به گزارش ایراف، خان‌جان الکوزی، رئیس اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان، گفت که ادامه انسداد مسیرهای تجاری، به‌ویژه صادرات میوه‌های تازه و خشک افغانستان، را با مشکلات گسترده روبه‌رو کرده است.
افزایش پنج‌برابری هزینه انتقال کالا
به گفته الکوزی، پیش از بسته‌شدن مسیرهای تجاری، انتقال یک کانتینر از بندر کراچی به افغانستان حدود دو هزار دلار هزینه داشت و محموله‌ها ظرف ۱۰ روز به مقصد می‌رسیدند. اما اکنون انتقال همان کانتینر از مسیرهای جایگزین تا ۱۰ هزار دلار هزینه دارد و زمان حمل‌ونقل نیز به حدود دو ماه افزایش یافته است.
این افزایش هزینه‌ها، علاوه بر کاهش سود بازرگانان، توان رقابت کالاهای افغانستان در بازارهای خارجی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
باغداران و صادرکنندگان؛ از اصلی‌ترین قربانیان بحران
رئیس اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان گفته است که باغداران و کشاورزان افغان بیشترین آسیب را از بسته‌ماندن گذرگاه‌ها متحمل شده‌اند؛ زیرا محدودشدن دسترسی به بازارهای صادراتی، فروش محصولات به‌ویژه کالاهای زودفاسدشدنی را دشوار کرده است.
به گفته او، بخشی از محصولات افغانستان از طریق دهلیز هوایی به هند صادر می‌شود و مقادیری نیز از مسیر ایران و کشورهای آسیای مرکزی به بازارهای خارجی می‌رسد؛ با این حال، هزینه‌های بالای حمل‌ونقل، سودآوری این صادرات را کاهش داده است.
افزایش قیمت کالاهای وارداتی و فشار بر بازار افغانستان
هم‌زمان با کاهش واردات از پاکستان، قیمت شماری از کالاهای وارداتی در بازارهای افغانستان افزایش یافته است. الکوزی از افزایش بهای کالاهای الکترونیکی و برخی اقلام دیگر خبر داده است.
در مقابل، به گفته او، محدودیت‌های تجاری در بعضی بخش‌ها زمینه افزایش تولیدات داخلی و سرمایه‌گذاری برای ایجاد کارخانه‌های جدید را فراهم کرده است؛ هرچند این روند نتوانسته تمام پیامدهای ناشی از اختلال در تجارت منطقه‌ای را جبران کند.
بیکاری در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان
شاهد حسین، رئیس پیشین اتاق مشترک بازرگانان پیشاور، نیز گفته است که بسته‌ماندن گذرگاه‌ها، ساکنان مناطق مرزی در دو سوی خط دیورند را با خسارت‌های اقتصادی گسترده مواجه کرده است.
به گفته او، صدها هزار نفر، از کارگران روزمزد و رانندگان تا کارکنان شرکت‌های حمل‌ونقل و نمایندگان گمرکی، طی یک سال گذشته شغل خود را از دست داده‌اند.
او تأکید کرده است که اقتصاد مناطق قبایلی، بخش‌هایی از خیبرپختونخوا و بلوچستان به‌شدت به فعالیت گذرگاه‌های مرزی وابسته بوده و توقف تجارت، رکود کم‌سابقه‌ای را در این مناطق رقم زده است.
کاهش رفت‌وآمد در گذرگاه‌های مرزی
بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی فعالان تجاری، پیش از بسته‌شدن مسیرها روزانه بین ۸۰۰ تا یک‌هزار و ۲۰۰ کامیون باربری از گذرگاه تورخم و بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ کامیون از مسیر چمن–اسپین‌بولدک عبور می‌کردند. صدها کامیون دیگر نیز از گذرگاه‌های غلام‌خان، خرلاچی و انگور اده رفت‌وآمد داشتند.
توقف این مبادلات، شرکت‌های پاکستانی صادرکننده سیمان، دارو، آرد، برنج و دیگر کالاها به افغانستان را نیز با زیان‌های مالی مواجه کرده است.
چشم‌انداز مبهم بازگشایی گذرگاه‌ها
الکوزی و شاهد حسین گفته‌اند که تاکنون نشانه روشنی از بازگشایی قریب‌الوقوع مسیرهای تجاری دیده نمی‌شود. به گفته آنان، پیشنهادها و مشکلات بازرگانان با مقام‌های دو کشور در میان گذاشته شده، اما امیدواری چندانی به حل سریع بحران وجود ندارد.
الکوزی همچنین گفته است که فعالیت اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان به‌شدت محدود شده و ارتباطات میان دو طرف به حداقل رسیده است.
تجارت منطقه‌ای در انتظار کاهش تنش‌ها
گذرگاه‌های تجاری و رفت‌وآمدی میان افغانستان و پاکستان پس از تشدید درگیری‌های مسلحانه میان طالبان و پاکستان در مهر سال گذشته بسته شدند. از آن زمان، حجم مبادلات تجاری دو کشور به‌شدت کاهش یافته است.
ادامه این وضعیت، علاوه بر آسیب‌زدن به بازرگانان و تولیدکنندگان، می‌تواند بر اشتغال، قیمت کالاها و دسترسی افغانستان به بازارهای منطقه‌ای تأثیر بیشتری بگذارد. در چنین شرایطی، بازگشایی مسیرهای تجاری و کاهش تنش‌های سیاسی و امنیتی، از مهم‌ترین عوامل احتمالی برای احیای مبادلات اقتصادی میان دو کشور به شمار می‌رود.
