به گزارش ایراف، در پیشرفتی کمنظیر در حوزه کیهانشناسی، گروهی از اخترشناسان بینالمللی اعلام کردند که با تکیه بر دادههای پروژه عظیم COSMOS-Web در تلسکوپ فضایی جیمز وب، موفق به تهیه دقیقترین نقشه ماده تاریک جهان شدهاند؛ مادهای مرموز که حدود ۸۵ درصد جرم کیهان را تشکیل میدهد اما هیچگونه نور یا انرژی الکترومغناطیسی از خود ساطع نمیکند.
این نقشه بر اساس تحلیل انحراف نور نزدیک به صدها هزار کهکشان دوردست تهیه شده است. پدیدهای که «همگرایی گرانشی ضعیف» نام دارد و تنها راه غیرمستقیم برای ردیابی ماده تاریک محسوب میشود.
جیمز وب با حساسیت بیسابقه خود توانسته این انحرافات بسیار ظریف را ثبت کند و ساختارهای پنهان کیهان را با جزئیاتی آشکار سازد که پیش از این در توان هیچ تلسکوپی نبود.
شبکه تارعنکبوتی کیهان زیر نور جیمز وب
نتایج این نقشه نشان میدهد ماده تاریک همچون شبکهای عظیم و تارعنکبوتی، چارچوب اصلی جهان را تشکیل داده و کهکشانها روی این اسکلت نامرئی شکل گرفتهاند.
مقایسه این نقشه با دادههای پیشین — از جمله نقشههای تلسکوپ هابل — نشان میدهد که جیمز وب توانسته ساختارهایی را آشکار کند که پیشتر قابل مشاهده نبودند.
به گفته پژوهشگران، برخی از این ساختارهای تازه کشفشده هیچ ردپایی از ماده معمولی ندارند و تنها از طریق اثر گرانشیشان قابل شناساییاند؛ موضوعی که میتواند سرنخهای مهمی درباره ماهیت واقعی ماده تاریک ارائه کند.
اهمیت علمی این دستاورد
دانشمندان معتقدند این نقشه میتواند به پرسشهای بنیادی درباره نحوه شکلگیری جهان پاسخ دهد؛ از جمله اینکه چرا کهکشانها چنین توزیعی دارند و چه چیزی باعث پایداری ساختارهای عظیم کیهانی میشود. همچنین این دادهها میتوانند مدلهای فعلی کیهانشناسی را به چالش بکشند یا اصلاح کنند.
گامی به سوی حل یکی از بزرگترین معماهای فیزیک
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، ماهیت ماده تاریک همچنان ناشناخته است.
اما نقشه جدید جیمز وب، دقیقترین تصویر از «جهان نامرئی» را در اختیار دانشمندان قرار داده و امیدها برای کشف ماهیت این ماده مرموز را افزایش داده است.
