به گزارش ایراف، دکتر سمیه مروتی در این نشست با بیان اینکه بررسی وضعیت افغانستان و پاکستان بدون توجه به پیامدهای آن برای ایران امکانپذیر نیست، گفت: «در مطالعات امنیتی مرتبط با جرایم سازمانیافته، چند کلیدواژه اهمیت ویژهای دارد که از جمله آنها میتوان به عادیسازی حضور گروههای تهدیدزا، فرسایش اقتدار دولت مرکزی، تغییر اولویتهای امنیتی دولتها و قرارگیری این گروهها در خلأهای حکمرانی اشاره کرد.»
وی با اشاره به تحولات اخیر منطقه و دو جنگ اخیر، اظهار داشت که این رخدادها میتواند برای گروههای فرامرزی فعال در حوزه جرایم سازمانیافته نیز دارای پیام باشد؛ چراکه این گروهها همواره به دنبال شناسایی فرصتها و بهرهبرداری از خلأهای امنیتی هستند.
این کارشناس مسائل افغانستان با اشاره به مفهوم «شبکه فرامرزی تهدید» گفت: «آنچه موجب تداوم فعالیت این شبکهها میشود، صرفاً توان نظامی نیست، بلکه هوشمندی، توانایی جابهجایی و ایجاد پیوند با شبکههای داخلی در کشورهای مختلف است.»
مهاجرت و شکلگیری پیوندهای اقتصاد غیررسمی
مروتی با اشاره به موج مهاجرت اتباع افغانستانی پس از تحولات این کشور، تأکید کرد که بخش قابلتوجهی از این مهاجرتها ناشی از بحران و نیاز به یافتن محیطی امن بوده است، اما در کنار آن، در تمامی بحرانهای جابهجایی جمعیت، امکان شکلگیری پیوند میان شبکههای فساد، اقتصاد زیرزمینی و جرایم سازمانیافته نیز وجود دارد.
وی افزود: «جمعیتهایی که دارای شبکههای اجتماعی و ارتباطی قدرتمند هستند، میتوانند در کشورهای مقصد نیز با برخی شبکههای غیررسمی و اقتصادی پیوند برقرار کنند و این مسئله به یک منبع قدرت برای گروههای سازمانیافته تبدیل میشود.»
کاهش تمرکز امنیتی و ایجاد فرصت برای گروههای تهدیدزا
این کارشناس مسائل امنیتی با اشاره به شرایط پس از جنگهای اخیر منطقه گفت که تغییر اولویتهای امنیتی کشورها و تمرکز نیروهای امنیتی بر برخی حوزههای جدید، ممکن است از سوی گروههای تهدیدزا بهعنوان یک فرصت تلقی شود.
وی توضیح داد: «شبکههای سازمانیافته تلاش میکنند از شرایطی که تمرکز امنیتی کشورها تغییر میکند، برای توسعه مسیرهای ارتباطی و فعالیتهای خود استفاده کنند.»
درونیشدن جرایم سازمانیافته؛ تهدیدی بلندمدت
مروتی یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه در استانهای مرزی را «درونیشدن جرایم سازمانیافته» دانست و گفت که مسئله فقط وجود قاچاق یا فعالیت گروههای مجرم نیست، بلکه زمانی تبدیل به تهدید جدی میشود که بخشی از جامعه محلی آن را بهعنوان یک مسیر طبیعی کسب درآمد بپذیرد.
وی با اشاره به تغییر نگاه برخی جوامع نسبت به درآمدهای حاصل از قاچاق اظهار داشت: «زمانی که فعالیتهای غیرقانونی از حالت استثنا خارج شود و به بخشی از اقتصاد روزمره تبدیل گردد، مقابله با آن تنها یک اقدام انتظامی نخواهد بود، بلکه نیازمند اقدامات فرهنگی، اجتماعی و حکمرانی است.»
تغییر تصویر ایران در ادبیات بینالمللی مواد مخدر
مروتی همچنین به تغییر برخی ادبیاتها در گزارشهای بینالمللی درباره نقش ایران در مبارزه با مواد مخدر اشاره کرد و گفت: «ایران در گذشته در بسیاری از گزارشها بهعنوان کشوری با نقش فعال در مقابله با مواد مخدر شناخته میشد، اما تغییر تدریجی این روایتها میتواند بر جایگاه ایران در نهادهای بینالمللی تأثیر بگذارد.»
وی تأکید کرد که موضوع فقط یک یا چند گزارش نیست، بلکه مسئله مهم، تأثیرگذاری بر افکار عمومی، نخبگان و تصمیمگیران بینالمللی است؛ چراکه شکلگیری یک تصویر منفی از ایران در این حوزه میتواند هزینههای سیاسی و دیپلماتیک به همراه داشته باشد.
پیامدهای امنیتی و اجتماعی
این کارشناس مسائل افغانستان در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به پیامدهای داخلی این روند گفت: «تغییر اولویتهای امنیتی در شرایط بحرانی میتواند زمینهٔ فعالیت بیشتر گروههای سازمانیافته را فراهم کند، اما یکی از مهمترین پیامدها، تأثیر آن بر تصویر حکمرانی و اعتماد عمومی است.»
وی افزود: «زمانی که جامعه احساس کند دولت مرکزی توان مدیریت برخی حوزهها را ندارد، این تصور میتواند به یک هزینهٔ بلندمدت برای کشور تبدیل شود.»
