به گزارش ایراف، ریچارد بنت در گزارش تازه خود اعلام کرده است که نظام آموزشی افغانستان پس از بازگشت طالبان دستخوش دگرگونیهای بنیادین شده و مدارس دینی بهسرعت در حال تبدیلشدن به ستون اصلی آموزش در کشور هستند.
او میگوید خانوادههای بسیاری از تغییر رفتار و نگرش فرزندانشان پس از حضور در این مدارس ابراز نگرانی کردهاند؛ نگرانیهایی که بهگفته او «در سراسر کشور شنیده میشود».
بر اساس این گزارش، شمار مدارس دینی که پیش از تسلط طالبان حدود پنج هزار مرکز بود، تا سپتامبر ۲۰۲۵ به بیش از ۲۳ هزار مدرسه رسیده است؛ رشدی که بنت آن را «بیسابقه، متمرکز و هدفمند» توصیف کرده است.
او تأکید کرده است که این افزایش، مدارس دینی را از نقش سنتی «مکمل آموزش رسمی» خارج کرده و آنها را به جایگزین اصلی نظام آموزشی بدل کرده است؛ روندی که بهگفته او «پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و امنیتی گستردهای» خواهد داشت.
محدودیتهای آموزشی طالبان و پیامدهای اجتماعی برای دختران
بنت در بخش دیگری از گزارش خود به وضعیت دختران پرداخته و گفته است که برای دخترانی که از آموزش متوسطه محروم شدهاند، مدارس دینی یکی از معدود مسیرهای باقیمانده برای ادامه تحصیل است؛ مسیری که بهدلیل محدودیتهای محتوایی، آموزشی و رفتاری، نگرانیهای جدی درباره آینده آنان ایجاد کرده است.
او نمونهای از این تأثیرگذاری را روایت کرده است: دختری که خواهرش در کابل به یک مدرسه دینی میرفت و عاشق نقاشی بود، اما پس از آنکه استادش اعلام کرد نقاشی «خلاف شریعت» است، علاقهاش را کنار گذاشت.
افزایش نفوذ ایدئولوژیک در مدارس؛ تغییر رفتار پسران نسبت به زنان
در گزارش بنت آمده است که تحقیقات تازه نشان میدهد نفوذ ایدئولوژیک در محیط آموزشی کودکان بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و این تغییرات در رفتار دانشآموزان، بهویژه پسران، قابل مشاهده است.
او میگوید زنان و دختران در مناطق مختلف گزارش دادهاند که پسران و برادرانشان پس از حضور در مدارس دینی، نسبت به رفتار آنان ــ از جمله درباره پوشش ــ رویکردی کنترلگرانه پیدا کردهاند.
بهگفته بنت، این تغییر نگرشها تنها به محیط خانواده محدود نمیشود و در برخی جوامع محلی نیز نگرشهای منفی نسبت به دختران و زنان افزایش یافته است.
او میگوید کارکنان بخش سلامت از افزایش واکنشهای منفی نسبت به تولد دختران در برخی خانوادهها خبر دادهاند.
هشدار درباره پیامدهای امنیتی و اجتماعی بلندمدت
گزارشگر ویژه سازمان ملل بار دیگر نسبت به پیامدهای امنیتی روند کنونی آموزش در افغانستان هشدار داده و گفته است که ترکیب محدودیتهای آموزشی، گسترش مدارس دینی و افزایش نفوذ ایدئولوژیک میتواند در آینده به شکلگیری چالشهای امنیتی و اجتماعی جدی منجر شود.
او تأکید کرده است که این روند، اگر ادامه یابد، ممکن است بافت اجتماعی افغانستان را «بهطور پایدار و غیرقابل بازگشت» دگرگون کند.
