به گزارش ایراف، واسیلی اوسماکوف، معاون وزیر دفاع فدراسیون روسیه در مسکو با محمد یعقوب، وزیر دفاع طالبان دیدار و رایزنی کرد. بر اساس بیانیه رسمی منتشر شده از سوی وزارت دفاع روسیه، در جریان این نشست دیپلماتیک-نظامی، طرفین به صورت مبسوط در خصوص چالشهای منبعث از امنیت منطقهای در حوزههای ژئوپلیتیک آسیای مرکزی و جنوبی تبادل نظر کردند. مسکو این گفتگوها را گامی در جهت بررسی چشمانداز همکاریهای نظامی دوجانبه در زمینههای مورد علاقه مشترک توصیف کرده است.
دکترین نگاه به شرق کابل در سایه انزوای بینالمللی
حضور ارشدترین مقام نظامی طالبان در مسکو و گفتوگو با مقامات بلندپایه وزارت دفاع روسیه، نشاندهنده چرخش آشکار کابل به سمت قطبهای قدرت منطقهای برای کسب مشروعیت دوفاکتو و تحکیم پایههای دفاعی است. وزارت دفاع طالبان که پیش از این نیز از تمایل خود برای نوسازی ارتش و دریافت تجهیزات پیشرفته سخن گفته بود، اکنون روسیه را به عنوان یک شریک استراتژیک در حوزه پدافندی و مهار تهدیدات مشترک ارزیابی میکند.
این تحرکات نظامی در شرایطی صورت میگیرد که ساختار سیاسی کابل به دلیل تداوم تنشهای مرزی شدید با پاکستان در خط دیورند و بنبستهای مداوم دیپلماتیک با غرب، بیش از هر زمان دیگری به ایجاد یک حاشیه امنیت پایدار در مرزهای شمالی خود نیازمند است.
هراس مشترک از تروریسم تکفیری و تضمین امنیت مرزهای شمالی
از سوی دیگر، بیانیه وزارت دفاع روسیه درباره تمرکز این دیدار بر «امنیت آسیای مرکزی»، پالس مستقیمی از دغدغههای امنیتی کرملین در قبال سرریز احتمالی ناامنی از خاک افغانستان است. مسکو و متحدانش در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) همواره نگران تحرکات شاخه خراسان داعش و نفوذ عناصر افراطی به جمهوریهای آسیای میانه بودهاند.
کارشناسان معتقدند مسکو با ورود به فاز گفتوگوهای مستقیم نظامی با وزیر دفاع طالبان، در تلاش است تا تضمینهای عملی و میدانی محکمی را از کابل جهت کنترل مرزهای مشترک با تاجیکستان و سرکوب هستههای تروریسم تکفیری دریافت کند. این دکترین عملگرایانه، وزن سیاسی و دفاعی طالبان را در معادلات پسا بحران منطقه به شدت افزایش میدهد.
با این حال، روایت گزارشهای بینالمللی با ادعاهای کابل فاصله دارد؛ چرا که شورای امنیت سازمان ملل پیش از این در گزارشی نگرانکننده از ایجاد «مدارس انتحاری» و آموزشهای ایدئولوژیک داعش خراسان در افغانستان پرده برداشته بود. افزون بر این، آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه نیز اخیراً با ناپایدار خواندن وضعیت افغانستان، این کشور را منبع تهدیدهای تروریسم فراملی دانست و نسبت به فعالیت گروهکهای رادیکال نظیر جنبش اسلامی ازبکستان و انصارالله تاجیکستان ابراز نگرانی کرد.
کارشناسان معتقدند مسکو با ورود به فاز گفتوگوهای مستقیم نظامی با وزیر دفاع طالبان، در تلاش است تا تضمینهای عملی و میدانی محکمی را از کابل جهت کنترل مرزهای مشترک با تاجیکستان و سرکوب هستههای تروریسم تکفیری دریافت کند. این دکترین عملگرایانه، وزن سیاسی و دفاعی طالبان را در معادلات پسا بحران منطقه به شدت افزایش میدهد.
گمانهزنیهای بینالمللی پیرامون اسناد محرمانه نظامی
تداوم تماسهای امنیتی میان مسکو و طالبان در روزهای اخیر با امضای یک توافقنامه جدید در حوزه همکاریهای نظامی-فنی همراه بوده است؛ سندی که محرمانه ماندن مفاد آن، بستر را برای گمانهزنیهای گوناگون رسانههای غربی فراهم ساخت. برخی رسانههای اروپایی بدون ارائه شواهد متقن و با اتکا به فرضیهسازی، عدم انتشار متن توافق را «سیگنالی خطرناک» تعبیر کرده و احتمال اعزام نیروهای طالبان به جبهههای جنگ اوکراین را مطرح کردهاند؛ فرضیهای که تاکنون از سوی هیچیک از طرفین تایید یا تکذیب نشده است.
با وجود این ابهامات و فضاسازیهای فرامنطقهای، دیدار اخیر واسیلی اوسماکوف و یعقوب مجاهد نشان داد که مسکو مصمم است با ایجاد سازوکارهای مشترک امنیتی، تهدیدهای مرزی را مدیریت و نفوذ خود را در آسیای مرکزی تثبیت کند؛ راهبردی که در نقطه مقابل، طالبان نیز امیدوار است از کانال آن به تقویت ساختار دفاعی و توسعه مشروعیت منطقهای خود دست یابد.
