمینی(ره) احساس نزدیکی و همدلی داشته باشند.
انقلاب اسلامی و افزایش اعتماد به نفس ملت افغانستان
صحرایی معتقد است انقلاب اسلامی ایران تأثیر قابل توجهی بر روحیه استقلالطلبی و اعتماد به نفس مردم افغانستان داشت.
وی گفت: بسیاری از تحلیلگران معتقدند پیروزی انقلاب اسلامی ایران نقش مهمی در بیداری ملتهای مسلمان منطقه ایفا کرد و افغانستان نیز از این قاعده مستثنا نبود.
او افزود: امام خمینی(ره) همواره بر مقابله با استکبار جهانی، بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی، تأکید داشت و این گفتمان برای مردم افغانستان که سالها با اشغالگری و مداخلات خارجی مواجه بودند، قابل درک و ملموس بود.
به گفته وی، یکی از مهمترین میراثهای فکری امام خمینی(ره) برای مردم افغانستان، ایجاد باور به توانایی ملتها در ایستادگی مقابل قدرتهای بزرگ جهانی بود.
حمایت از مهاجران افغانستانی
صحرایی در بخش دیگری از این گفتوگو به سیاستهای امام خمینی(ره) در قبال مهاجران افغانستانی اشاره کرد و گفت: در دوران اشغال افغانستان، امام خمینی(ره) دستور داد مرزهای ایران به روی مهاجران افغان باز باشد و هیچ تبعیضی میان آنان و مردم ایران اعمال نشود.
وی افزود: میلیونها شهروند افغانستان در سالهای جنگ وارد ایران شدند و از امکانات آموزشی، درمانی و اجتماعی بهرهمند شدند.
این کارشناس خاطرنشان کرد: امام خمینی(ره) بارها تأکید کرده بود که مردم ایران باید مهاجران افغانستانی را برادران دینی خود بدانند و با آنان رفتار انسانی و اسلامی داشته باشند.
وی ادامه داد: این رویکرد در حافظه جمعی مردم افغانستان باقی مانده و همچنان از مهمترین عوامل محبوبیت امام خمینی(ره) در میان اقشار مختلف جامعه افغانستان محسوب میشود.
وحدت؛ مهمترین توصیه امام خمینی(ره) به مردم افغانستان
صحرایی با اشاره به توصیههای مکرر امام خمینی(ره) درباره آینده افغانستان اظهار داشت: مهمترین پیام امام برای مردم افغانستان، حفظ وحدت و پرهیز از اختلافات داخلی بود.
وی افزود: امام خمینی(ره) بارها نسبت به درگیریها و اختلافات میان گروههای مختلف مجاهدین ابراز نگرانی کرده و بر ضرورت همگرایی تأکید داشت.
این کارشناس گفت: از نگاه امام، بزرگترین آسیب افغانستان نه تفاوتهای قومی و زبانی، بلکه تفرقه و اختلاف داخلی بوده است.
وی تصریح کرد: بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران معتقد بود که تنها راه مقابله با دخالت قدرتهای خارجی، اتحاد ملی و اسلامی مردم افغانستان است.
حضور مردم افغانستان در مراسم ارتحال امام(ره)
صحرایی در پایان با اشاره به جایگاه امام خمینی(ره) در میان مردم افغانستان گفت: با وجود گذشت بیش از سه دهه از ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، همچنان علاقه و ارادت گستردهای نسبت به ایشان در افغانستان وجود دارد.
وی افزود: بسیاری از شهروندان افغانستان هر ساله مراسم سالگرد ارتحال امام را دنبال میکنند و گروهی نیز برای حضور در آیینهای بزرگداشت ایشان به ایران سفر میکنند.
این کارشناس خاطرنشان کرد: بخش مهمی از این علاقه به دلیل حمایتهای امام خمینی(ره) از مردم افغانستان در دشوارترین سالهای جنگ و اشغال شکل گرفته است.
صحرایی تأکید کرد: میراث فکری امام خمینی(ره) برای افغانستان همچنان حول محور وحدت اسلامی، استقلال، مقابله با سلطه خارجی و تقویت هویت مشترک مسلمانان قابل تعریف است.
حضرت امام خمینی(ره)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ دار فانی را وداع گفت. اندیشههای سیاسی و اجتماعی ایشان علاوه بر ایران، بر بسیاری از کشورهای منطقه از جمله افغانستان تأثیرگذار بوده است. حمایت از مردم افغانستان در دوران اشغال شوروی، پذیرش میلیونها مهاجر افغانستانی در ایران و تأکید مستمر بر وحدت اسلامی از جمله موضوعاتی است که موجب شده نام و یاد امام خمینی(ره) همچنان در میان بخش قابل توجهی از جامعه افغانستان جایگاه ویژهای داشته باشد.
