به گزارش ایراف، عطا محمد نور در این روایت تاریخی که با عنوان «ورود به قلب دشمن؛ لبه مرگ و زندگی» منتشر شده، توضیح داده است که در شرایطی که حدود ۹۰ درصد خاک افغانستان در کنترل طالبان بود و تلاشهای اولیه برای ایجاد جبهه در شمال با ضدحملههای سنگین طالبان متلاشی شده بود، احمدشاه مسعود (فرمانده وقت جبهه متحد) تصمیم به اعزام او برای سازماندهی جبهه شمال گرفت.
اختیار تام از سوی احمدشاه مسعود و عملیات مخفیانه بر اساس این روایت، پس از توافق اولیه در نشستهای عملیاتی، احمدشاه مسعود در نامهای کوتاه به خالد امیری، مسئول مالی جبهه، اختیار تام تأمین امکانات و تسلیحات را به عطا محمد نور واگذار کرد. نور در ادامه مینویسد که پیش از حرکت، شماری از نیروها را بهصورت انفرادی و مخفیانه به شمال فرستاد و گروهی دیگر را مأمور خرید و ذخیرهسازی پنهانی مهمات در مناطق تحت تسلط طالبان کرد.
وداع اشکبار در پنجشیر و ورود به «تنور آتش» وی با اشاره به نشست شورای عالی دولت در ۲۶ حمل (فروردین) ۱۳۷۸ در دالان سنگ پنجشیر با حضور برهانالدین ربانی، عبدرب رسول سیاف و سفیر وقت در ترکمنستان، از بهت و حیرت حاضران نسبت به پذیرش این مأموریت پرخطر سخن گفته است.
نور در توصیف شب پیش از پرواز و وداع بامداد ۲۷ حمل/فرودین ۱۳۷۸ در پنجشیر نوشته است: «احمدشاه مسعود به شدت نگران پیامدهای این مأموریت بود و در مسیر رفتن به سوی چرخبالها خطاب به من گفت: “جان برادر! کشته میشوی… در میان تنور آتش پیاده میشوی و راه برگشت نداری.“» به روایت او، پس از اعلام آمادگی قطعی برای جانسپاری در این راه، مسعود با چشمان اشکبار او را بدرقه کرده است.
پرواز در ارتفاع پست با هماهنگی والی وقت طالبان در بامیان یکی از نکات قابل توجه در روایت عطا محمد نور، اشاره به چگونگی عبور دو بالگرد حامل او و ۱۶ تن از همراهانش از فراز مناطق تحت کنترل طالبان پیش از روشن شدن هوا و فرود در روستای کوهستانی «شیخه» در درهصوف است.
او تصریح کرده است که علاوه بر آشنایی با اراضی و حضور محمد ظاهر وحدت در شیخه، «داشتن رابطه و هماهنگی سابقه با مولوی محمد اسلام محمدی، والی وقت گروه طالبان در بامیان و در همسایگی این منطقه» از عوامل بارز ورود او به درهصوف بوده است؛ بهگونهای که بالگردها هنگام عبور از مناطق تحت تسلط مولوی محمدی، به دلیل اعتماد موجود میان طرفین، از ارتفاع خود میکاستند.
اتحاد جریانهای محلی و گسترش عملیاتهای چریکی به نوشته عطا محمد نور، پس از استقرار در درهصوف و پیوستن فرماندهان محلی از پنجشیر، سمنگان و بلخاب، نیروهای جمعیت اسلامی، جنبش ملی اسلامی و دو شاخه حزب وحدت اسلامی در کنار یکدیگر جبههای منسجم تشکیل دادند.
وی همچنین به بازگشت ۹ ماهه خود به تخار در دلو (بهمن) ۱۳۷۸ برای شرکت در نشست شورای عالی دولت، طرحریزی برای فعالسازی جبهههای مشرقی و شمال شرق، و مطایبه جنجالی عبدرب رسول سیاف با برهانالدین ربانی درباره «طرح قبرس» اشاره کرده است. به گفته نور، همزمان با حضور او در تخار، طالبان بخشهای بزرگی از جمله مرکز درهصوف را تصرف کردند، اما او با وجود مخالفت مجدد احمدشاه مسعود، در هفتم حوت (اسفند) ۱۳۷۸ بار دیگر به درهصوف بازگشت و با انجام عملیاتهای چریکی در مسیر شاهراه بلخ–کابل و آزادسازی مناطق استراتژیک شهرستان زاری، جبهه شمال را تثبیت کرد.
وضعیت جبهه شمال و تحولات سال ۱۳۷۸ در افغانستان
- انزوای جغرافیایی جبهه متحد در سالهای ۱۳۷۷ و ۱۳۷۸: پس از سقوط مزارشریف، بامیان و بخشهای وسیعی از شمال افغانستان در تابستان ۱۳۷۷، جبهه متحد ضدطالبان عملاً در دره پنجشیر، بدخشان و بخشهایی از تخار و شمال کابل محصور شده بود. گشایش جبهههای چریکی در مناطق مرکزی و شمالی همچون درهصوف و بلخاب در سال ۱۳۷۸، نقطه عطفی در شکستن محاصره جغرافیایی مقاومت و ایجاد فشار از پشت خطوط طالبان به شمار میرفت.
- سرنوشت مولوی محمد اسلام محمدی: مولوی محمد اسلام محمدی که در این روایت از او به عنوان والی وقت طالبان در بامیان یاد شده، از چهرههای سرشناس جهادی در شمال (سمنگان) بود که در دوره نخست حاکمیت طالبان به این گروه پیوست اما روابط خود را با فرماندهان جهادی حفظ کرد. او پس از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱، به عنوان نماینده مردم سمنگان به پارلمان افغانستان راه یافت و در سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۷ میلادی) در کابل ترور شد.





