حسین کنعانی مقدم، دبیرکل حزب سبز ایران در گفتگو با ایراف ،درباره افغانستان و اینکه چرا این کشور در ساختار کنونی شانگهای جایگاه مستقیم ندارد، گفت: اگر به فلسفه اولیه شکلگیری سازمان همکاری شانگهای نگاه کنیم، مسائل امنیتی و مبارزه با تروریسم از موضوعات اصلی تشکیل این سازمان بوده است.
وی درباره وضعیت طالبان اظهار کرد: طالبان هنوز نتوانسته است جایگاه رسمی خود را در نظام بینالملل به دست آورد و قوانین و اقداماتی که در افغانستان انجام میدهد نیز مورد قبول کشورهای عضو شانگهای نیست.
به گفته کنعانیمقدم، کشورهای عضو معتقدند اقداماتی که در افغانستان صورت میگیرد میتواند بحران این کشور را عمیقتر کند و زمینه مهاجرت بیشتر مردم افغانستان و افزایش فشار بر کشورهای همسایه را فراهم آورد.
وی ادامه داد: ناامنی افغانستان میتواند به مرزهای این کشور با پاکستان، ایران، کشورهای اوراسیا و حتی چین سرایت کند و به همین دلیل، مسئله افغانستان برای سازمان همکاری شانگهای یک موضوع مهم امنیتی است.
افغانستان در صورت تغییر شرایط میتواند عضو ناظر شانگهای شود
دبیرکل حزب سبز ایران درباره احتمال حضور افغانستان در سازمان همکاری شانگهای گفت: اگر کشورهای عضو بخواهند افغانستان را وارد این سازوکار کنند، این کشور میتواند در مرحله نخست در جایگاه ناظر قرار بگیرد تا شرایط برای آن مناسب شود.
او با اشاره به تجربه ایران گفت: جمهوری اسلامی نیز چندین سال بهعنوان ناظر در این سازمان حضور داشت و پس از طی این مراحل، به عضویت رسمی درآمد؛ بنابراین ممکن است افغانستان نیز در صورت فراهم شدن شرایط، ابتدا در جایگاه ناظر قرار گیرد و در ادامه مسیر عضویت رسمی را طی کند.
کنعانیمقدم افزود: این مسئله بهویژه از جهت مشکلات امنیتی و اقتصادی افغانستان اهمیت دارد و میتواند فرصتی باشد تا این کشور به تدریج شرایط لازم برای تعامل گستردهتر با کشورهای عضو را پیدا کند.
انزوای طالبان و خطر تقویت گروههای تروریستی
وی در پاسخ به این پرسش که ادامه عدم شناسایی رسمی طالبان از سوی جامعه جهانی و افزایش انزوای افغانستان آیا میتواند موجب تقویت گروههای تروریستی در این کشور شود، گفت: افغانستان اکنون در یک مرحله گذار قرار دارد.
کنعانیمقدم در ادامه، ارزیابی خود از آینده افغانستان را مطرح کرد و مدعی شد که آمریکاییها پس از تحولات منطقه ممکن است به دنبال بازگشت مجدد به افغانستان باشند.
وی گفت: یکی از طرحهایی که به گفته او آمریکاییها ممکن است دنبال کنند، اشغال مجدد افغانستان و استقرار در این کشور و انتقال بخشی از پایگاههای نظامی خود از منطقه خلیج فارس به افغانستان است.
او افزود: افغانستان از این منظر میتواند برای آمریکا اهمیت داشته باشد که سدی در برابر توسعه چین و طرح کمربند و جاده به سمت غرب ایجاد کند.
کنعانیمقدم همچنین گفت که آمریکا میتواند از موقعیت افغانستان برای ایجاد مانع در روابط چین و ایران استفاده کند و تهدیدهای تروریستی را در مناطق شرقی ایران افزایش دهد.
وی در ادامه مدعی شد: آمریکا ممکن است گروههای تروریستی وابسته به خود را در افغانستان مجدداً سازماندهی کند و از آنها بهعنوان ابزار فشار علیه کشورهای منطقه استفاده کند.
او در جمعبندی این بخش گفت: به نظر میرسد آمریکاییها چنین اهداف و برنامههای راهبردی را برای افغانستان در ذهن دارند تا بتوانند مجدداً به بخشی از اهداف استراتژیک خود دست پیدا کنند.
شانگهای در برابر یکجانبهگرایی آمریکا
این کارشناس مسایل منطقهای با اشاره به برگزاری نشست سران سازمان همکاری شانگهای، این سازمان را یکی از ظرفیتهای مهم برای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا دانست و گفت: کشورهای عضو شانگهای با تحریمهای آمریکا علیه ایران همراهی نکردهاند و این مسئله میتواند نشانهای از تضعیف هژمونی اقتصادی واشنگتن باشد.
حسین کنعانیمقدم با تشریح پیام این نشست درباره موازنه قدرت جهانی، به بررسی جایگاه ایران در شانگهای، ظرفیت این سازمان برای مقابله با تحریمهای آمریکا، وضعیت افغانستان و نقش گروههای تروریستی و همچنین احتمال شکلگیری نظم جدید جهانی پرداخت. او همچنین با اشاره به تحولات افغانستان، مدعی شد که آمریکا ممکن است در آینده به دنبال بازگشت به این کشور و استفاده از آن بهعنوان ابزاری برای مهار چین، ایران و سایر کشورهای منطقه باشد.
شانگهای؛ مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا
کنعانیمقدم درباره پیام نشست شانگهای در شرایط کنونی جهان اظهار کرد: اگر به انگیزههای تشکیل گروه شانگهای که امروز به یک سازمان بزرگ تبدیل شده است نگاه کنیم، یکی از اهداف اصلی آن جلوگیری از یکجانبهگرایی آمریکا در مسائل اقتصادی، امنیتی و سیاسی بوده است.
وی افزود: همکاریهایی که میان قدرتهایی مانند چین و دیگر کشورهای عضو این پیمان در حوزههای مختلف شکل گرفته، توانسته است تا حدودی در برابر یکجانبهگرایی آمریکا در منطقه شرق آسیا و حتی غرب آسیا ایستادگی کند.
دبیرکل حزب سبز ایران با بیان اینکه سازوکارهای شانگهای همچنان در حال تکمیل شدن است، گفت: موضوعاتی مانند ایجاد پول واحد، بازار مشترک و قوانین مشترک از جمله مباحثی است که در این سازمان دنبال میشود و میتواند در آینده ظرفیتهای بیشتری برای همکاری میان اعضا ایجاد کند.
تحریم ایران؛ آزمونی برای شانگهای
کنعانیمقدم یکی از مهمترین کارکردهای کنونی سازمان همکاری شانگهای را مقابله با تحریمهای آمریکا دانست و گفت: در برابر تحریمهایی که آمریکا اعمال میکند، بهویژه تحریمهای اخیر علیه ایران، کشورهای عضو شانگهای به هیچ وجه حاضر نشدهاند با آمریکا همراهی کنند.
او این مسئله را «شکستی برای هژمونی اقتصادی آمریکا و تسلط دلار بر اقتصاد جهانی» دانست و افزود: عضویت ایران در شانگهای یک موقعیت منحصربهفرد است که جمهوری اسلامی میتواند از آن برای خنثی کردن تحریمهایی که آمریکاییها قصد دارند اعمال کنند، بهره بگیرد.
وی همچنین بر اهمیت حضور ایران در نشست اخیر شانگهای تأکید کرد و گفت: دیدارهای چندجانبه رئیسجمهور ایران با رهبران کشورهای مختلف، از جمله دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در کنار رایزنی با هیئتهای مختلف، میتواند پیام مهمی در زمینه مقابله با تحریمهای یکجانبه آمریکا داشته باشد.
جایگاه ایران در معادلات قدرت شرق
حسین کنعانیمقدم در ارزیابی جایگاه ایران در سازمان همکاری شانگهای اظهار کرد: جایگاه ایران پیش از جنگ ۱۲ روزه با شرایط کنونی متفاوت بود و به باور او، پس از جنگ ۴۰ روزه، رتبه ایران از نظر قدرت مقابله با هژمونی آمریکا در حوزههای اقتصادی، سیاسی و نظامی چندین پله افزایش یافته است.
وی گفت: ایران امروز در قواره یک قدرت بسیار بزرگ در این نشست حضور پیدا میکند، زیرا در عمل نشان داده است که در برابر آمریکا از مقاومت و تابآوری برخوردار است و تسلیم خواستههای واشنگتن نمیشود.
دبیرکل حزب سبز ایران اضافه کرد: این مسئله میتواند به یک الگو برای کشورهای عضو شانگهای تبدیل شود تا آنها نیز در برابر تحریمها و تهدیدهای آمریکا بتوانند از تجربه ایران استفاده کنند و تسلیم خواستههای واشنگتن نشوند.
جهان در آستانه نظم جدید؟
حسین کنعانیمقدم در بخش پایانی این گفتوگو، درباره اینکه آیا مجموعه تحولات اخیر را میتوان نشانهای از تولد یک نظم جدید جهانی دانست، گفت: شکلگیری نظم نوین جهانی مدتهاست آغاز شده است.
وی این روند را حرکت به سمت «نظم بدون آمریکا» توصیف کرد و گفت: این شرایط برای آمریکا بسیار دشوار است؛ زیرا واشنگتن همچنان بر حفظ هژمونی و تسلط خود بر جهان تأکید دارد.
دبیرکل حزب سبز ایران با اشاره به شعارهای جریان «ماگا» و ایده «اول آمریکا» اظهار کرد: تلاش برای بازگشت به آمریکای بزرگ را نیز باید در همین چارچوب دید؛ چرا که آمریکا نمیخواهد نظم جدید جهانی را که با ظهور قدرتهای بزرگ اقتصادی مانند چین، هند، ایران و روسیه در حال شکلگیری است، بپذیرد.
چین و روسیه؛ رقبای جدید آمریکا
کنعانیمقدم در پایان گفت: آمریکا تلاش میکند با استفاده از ابزار جنگ و تهاجم، جلوی شکلگیری نظم جدید جهانی را بگیرد، اما به نظر میرسد ابزار نظامی این کشور دیگر کارآمدی گذشته را ندارد.
وی با اشاره به تحولات اخیر منطقه اظهار کرد: به باور من، آمریکا در تحولات اخیر در ایران و تنگه هرمز با شکست مواجه شده و همین مسئله نشان میدهد که ابزار نظامی واشنگتن دیگر کارآمدی لازم را ندارد.
او همچنین گفت: در مقابل، چین و روسیه نیز به قدرتهای بزرگ نظامی در جهان تبدیل شدهاند و همین مسئله میتواند آنها را به رقبای جدی آمریکا تبدیل کند.
گفتنی است که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با تأیید تعهد خود به شکلگیری افغانستان بهعنوان کشوری مستقل، بیطرف و صلحآمیز، عاری از تروریسم، جنگ و مواد مخدر، آمادگی خود را برای حمایت از تلاشهای جامعه بینالمللی در راستای تأمین صلح، ثبات و توسعه در این کشور ابراز کردند. آنان همچنین بار دیگر تأکید کردند که تشکیل حکومتی فراگیر با مشارکت گسترده نمایندگان تمام گروههای سیاسی و قومی جامعه افغانستان، تنها راه دستیابی به صلح و ثبات پایدار در این کشور است.
