به گزارش ایراف، به نقل از رادیو آزادی، ساختار بهداشت و درمان افغانستان که طی دهه‌ها جنگ، ناامنی و کاهش کمک‌های جهانی آسیب دیده، اکنون با موج بازگشت مهاجران و کمبود پزشکان ـ به‌ویژه پزشکان زن ـ در وضعیت شکننده‌تری قرار گرفته است.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که از آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی تاکنون حدود ۱۵۰ مرکز درمانی به دلیل کمبود بودجه تعطیل یا فعالیت‌شان متوقف شده و این روند دسترسی میلیون‌ها شهروند افغان به خدمات درمانی را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.
یکی از شهروندان ولایت قندوز در یک مصاحبه، وضعیت مرکز درمانی محل زندگی خود را چنین توصیف کرده است: «در منطقه ما کلینیک هست، اما امکانات ندارد. وقتی مراجعه می‌کنیم، می‌گویند دارو نیست. چون از مرکز قندوز دور هستیم، راه هم خراب است. اگر مریض عاجل داشته باشیم، رساندنش به قندوز بسیار دشوار است و در مسیر جان می‌دهد.»
شهروند دیگری از شهرستان تاله‌وبرفک ولایت بغلان نیز از نبود امکانات اولیه درمانی خبر داده است: «در منطقه ما شفاخانه(بیمارستان) مجهز وجود ندارد. مرکز درمانی هست، اما دکتر مجرب و کارکن فعال ندارد.»
با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در مرداد ۱۴۰۰، کمک‌های جامعه جهانی به بخش بهداشت این کشور محدود شد.
هم‌زمان، شکایت بیماران از کیفیت پایین خدمات در برخی بیمارستان‌های خصوصی و هزینه‌های بالای درمان، وزارت بهداشت حکومت طالبان را واداشته تا ارزیابی و درجه‌بندی این مراکز را آغاز کند.
این وزارتخانه در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرده که از میان ۱۱۵ بیمارستان خصوصی ارزیابی‌شده، تنها دو بیمارستان در «رده الف»، ۹ بیمارستان در «رده ب» و ۳۹ بیمارستان در «رده ج» قرار گرفته‌اند.
طالبان درباره معیارهای این درجه‌بندی توضیح دقیقی ارائه نکرده‌اند، اما کارشناسان حوزه درمان و فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که صرف توجه به تجهیزات و شاخص‌های فنی نمی‌تواند تصویر واقعی از وضعیت خدمات درمانی در افغانستان ارائه دهد.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) نیز هشدار داده که با ادامه ممنوعیت آموزش و کار زنان، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود ۲۰ هزار معلم زن و ۵۴۰۰ کارمند درمانی زن روبه‌رو خواهد شد؛ کمبودی که می‌تواند بحران بهداشت و آموزش در این کشور را به مرحله‌ای غیرقابل کنترل برساند.
