به گزارش ایراف، ۱۷ مرداد در تقویم رسمی ایران به عنوان روز خبرنگار نامگذاری شده است؛ مناسبتی که ریشه در شهادت محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران – ایرنا، در حادثه مزارشریف دارد؛ اما در کنار شهید صارمی، ۸ دیپلمات و نیروی ایرانی نیز در حمله به کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف به شهادت رسیدند؛ شهدایی که به گفته خانوادههایشان، نام و سرگذشت آنها کمتر از آنچه بایسته بوده، در حافظه عمومی و روایتهای رسمی بازتاب یافته است.
حالا نسیم سراوانی، همسر شهید ناصر ریگی و زهرا ناصری، دختر شهید ناصری، دو تن از خانوادههای شهدای این حادثه، در گفتوگو با ایراف میگویند انتخاب این روز به عنوان روز خبرنگار باعث شده تا بخش دیگری از روایت مزارشریف، یعنی شهادت دیپلماتها و نیروهای ایرانی، کمتر دیده شود. آنها ضمن تأکید بر احترام خود به شهید صارمی و جامعه خبرنگاری، معتقدند میتوانست برای دیپلماتها نیز روزی مستقل در تقویم رسمی کشور در نظر گرفته شود.
همسر شهید ریگی: جای دیپلماتهای مزارشریف در تقویم خالی است
همسر شهید ناصر ریگی با اشاره به اینکه در حادثه مزارشریف علاوه بر شهید محمود صارمی، چندین دیپلمات ایرانی نیز به شهادت رسیدند، میگوید خانواده شهدای این حادثه سالهاست نسبت به نبود روزی برای گرامیداشت دیپلماتهای شهید گلایه دارند.
او تأکید میکند که این انتقاد به معنای کمارزش دانستن جایگاه خبرنگاران یا شهید صارمی نیست و خانواده شهدای مزارشریف نیز برای خبرنگاران و خانواده شهید صارمی احترام قائل هستند، اما معتقد است که در کنار روز خبرنگار، باید جایگاه دیپلماتهایی که در همان حادثه جان خود را از دست دادند نیز به رسمیت شناخته شود.
همسر شهید ریگی میگوید: «شهید صارمی عزیز ما بودند و خانوادهشان نیز برای ما عزیز هستند، اما در کنار هم باید یاد شوند.»
او با اشاره به شرایط کاری دیپلماتها در مناطق بحرانزده، تأکید میکند که مأموریت دیپلماتیک در مناطق جنگی و ناامن نیز میتواند با خطرات جدی همراه باشد و خانوادههای دیپلماتها نیز در بسیاری از موارد، دشواریهای زندگی در شرایط جنگی و غربت را تجربه میکنند.
به گفته او، خانواده شهدای مزارشریف بارها در این زمینه نامهنگاری کردهاند و خواستهاند روزی با عنوان «روز دیپلمات» در تقویم رسمی کشور اختصاص پیدا کند، اما تاکنون اقدامی در این زمینه انجام نشده است.
او معتقد است که این موضوع میتواند علاوه بر پاسداشت شهدای مزارشریف، یادآور دشواری و حساسیت مأموریت دیپلماتهای ایرانی در کشورهای مختلف باشد.
میتوانست روز دیپلمات باشد
همسر شهید ریگی با اشاره به ترکیب شهدای حادثه مزارشریف میگوید، با توجه به اینکه تعداد دیپلماتهای شهید در این حادثه بیشتر از یک خبرنگار بود، میتوانست این روز با عنوانی مرتبط با دیپلماتها نیز در تقویم کشور ثبت شود.
او در عین حال تأکید میکند که خواسته خانوادهها حذف روز خبرنگار یا نادیده گرفتن شهید صارمی نیست، بلکه بحث آنها درباره گرامیداشت همزمان و مستقل شهدای دیپلمات است.
به اعتقاد او، دیپلماتها در بسیاری از مأموریتهای خارجی در شرایطی فعالیت میکنند که خانوادههایشان از جزئیات خطرات و تهدیدهای موجود اطلاع ندارند و گاهی خود دیپلمات نیز ناچار است شرایط امنیتی را از خانواده پنهان کند.
او با اشاره به تجربه شخصی خود از زندگی همسرش در افغانستان میگوید خانواده تصور میکردند محل سفارت و کنسولگری، به دلیل برخورداری از مصونیت و جایگاه دیپلماتیک، از امنیت کافی برخوردار است و حتی در شرایط جنگی نیز احتمال وقوع چنین حادثهای را نمیدادند.
دختر شهید ناصری: این نامگذاری باعث شد حادثه مزارشریف به حاشیه برود
زهرا ناصری، دختر شهید ناصری نیز با بیان اینکه برای شهید صارمی و جامعه خبرنگاری احترام قائل است، میگوید انتخاب ۱۷ مرداد به عنوان روز خبرنگار باعث شده تا توجه عمومی به حادثه مزارشریف بیشتر در محور شهادت یک خبرنگار قرار گیرد و سایر شهدای این واقعه کمتر دیده شوند.
او میگوید در آن حادثه، علاوه بر شهید صارمی، دیپلماتها و نیروهای ایرانی نیز به شهادت رسیدند و هر یک از آنها سابقه و زندگی مستقلی داشتند که باید روایت میشد.
به گفته دختر شهید ناصری، نامگذاری این روز به عنوان روز خبرنگار به مرور موجب شد تا اصل حادثه و سرگذشت دیگر شهدای آن کمتر در مرکز توجه قرار بگیرد.
او تأکید میکند که مسئله خانواده، مقایسه ارزش جان شهید صارمی با سایر شهدا نیست؛ بلکه نگرانی آنها این است که روایت یک بخش از حادثه، روایت بخشهای دیگر را تحتالشعاع قرار داده است.
محمود صارمی عزیز ماست، اما شهدای دیگر هم باید دیده شوند
زهرا ناصری میگوید خانواده شهدای مزارشریف هیچ مخالفتی با گرامیداشت شهید صارمی ندارند و حتی معتقدند خبرنگاران نیز مانند دیپلماتها در مناطق بحرانزده با خطرات جدی روبهرو هستند.
اما از نگاه او، میشد برای پاسداشت دیپلماتهای شهید نیز یک عنوان و مناسبت مستقل در نظر گرفت تا یاد آنها در تقویم رسمی کشور باقی بماند.
او معتقد است که این موضوع به ویژه درباره شهدایی اهمیت دارد که به دلیل ماهیت فعالیتهایشان، سالها امکان روایت عمومی زندگی و مأموریتهایشان وجود نداشته است.
دختر شهید ناصری میگوید پدرش سالها در دفاع مقدس و فعالیتهای جهادی حضور داشته و بعد از آن نیز در خارج از مرزهای ایران فعالیت کرده بود، اما بسیاری از این اقدامات به دلیل ملاحظات امنیتی کمتر برای مردم روایت شده است.
از نگاه او، همین مسئله باعث شده است تا بخشی از جامعه حتی نداند شهدای مزارشریف چه کسانی بودند و پیش از شهادت چه مسیری را طی کرده بودند.
مطالبهای فراتر از یک نام در تقویم
گلایه خانوادههای شهید ناصری و شهید ریگی تنها درباره عنوان یک مناسبت در تقویم نیست؛ آنها معتقدند که مسئله اصلی، دیدهشدن بخشی از تاریخ مزارشریف است که به باور آنها کمتر روایت شده است.
برای این خانوادهها، نامگذاری یک روز مستقل برای دیپلماتها میتواند فرصتی برای بازخوانی زندگی، مأموریتها و دشواریهای کار دیپلماتهای ایرانی باشد؛ بهویژه دیپلماتهایی که در مناطق بحرانی و جنگی مأموریت داشتهاند.
همسر شهید ریگی میگوید خانوادهها بارها تلاش کردهاند این مطالبه را از مسیرهای رسمی مطرح کنند، اما هنوز پاسخی که منجر به تعیین چنین مناسبتی شود دریافت نکردهاند.
در همین حال، دختر شهید ناصری معتقد است حتی اگر تغییری در عنوان ۱۷ مرداد ایجاد نشود، دستکم باید در روایتهای مربوط به این روز، نام و سرگذشت همه شهدای مزارشریف در کنار شهید صارمی بازخوانی شود.
یک حادثه، چند روایت و شهدایی که نباید فراموش شوند
حادثه مزارشریف تنها یک واقعه مربوط به جامعه رسانهای یا دستگاه دیپلماسی ایران نبود؛ رویدادی بود که در آن چندین نیروی ایرانی در شرایط بحرانی افغانستان جان خود را از دست دادند.
سالها بعد، خانوادههای این شهدا همچنان بر یک خواسته مشترک تأکید دارند: شهدای مزارشریف باید به عنوان یک مجموعه و در کنار یکدیگر روایت شوند.
برای خانوادههای شهید ریگی و شهید ناصری، احترام به شهید صارمی و روز خبرنگار منافاتی با پاسداشت دیپلماتهای شهید ندارد. آنها میگویند میتوان هم خبرنگار شهید را گرامی داشت و هم برای دیپلماتهایی که در همان حادثه جان باختند، جایگاهی مستقل در حافظه رسمی کشور تعریف کرد.
در مرداد ۱۳۷۷، همزمان با سقوط مزارشریف به دست طالبان، کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در این شهر مورد حمله قرار گرفت و شماری از دیپلماتها و نیروهای ایرانی به شهادت رسیدند. محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، نیز در این حادثه جان خود را از دست داد.
پس از این حادثه، ۱۷ مرداد به عنوان روز خبرنگار در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران ثبت شد و هر سال در این روز از خبرنگاران و فعالان رسانهای تقدیر میشود.
با این حال، خانواده شماری از شهدای ایرانی حادثه مزارشریف معتقدند در کنار گرامیداشت شهید صارمی، باید برای سایر شهدای این واقعه نیز برنامهای مستقل و ماندگار در نظر گرفته شود تا نام و روایت آنها در سایه مناسبت روز خبرنگار قرار نگیرد.
