به گزارش ایراف، دولت دونالد ترامپ اولتیماتومی وحشتناک پیش روی همکاران آمریکا در افغانستان گذاشته است، بازگشت به افغانستان زیر سلطه طالبان، یا تبعید به جمهوری دموکراتیک کنگو، کشوری جنگ زده که سازمان ملل آن را یکی از بزرگترین بحرانهای بشری جهان توصیف کرده است.
بیش از ۱۱۰۰ نفر از این افراد، شامل مترجمان، نیروهای ویژه کماندو و حتی اعضای خانواده سربازان آمریکایی، هماکنون در اردوگاه «السیلیه» در قطر نگهداری میشوند. آنها با این وعده از افغانستان خارج شدند که پس از طی مراحل بررسی امنیتی، راهی آمریکا شوند. اما دولت ترامپ در نوامبر ۲۰۲۵ تمام فرآیند صدور ویزای ویژه مهاجرت (SIV) برای اتباع افغان را متوقف کرد.
«طرح امتناع»؛ انتخابی بین بد و بدتر
شان وندایور، رئیس سازمان امدادرسان «افغانایواک» که از سوی وزارت خارجه آمریکا در جریان جزئیات این طرح قرار گرفته، آن را «طرح امتناع» مینامد. به گفته او، دولت آمریکا با آگاهی از غیرقابل قبول بودن وضعیت کنگو، منتظر «نه» گفتن این پناهجویان است تا سپس آن را به عنوان بهانهای برای بازگرداندن آنها به افغانستان استفاده کند.
وندایور در بیانیهای تند گفت: «این یک طرح اسکان نیست. این یک طرح امتناع است. دولت تلاش میکند یک “نه” قابل پیشبینی را تولید کند. به این خانوادهها پیشنهاد جابهجایی به یک منطقه جنگی فعال در کنگو را بدهید، با علم به اینکه نمیتوانند بپذیرند. منتظر “نه” بمانید. سپس از همان “نه” به عنوان توجیه عمومی برای بازگرداندن آنها به افغانستان استفاده کنید، جایی که طالبان سابقه مستندی در کشتن افرادی با سابقه همکاری با آمریکا دارد.»
کنگو؛ جهنمی دیگر در قلب آفریقا
جمهوری دموکراتیک کنگو یکی از بزرگترین بحرانهای بشری و امنیتی جهان را تجربه میکند. بر اساس گزارش سازمان ملل، این کشور با بحران گرسنگی روبرو است و بیش از ۶.۹ میلیون نفر در داخل کشور آواره هستند. درگیریهای مرگبار میان ارتش و دهها گروه شورشی در شرق این کشور همچنان ادامه دارد.
وندایور با اشاره به این وضعیت هشدار داد: «شما پناهندگان جنگیِ تأیید صلاحیت شده را از بازداشت آمریکا به کشوری نمیفرستید که خود در حال فروپاشی است.» او تأکید کرد که این افراد به زبان محلی تسلط ندارند و هیچ ارتباط فرهنگی با این منطقه ندارند.
واکنشهای تند در آمریکا
این خبر واکنش گسترده و منفی مقامات آمریکایی را در پی داشته است. تیم کین، سناتور دموکرات، این اقدام را «دیوانهوار» خواند و گفت: «ما به این افراد قول امنیت دادیم. عمل نکردن به این قول، توانایی ما را برای ایجاد ائتلاف در آینده تضعیف میکند».
نمایندگان مجلس نیز در بیانیهای مشترک اعلام کردند: «دونالد ترامپ باید از وادار کردن متحدان افغان ما به یک انتخاب غیرممکن شرمنده باشد: بازگشت به افغانستان و مواجهه با تلافیجویی طالبان، یا فرستاده شدن به کنگو، کشوری که با بحران شدید انسانی و درگیریهای مداوم دست و پنجه نرم میکند.»
جیمز استاوریدیس، دریاسالار بازنشسته و فرمانده اسبق ناتو نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ننگ بر ما، من به افغانهای شجاعی فکر میکنم که در کنار ما علیه طالبان ایستادند. غیرقابل درک است که ما آنها را به آمریکا نیاوریم و اساسیترین تعهدات اعتماد و شرافت را زیر پا بگذاریم.»
سیاست مهاجرتی ترامپ؛ از افغانستان تا قلب نیویورک
طرح انتقال اجباری همکاران افغان به کنگو، تنها حلقهای از زنجیره بلند سیاستهای مهاجرتی دولت ترامپ است که با شعار «اول آمریکا» و رویکرد «بازدارندگی حداکثری» در برابر مهاجران، چهره جدیدی از سیاست خارجی و داخلی آمریکا را به نمایش گذاشته است.
استراتژی «طرح امتناع» که وندایور افشا کرده، شباهت آشکاری با سایر اقدامات دولت ترامپ در قبال گروههای مختلف مهاجر دارد. چه در مرز مکزیک و چه در پایگاههای نظامی قطر، الگو ثابت است: ایجاد شرایطی چنان دشوار و غیرقابل تحمل که خود مهاجران «داوطلبانه» از حق خود صرف نظر کنند، سپس طرح این ادعا که «ما راه حل ارائه دادیم، خودشان نخواستند.»
در داخل آمریکا، این الگو از طریق اخراج دستهجمعی مهاجران غیرقانونی، لغو وضعیت حفاظت موقت برای هزاران مهاجر از کشورهای بحرانزده، و اعمال محدودیتهای بیسابقه برای درخواستکنندگان پناهندگی اجرا شده است.
در سطح بینالمللی نیز، همین رویکرد با بستن درهای آمریکا به روی متحدان سابق افغان و ارائه «راه حل» تبعید به کشورهایی مانند کنگو یا پیش از آن بوتسوانا (که توافق آن نیز به دلیل شرایط تحقیرآمیز ویزا برای اتباع بوتسوانا از سوی دولت ترامپ از هم پاشید) دنبال میشود.
مجازات همگانی، برای جرم شخصی
نقطه عطف این سیاست، تیراندازی ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ در واشنگتن بود، جایی که یک پناهجوی افغان دو تن از اعضای گارد ملی را هدف قرار داد و یکی از آنها را کشت. دولت ترامپ از این حادثه به عنوان بهانهای برای توقف کامل فرآیند صدور ویزای ویژه مهاجرت برای تمام اتباع افغان استفاده کرد، آن هم در حالی که عامل تیراندازی اصلاً از طریق این برنامه وارد آمریکا نشده بود.
این رویکرد «مجازات دستهجمعی» که در آن کل یک جامعه به خاطر اقدام یک فرد مجازات میشود، نه تنها غیرانسانی است، بلکه بر اساس گزارشها، مهاجران به طور کلی نرخ جرم کمتری نسبت به شهروندان متولد آمریکا دارند و پناهندگان افغان یکی از دقیقترین فرآیندهای غربالگری امنیتی را پشت سر گذاشتهاند.
سکوت جمهوریخواهان؛ همراهی با خیانت
شاید تکاندهندهترین جنبه این ماجرا، سکوت جمهوریخواهانی است که تا پیش از این از مدافعان سرسخت برنامه ویزای ویژه مهاجرت برای افغانها بودند. همان قانونگذارانی که در سال ۲۰۲۱ و در جریان سقوط کابل، بلندترین فریادها را برای حمایت از متحدان افغان سر میدادند، اکنون در برابر تعلیق کامل این برنامه توسط دولت ترامپ سکوت اختیار کردهاند .
مایکل مککال، نماینده جمهوریخواه تگزاس، در اظهار نظری تلخ گفت: «از نظر سیاسی، نمیگویم که این برنامه مرده است، اما به شدت آسیب دیده است. این فوقالعاده تاسفبار است، زیرا آنها در کنار ارتش ما جنگیدند.» با این حال، او و همکاران جمهوریخواهش هیچ اقدامی برای به چالش کشیدن تصمیم دولت ترامپ یا تلاش برای از سرگیری صدور ویزا انجام ندادهاند .
ست مالتون، نماینده دموکرات ماساچوست، در این باره گفت: «آنها تقریباً دیگر تمایلی به گفتگو ندارند. آنها هیچ کاری علیه ترامپ انجام نمیدهند و مهم نیست که متحدان افغان ما در این فرآیند بمیرند.»
جلوهای از سقوط آمریکا بهعنوان ابرقدرت
فراتر از ابعاد انسانی، کارشناسان هشدار میدهند که این سیاست خیانت به متحدان، هزینه استراتژیک سنگینی برای آمریکا خواهد داشت. همانطور که یکی از مقامات سابق ارشد سیا گفته است: «این بدترین نوع خیانت در تاریخ مدرن آمریکاست.»
سخنان نمایندگان دموکرات در این زمینه روشنگر است: «عمل نکردن به این قول، توانایی ما را برای ایجاد ائتلاف در آینده تضعیف میکند» و «این پیام خطرناکی را به شرکای آینده میفرستد که قولهای آمریکا قابل اعتماد نیستند».
روزنامه نیویورک تایمز در یادداشتی تند نوشت: «شکستن عهد با متحدان سابق، ضعف را به شرکای فعلی و آینده نشان میدهد. این اقدامات ترامپ پیام معکوس میفرستد: آمریکا به کسانی که برای ما جان خود را به خطر میاندازند، پشت میکند.»
سرنوشت مبهم؛ در انتظار معجزه یا مرگ
با بسته شدن اردوگاهها در قطر تا پایان مارس ۲۰۲۶ و مسدود شدن تمام مسیرهای ورود به آمریکا، این افراد در بنبستی کامل گرفتار آمدهاند. بر اساس گزارشها، اکثر آنها حاضر به پذیرش کنگو نیستند.
یکی از مقامات ارشد یک سازمان اسکاندهنده به انبیسی نیوز گفت: «این یک انتخاب دروغین است. یا به کشوری میروی که جنگ و بیثباتی دارد، یا به جایی بازمیگردی که میدانی تحت تعقیب هستی.»
طالبان به صراحت اعلام کرده که این «خیانتکاران» را نخواهد بخشید و لیست سیاهی از همکاران سابق نیروهای خارجی در دست آنهاست. ناظران میگویند که زمان برای یافتن یک راه حل واقعی به سرعت در حال اتمام است و وعده «کشور آزاد» به قرنطینه در قطر و نهایتاً تبعید به کشوری تبدیل شده که نامش را هم نمیتوانند درست تلفظ کنند.
سیاست مهاجرتی ترامپ که خود او نیز از پدر و مادری مهاجر به دنیا آمده، نشاندهنده این رویکرد است که آمریکا در درجه اول همواره منافع خود را میسنجد و برخلاف تمام شعارهایی که میدهد، وقعی بر حقوق بشر و دموکراسی نمینهد.
ترامپ مانند یک کاتالیزور، برخلاف شعار «عظمت را به آمریکا بازمیگردانیم»، روند افول آمریکا را تسریع کرده و گامهای مؤثری در راستای سقوط ایالات متحده به قعر چاهی که خود برای دیگران کنده، برداشته است.
