به گزارش ایراف، تنشهای تازه در تنگه هرمز، که یکی از مهمترین شریانهای انتقال انرژی جهان به شمار میرود، بار دیگر نشان داد که چگونه تحولات ژئوپلیتیک میتواند اقتصادهای وابسته به واردات انرژی را در مدت کوتاهی دچار بحران کند.
پاکستان، که بخش قابلتوجهی از نیاز گازی خود را از طریق واردات LNG تأمین میکند، نخستین کشوری بود که اثر مستقیم این تنشها را لمس کرد.
افزایش ریسک عبور کشتیها از هرمز و بالا رفتن حق بیمه حملونقل، قیمت LNG را برای اسلامآباد به سطحی بیسابقه رساند.
افزایش قیمت LNG؛ نشانهای از بیثباتی ژئوپلیتیک
به گفته منابع پاکستانی، خرید محموله ماه جولای با قیمت ۲۰.۷۰ دلار بهازای هر mmbtu نهتنها دو برابر نرخ قراردادهای بلندمدت قطر است، بلکه نشاندهنده فشار شدید بازارهای جهانی بر کشورهایی است که فاقد زیرساختهای مقاوم انرژی هستند.
این قیمت، بالاترین نرخ ثبتشده برای پاکستان از سال ۲۰۲۲ تاکنون است و بهطور مستقیم بر هزینههای تولید برق، کشاورزی و حملونقل تأثیر میگذارد.
تحلیل کارشناسان پاکستانی؛ بحران ناشی از ریسک سیاسی، نه کمبود گاز
دکتر خاقان نجیب، مشاور مالی سابق وزارت دارایی پاکستان، در گفتوگو با رسانههای اقتصادی این کشور تأکید کرده است که افزایش قیمتها «بازتاب عدم قطعیت ژئوپلیتیکی» است.
او میگوید: «اختلال جدید در اطراف تنگه هرمز، حق بیمه ریسک را در بازارهای جهانی LNG افزایش داده است؛ این افزایش بیشتر ناشی از نگرانیهای سیاسی است تا کمبود واقعی گاز.»
نجیب هشدار میدهد که اگر این روند ادامه یابد، اقتصادهای جنوب آسیا با موج جدیدی از تورم و فشار بر حسابهای خارجی روبهرو خواهند شد.
او تأکید میکند که مدت زمان اختلال تعیینکننده اصلی شدت بحران خواهد بود.
فشار بر معیشت مردم؛ ۲۲ درصد جمعیت زیر خط فقر
طبق گزارش بانک توسعه آسیا، ۲۲ درصد جمعیت پاکستان زیر خط فقر زندگی میکنند و افزایش قیمت LNG میتواند تعرفههای انرژی، هزینههای حملونقل و قیمت کالاهای اساسی را بهشدت افزایش دهد.
کارشناسان پاکستانی هشدار میدهند که ادامه این وضعیت، کسری بودجه دولت را تشدید کرده و فشار بر طبقات کمدرآمد را افزایش خواهد داد.
نجیب پیشنهاد میکند که دولت بهجای یارانههای غیرهدفمند، به سمت تعدیل هدفمند مالیات یا ایجاد صندوق تثبیت انرژی حرکت کند تا شوکهای قیمتی مدیریت شود.
کاهش گاز برای تولید کود؛ تهدید امنیت غذایی
در پی افزایش قیمت و محدودیت عرضه، تخصیص گاز به کارخانههای تولید کود کاهش یافته است.
این موضوع، بهویژه در فصل کشت «خریف»، میتواند هزینههای کشاورزی را بالا ببرد و قیمت محصولات اساسی را افزایش دهد.
تولیدکنندگان کود هشدار دادهاند که ادامه این وضعیت، تولید را مختل کرده و امنیت غذایی کشور را تهدید خواهد کرد.
هشدار تحلیلگران ژئوپلیتیک پاکستان؛ مدل فعلی انرژی شکست خورده است
طاهر نظیر، تحلیلگر ژئوپلیتیک و امنیتی، در گفتوگو با رسانههای پاکستانی تأکید کرده است: «برای مدیران سیاسی و اقتصادی پاکستان ضروری است که فراتر از گزینههای موجود فعلی را بررسی کنند و زیرساختهای انرژی مقاومی بسازند که بتواند در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی و انرژی منطقهای و جهانی مقاومت کند.»
او با اشاره به ناکارآمدی مدل فعلی انرژی پاکستان میگوید: «مدل کسبوکار معمول کار نکرده است و در آینده نیز کار نخواهد کرد، زیرا رفاه ۲۵۰ میلیون نفر را نمیتوان به لطف شکنندگی سیاستهای جهانی رها کرد.»
راهکارهای پیشنهادی؛ انرژی خورشیدی و خودروهای برقی
پاکستان طی سالهای اخیر به سمت انرژی خورشیدی حرکت کرده و ۳۸ گیگاوات ظرفیت جدید اضافه کرده است؛ اقدامی که به گفته منابع پاکستانی، ۱۲ میلیارد دلار صرفهجویی در واردات انرژی به همراه داشته است.
همچنین توسعه خودروهای برقی میتواند سالانه ۱ میلیارد دلار از هزینههای سوخت این کشور بکاهد.
کارشناسان پاکستانی تأکید دارند که تنوعبخشی به منابع انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و اصلاح ساختار مالی نیروگاهها، تنها راههای کاهش آسیبپذیری پاکستان در برابر شوکهای ژئوپلیتیک است.
