به گزارش ایراف، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان امروز (یکشنبه، ۱۳ اردیبهشت) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که «کمیسیون ارزیابی کتب» این وزارت در جریان سال جاری خورشیدی ۹۲۹ جلد کتاب را از کتابخانههای خصوصی در نقاط مختلف افغانستان جمعآوری کرده است.
در این اطلاعیه تنها به این نکته اشاره شده که کتابهای ضبطشده با «اصول و معیارهای» تعیینشده از سوی این وزارت همخوانی نداشتهاند؛ با این حال، هیچ توضیحی درباره ماهیت این معیارها، محتوای کتابها یا دلایل دقیق این اقدام ارائه نشده است.
با وجود سکوت رسمی طالبان، گزارشهای موجود تصویری روشنتر از روند حذف و محدودسازی منابع فرهنگی در افغانستان ارائه میکنند.
بر اساس گزارش تحقیقی روزنامه افغانستانب مقیم خارج که در ابتدای سال ۱۴۰۴ منتشر شد، طالبان طی ماههای گذشته کتابها را عمدتاً به دلایل ایدئولوژیک، مذهبی و قومی از کتابخانهها و کتابفروشیها جمعآوری کردهاند.
این گزارشها نشان میدهد که تا شهریورماه ۱۴۰۳، طالبان چاپ، تکثیر، نگهداری و فروش دستکم ۴۰۰ عنوان کتاب را ممنوع کرده بودند؛ فهرستی که شامل آثار انتقادی درباره طالبان، کتابهای مرتبط با نواندیشی دینی، نوشتههایی درباره حقوق زنان و حتی برخی رمانها و آثار ادبی شناختهشده جهان میشد.
پس از آن نیز گزارشهایی منتشر شد که نیروهای طالبان کتابهای مذهبی متعلق به جامعه شیعه و همچنین آثاری که نویسندگان آنها زن هستند را از برخی کتابفروشیها جمعآوری کردهاند
این روند، نگرانیها درباره حذف سیستماتیک تنوع فکری و اعمال سانسور گسترده در حوزه فرهنگ و نشر را تشدید کرده است.
کارشناسان فرهنگی معتقدند نبود شفافیت درباره معیارهای ارزیابی کتابها و گستردگی موضوعات ممنوعشده، نشاندهنده سیاست سختگیرانه طالبان در کنترل فضای فرهنگی و محدودسازی جریانهای فکری است؛ سیاستی که میتواند پیامدهای بلندمدتی بر آموزش، تولید دانش و دسترسی جامعه افغانستان به منابع متنوع فکری داشته باشد.
