سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن در گفتگو با ایراف، تاکید کرد که «کریدور خواف–هرات یکی از پروژههای مهم اتصال ریلی میان ایران و افغانستان است که میتواند نقش قابل توجهی در توسعه تجارت دو کشور داشته باشد.»
وی توضیح داد: «شبکه ریلی ایران از مرز شمتیغ وارد خاک افغانستان میشود و حدود ۶۴ کیلومتر در داخل افغانستان امتداد پیدا میکند. این مسیر در ادامه به سمت هرات خواهد رسید و با تکمیل اتصال ریلی به این شهر، ظرفیت حملونقل میان دو کشور افزایش چشمگیری خواهد داشت.»
به گفته نقیزاده، در شرایط فعلی ظرفیت حملونقل ریلی ایران و افغانستان حدود یک میلیون تن در سال است که با توسعه زیرساختها و اتصال کامل مسیر میتواند تا سه میلیون تن افزایش یابد.
افزایش دو برابری حملونقل ریلی ایران و افغانستان
سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن با اشاره به روند افزایشی مبادلات ریلی میان دو کشور اظهار کرد: «سال گذشته نزدیک به ۷۰۰ هزار تن حملونقل ریلی با افغانستان داشتیم و امسال رشد خوبی در این حوزه اتفاق افتاده است.»
وی افزود: «پیشبینی ما این است که تا پایان سال جاری حجم جابهجایی ریلی میان ایران و افغانستان به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن برسد.»
نقیزاده تأکید کرد که توسعه مسیرهای ریلی میتواند وابستگی افغانستان به مسیرهای محدود ترانزیتی را کاهش داده و گزینههای بیشتری برای تجارت خارجی این کشور فراهم کند.
ایران میتواند مسیر مهم دسترسی افغانستان به آبهای آزاد باشد
وی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران میتواند به مسیر اصلی تجارت خارجی افغانستان تبدیل شود، گفت: «افغانستان کشوری محصور در خشکی است و برای دسترسی به آبهای آزاد نیازمند استفاده از مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه است. ایران یکی از مسیرهای مهم و طبیعی برای دسترسی افغانستان به بنادر جنوبی و بازارهای بینالمللی محسوب میشود.»
نقیزاده با اشاره به ظرفیت بنادر جنوبی ایران اظهار کرد: «پیش از تحولات اخیر منطقه، امکان انتقال کالاهای افغانستان از مسیر ایران به بنادر جنوبی وجود داشت و این ظرفیت همچنان میتواند در توسعه تجارت افغانستان مورد استفاده قرار گیرد.»
راهآهن؛ موتور توسعه اقتصادی افغانستان
نقیزاده با تأکید بر نقش زیرساختهای حملونقل در توسعه اقتصادی کشورها گفت: «هیچ کشوری نمیتواند بدون توسعه راههای مواصلاتی و کریدورهای حملونقلی به توسعه پایدار برسد. راهآهن یکی از مهمترین محورهای توسعه اقتصادی است و هرجا شبکه ریلی گسترش پیدا کرده، شاهد رونق اقتصادی در آن منطقه بودهایم.»
وی با اشاره به تجربه مسیر ریلی ایران و افغانستان افزود: «همین خط ریلی ۶۵ کیلومتری ایران در خاک افغانستان در منطقه هرات باعث شکلگیری شرکتهای حملونقل، فعالیتهای لجستیکی، ایجاد اشتغال برای مردم بومی و توسعه مشاغل جانبی شده است.»
اتصال ایران و چین از مسیر افغانستان؛ یک ایده راهبردی
سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن در بخش دیگری از سخنان خود به طرح اتصال ریلی ایران و چین از مسیر افغانستان اشاره کرد و گفت: «این موضوع در حال حاضر بیشتر یک ایده و یک چشمانداز است که امیدواریم در آینده محقق شود.»
وی ادامه داد: «افغانستان از یک طرف با چین و از طرف دیگر با ایران همسایه است. اگر این اتصال شکل بگیرد، ایران میتواند از مسیر افغانستان به چین متصل شود و چین نیز میتواند با عبور از مسیر کوتاهتر به بازارهای اروپایی دسترسی پیدا کند.»
نقیزاده خاطرنشان کرد: «تحقق چنین پروژهای نیازمند ثبات و آرامش منطقهای و فراهم شدن شرایط لازم برای توسعه همکاریهای زیرساختی میان کشورهای منطقه است.
اتصال ریلی ایران و چین از مسیر افغانستان هنوز یک ایده است
در پی انتشار اخباری مبنی بر ورود نخستین قطار ترانزیتی مستقیم چین به افغانستان از طریق شبکه ریلی ایران و کریدور خواف–هرات، شهریار نقیزاده، سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن، این ادعا را رد کرد و گفت تاکنون قطاری که مستقیماً از چین حرکت کرده و پس از عبور از ایران وارد افغانستان شده باشد، وجود نداشته است. به گفته وی، ممکن است بخشی از محمولههای چین پس از ورود به ایران به مقصد افغانستان ترانزیت شده باشند، اما این موضوع با «قطار مستقیم چین–افغانستان» تفاوت دارد.
طی روزهای اخیر برخی رسانههای افغانستان از ورود نخستین قطار ترانزیتی مستقیم چین به افغانستان از طریق شبکه ریلی ایران و کریدور خواف–هرات خبر دادند؛ خبری که در آن اعلام شده بود یک محموله ۵۰۰ تنی تخته MDF از شهر پکن بارگیری شده و پس از عبور از ترکمنستان و ایران، بدون تخلیه و بارگیری مجدد به ایستگاه روزنک در ولایت هرات رسیده است. این گزارشها، این رویداد را گامی مهم در مسیر تقویت جایگاه افغانستان به عنوان پل ارتباطی میان شرق و غرب آسیا معرفی کردند.
با این حال، شهریار نقیزاده، سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن، ضمن رد صحت این خبر، تأکید کرد که چنین مسیری تاکنون عملیاتی نشده و انتشار این خبر نیازمند اصلاح و دقت بیشتر است.
نقیزاده درباره خبر منتشرشده مبنی بر ورود نخستین قطار مستقیم چین به افغانستان از مسیر ایران اظهار کرد: «باید مشخص شود این خبر از سوی چه منبعی منتشر شده است، زیرا چنین اتفاقی به این شکل رخ نداده است. ما قطارهای چین به ایران را داریم و این حملونقل ریلی میان دو کشور در حال انجام است، اما قطار چین–ایران–افغانستان که مستقیماً از چین حرکت کند و پس از عبور از شبکه ریلی ایران وارد افغانستان شود، تاکنون نداشتهایم.»
وی افزود: «ممکن است بخشی از محمولاتی که از چین وارد ایران شدهاند، در ادامه مسیر به افغانستان ترانزیت شده باشند، اما این موضوع با اینکه یک قطار مستقیم از چین به افغانستان حرکت کرده باشد، تفاوت دارد.»
سرپرست اداره کل بازرگانی خارجی راهآهن تصریح کرد که در اطلاعرسانیهای حوزه حملونقل ریلی باید میان «ترانزیت محموله» و «راهاندازی قطار مستقیم میان دو کشور» تفکیک قائل شد، چراکه این دو مفهوم از نظر فنی و عملیاتی تفاوتهای اساسی دارند.
کریدور خواف–هرات یکی از مهمترین طرحهای ریلی مشترک ایران و افغانستان به شمار میرود که با هدف اتصال افغانستان به شبکه ریلی منطقه و تسهیل تجارت خارجی این کشور طراحی شده است. این مسیر، افغانستان را از طریق ایران به شبکه ریلی بینالمللی و در ادامه به بنادر جنوبی ایران متصل میکند.
با توجه به موقعیت جغرافیایی افغانستان و نیاز این کشور به مسیرهای امن و پایدار برای تجارت خارجی، توسعه خطوط ریلی و کریدورهای ترانزیتی به یکی از موضوعات مهم همکاریهای منطقهای تبدیل شده است. ایران نیز طی سالهای اخیر بر نقش خود به عنوان یکی از مسیرهای اصلی دسترسی افغانستان به آبهای آزاد و بازارهای جهانی تأکید کرده است.
