به گزارش ایراف، گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی نشان میدهد که ایران و آمریکا در آستانه نهاییکردن یک تفاهم موقت ۶۰ روزه قرار گرفتهاند؛ تفاهمی که در صورت توافق نهایی، میتواند مسیر تنشزدایی و آغاز مذاکرات گستردهتر را هموار کند.
پایگاه «آکسیوس» به نقل از مقامات آمریکایی نوشته است که این یادداشت تفاهم قابلیت تمدید با رضایت طرفین را خواهد داشت.
بازگشایی تنگه هرمز و رفع انسداد دریایی
در پیشنویس توافق آمده است که تنگه هرمز بهطور کامل بازگشایی میشود و هیچ محدودیتی برای عبور کشتیها اعمال نخواهد شد.
ایران نیز متعهد میشود برای تضمین امنیت کشتیرانی، مینهای دریایی باقیمانده را پاکسازی کند.
این بند عملاً به ماهها تنش دریایی و محدودیتهای عبور و مرور پایان میدهد.
تعلیق بخشی از تحریمهای نفتی
در مقابل، آمریکا پذیرفته است که محاصره بنادر ایران را لغو کرده و بخشی از تحریمهای نفتی را به حالت تعلیق درآورد تا صادرات نفت ایران به بازار جهانی از سر گرفته شود.
مقامات آمریکایی اذعان کردهاند که این اقدام میتواند ثبات بازار انرژی را تقویت کند و فشار اقتصادی بر ایران را کاهش دهد.
فرمول «اقدام در برابر امتیاز»
به گفته منابع آمریکایی، دولت ترامپ بر اصل «امتیاز در برابر عملکرد» تأکید دارد؛ به این معنا که سرعت کاهش تحریمها به میزان و سرعت اقدامات ایران در بازگشایی مسیرهای دریایی و مینروبی وابسته خواهد بود.
آزادسازی داراییهای مسدودشده و لغو دائمی تحریمها نیز به توافق جامع نهایی موکول شده است.
مذاکرات هستهای و تعهدات ایران
در پیشنویس تفاهم، بر عدم تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای تأکید شده و مقرر است در دوره ۶۰ روزه، گفتوگوها درباره تعلیق غنیسازی و کاهش ذخایر اورانیوم آغاز شود. آکسیوس مدعی است که ایران از طریق میانجیها تأییدهای شفاهی در این زمینه ارائه کرده است.
طبق این سند، نیروهای آمریکایی که طی ماههای گذشته در منطقه مستقر شدهاند، در دوره ۶۰ روزه در مواضع خود باقی میمانند و خروج آنها تنها پس از دستیابی به توافق نهایی و قابل راستیآزمایی انجام خواهد شد.
پرونده لبنان و نگرانی تلآویو
در این یادداشت تفاهم، بندی درباره پایان درگیری میان رژیم صهیونیستی و حزبالله نیز گنجانده شده است.
گزارشها حاکی است که بنیامین نتانیاهو نسبت به این بند ابراز نگرانی کرده، اما واشنگتن به تلآویو اطمینان داده که در صورت بازسازی توان نظامی یا اقدام تهاجمی حزبالله، اسرائیل حق واکنش خواهد داشت.
یک مقام آمریکایی گفته است: «حملات به لبنان بیشتر ریشه در مسائل داخلی نتانیاهو دارد، اما ترامپ به دنبال منافع آمریکا و اقتصاد جهانی است.»
میانجیگری فعال پاکستان
پاکستان نقش محوری در نزدیککردن دیدگاههای تهران و واشنگتن داشته است. فیلد مارشال عاصم منیر طی روزهای جمعه و شنبه برای نهاییسازی بندهای توافق در تهران حضور داشته و همزمان ترامپ با سران کشورهای عربی و اسلامی از جمله عربستان، قطر، مصر، ترکیه و امارات تماس گرفته تا حمایت منطقهای از این تفاهم را جلب کند.
موضع تهران
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز یکشنبه، ۳ خرداد بار دیگر تأکید کرد که جمهوری اسلامی هیچ برنامهای برای ساخت سلاح هستهای ندارد.
به گفته منابع آمریکایی، اگر روند مذاکرات هستهای با جدیت دنبال شود، اعلام رسمی توافق طی ساعات آینده محتمل است؛ اما در صورت عدم همکاری تهران، تفاهم موقت میتواند پیش از پایان ۶۰ روز لغو شود.
