به گزارش ایراف، به نقل از ورایتی که یاهو آن را بازنشر کرده است، جیمز لانگلی، کارگردان آمریکایی و مستندساز نامزد دو دوره جایزه اسکار، پس از کسب جایزه اصلی جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «ییهلاوا» در جمهوری چک برای فیلم «محبت»، از جزئیات ساخت این اثر درباره افغانستان و برنامه‌های آینده خود برای تولید مستندی درباره نسل‌کشی روهینگیا سخن گفت.
لانگلی که پیش‌تر برای مستندهای «عراق در تکه‌ها» (Iraq in Fragments) و «مادر ساری» (Sari’s Mother) نامزد جایزه اسکار شده است، در گفت‌وگو با ورایتی اعلام کرد که پروژه بعدی او بر نسل‌کشی مسلمانان روهینگیا در میانمار متمرکز خواهد بود؛ موضوعی که به گفته او، با وجود ابعاد گسترده انسانی و تاریخی آن، تاکنون کمتر در قالب آثار مستند بلند سینمایی مورد توجه قرار گرفته است.
این کارگردان گفت که پیش‌تر بخش نخست این پروژه را با همکاری دایان ویرمن، تهیه‌کننده فقید سینما و مدیر پیشین شرکت Participant Media، فیلمبرداری کرده است.
او با اشاره به دهمین سالگرد حوادث سال ۲۰۱۷ روهینگیا در سال آینده میلادی اظهار داشت که این مناسبت می‌تواند اهمیت پرداختن به این موضوع را بیش از پیش برجسته کند.
لانگلی با اشاره به اینکه آمریکا، اتحادیه اروپا و دولت بریتانیا نسل‌کشی روهینگیا را به رسمیت شناخته‌اند، تأکید کرد که با وجود این، هنوز مستند بلند سینمایی مستقلی که به‌طور مشخص به این موضوع بپردازد، ساخته نشده است.
او خود را برای تولید چنین اثری آماده و واجد تجربه لازم دانست.
«محبت»؛ روایت کودکی در میان زخم‌های جنگ افغانستان
بخش مهمی از گفت‌وگوی لانگلی با ورایتی به مستند «محبت» اختصاص داشت؛ فیلمی که زندگی یک نوجوان ۱۲ ساله افغان را در شرایط پس از سال‌ها جنگ و در دوره حاکمیت طالبان به تصویر می‌کشد.
شخصیت اصلی این مستند، پسری به نام محبت است که پس از کشته شدن پدرش در حمله پهپادی آمریکا، تلاش می‌کند خانواده خود را در شرایط دشوار زندگی سرپا نگه دارد.
پدر او هنگام شکار هدف حمله پهپادی قرار گرفت؛ حادثه‌ای که به گفته لانگلی، در نخستین دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ و زمانی رخ داد که مایک پمپئو مسئولیت برنامه پهپادی آمریکا را برعهده داشت.
لانگلی در توضیح انگیزه خود برای ساخت این مستند گفت که هدفش تبدیل شدن به یک افغان نیست، بلکه می‌خواهد به مخاطبان غیر افغان کمک کند تا شناخت دقیق‌تری از افغانستان و زندگی مردم این کشور به دست آورند.
او با اشاره به حضور نظامی ۲۰ ساله آمریکا در افغانستان اظهار داشت که پس از چنین جنگ طولانی، دست‌کم کاری که می‌توان انجام داد، کمک به شناخت بهتر جامعه‌ای است که سال‌ها درگیر جنگ بوده است.
این مستندساز همچنین گفت که در جریان جنگ افغانستان، شمار زیادی از غیرنظامیان در مناطقی دور از دسترس خبرنگاران خارجی در کابل کشته شدند و بسیاری از این قربانیان هیچ‌گاه در روایت‌های رسانه‌ای بازتاب نیافتند.
به گفته لانگلی، محبت نمی‌خواست خاطره پدرش فراموش شود و به همین دلیل در طول دو سال فیلمبرداری با گروه مستندساز همکاری کرد.
پدر این کودک، مردی فقیر و چای‌فروش بود که همسر و هفت فرزند داشت.
کارگردان «محبت» افزود که در جریان بررسی محل‌های فیلمبرداری، اعضای گروه از پرورشگاه‌هایی بازدید کردند که کودکان بسیاری در آنها والدین خود را در جریان جنگ از دست داده بودند.
او با اشاره به وضعیت این کودکان گفت که فرزندان نیروهای پلیس افغانستان که در حملات انتحاری طالبان کشته شده بودند، در کنار فرزندان جنگجویان طالبان که جان باخته بودند، زندگی می‌کردند و نان خود را با یکدیگر تقسیم می‌کردند.
لانگلی همچنین از علاقه برخی کودکان به بازگویی تجربه‌هایشان از جنگ سخن گفت و تأکید کرد که بسیاری از آنها مایل بودند آنچه را دیده و تجربه کرده‌اند، با دیگران در میان بگذارند.
چرا روایت کودکان را انتخاب کرد؟
لانگلی که در آثار پیشین خود نیز به زندگی کودکان و نوجوانان در جوامع درگیر بحران پرداخته است، انتخاب شخصیت‌های کم‌سن‌وسال را یکی از ویژگی‌های اصلی شیوه مستندسازی خود دانست.
او توضیح داد که کودکان جهان را به شکلی مستقیم و بدون واسطه تجربه می‌کنند و همین ویژگی باعث می‌شود مخاطبان غربی بتوانند از طریق نگاه آنان با واقعیت جوامعی مانند افغانستان، عراق و غزه آشنا شوند.
به اعتقاد این کارگردان، مخاطبان غربی هنگام تماشای زندگی کودکان در چنین کشورهایی، با واقعیت‌هایی مواجه می‌شوند که برای آنها تازگی دارد؛ بنابراین روایت از زاویه دید یک کودک می‌تواند درک عمیق‌تری از شرایط اجتماعی و انسانی این جوامع ایجاد کند.
او همچنین از تأثیر سینماگرانی مانند ویتوریو دسیکا، عباس کیارستمی، مجید مجیدی و فرانسوا تروفو بر نگاه هنری خود نام برد و گفت که این کارگردانان زندگی شخصیت‌های کودک را با جدیت و توجه ویژه‌ای به تصویر می‌کشند.
محدودیت فیلمبرداری از زنان در افغانستان
یکی دیگر از موضوعات مورد اشاره لانگلی، دشواری فیلمبرداری از زنان در افغانستان بود.
او گفت که گروه سازنده نتوانست زنان را در این مستند به تصویر بکشد؛ زیرا حضور زنان روستایی در مقابل دوربین یک فیلمساز خارجی می‌توانست برای آنان پیامدهای اجتماعی و خانوادگی به همراه داشته باشد.
به گفته او، مسئله صرفاً امکان صحبت کردن زنان نبود، بلکه واکنش و قضاوت مداوم اطرافیان می‌توانست زندگی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.
لانگلی در عین حال به فعالیت برخی زنان فیلمساز افغان اشاره کرد که به گفته او، به‌صورت مخفیانه با تلفن‌های همراه خود فیلم می‌سازند و روایت‌هایی از زندگی زنان افغانستان ثبت می‌کنند.
او تأکید کرد که خود را در موقعیتی نمی‌بیند که بتواند مستندی درباره زنان افغان بسازد و معتقد است فیلمسازان زن افغانستان ظرفیت و موقعیت متفاوتی برای روایت تجربه‌های زنان در اختیار دارند.
همکاری با الکس گیبنی و محمد شریف هوتک
لانگلی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به همکاری با الکس گیبنی، مستندساز و تهیه‌کننده آمریکایی، و محمد شریف هوتک اشاره کرد که در تولید «محبت» نقش داشته‌اند.
او گفت که پس از آنکه گیبنی مستند قبلی‌اش با عنوان «فرشتگان از نور ساخته شده‌اند» را تماشا کرد و از آن استقبال کرد، پیشنهاد ساخت فیلمی درباره زندگی مردم افغانستان تحت حاکمیت طالبان را مطرح کرد و گیبنی نیز بلافاصله با همکاری در این پروژه موافقت کرد.
لانگلی همچنین نقش محمد شریف هوتک را در پیشبرد این مستند مهم دانست و گفت آشنایی او با منطقه و مردم محلی، از عوامل اصلی موفقیت گروه در فیلمبرداری بود؛ چرا که هوتک خود در همان محیط رشد کرده و تجربه‌های مشترکی با کودکان حاضر در مستند داشت.
این کارگردان در پایان با تأکید بر رویکرد انسانی و ضدجنگ خود در سینما گفت که آثارش بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های سیاسی و انسانی سازندگان آنهاست و تلاش می‌کند به جای تمرکز صرف بر روایت‌های رسمی و رسانه‌ای، زندگی واقعی انسان‌ها و پیامدهای جنگ را به تصویر بکشد.
او ابراز امیدواری کرد که «محبت» بتواند مخاطبان غربی را با زندگی روزمره مردم افغانستان، زیبایی‌های طبیعی این کشور و روحیه مهمان‌نوازی و همبستگی اجتماعی افغان‌ها آشناتر کند.
لانگلی تأکید کرد که هدفش ارائه تصویری انسانی‌تر از افغانستان است؛ کشوری که به گفته او، در بسیاری از رسانه‌های غربی عمدتاً از دریچه جنگ و خشونت معرفی شده است.
