اشکان ممبینی، کارشناس ارشد رسانه و مسائل بینالملل، در گفتوگو با ایراف با اشاره به بازتاب مراسم تشییع رهبر شهید ایران در رسانههای جهان، این مراسم را رویدادی فراتر از یک آیین تشییع دانست و گفت: از نگاه او، حضور گسترده مردم پیامی در سطوح داخلی، منطقهای و بینالمللی داشت و نشان داد تحلیلهایی که بر ایجاد شکاف داخلی در ایران تمرکز داشتند، با واقعیتهای میدانی فاصله دارند.
فراتر از یک مراسم سوگواری
ممبینی با اشاره به بازتاب مراسم تشییع رهبر شهید ایران در رسانههای غربی اظهار کرد: این رویداد را باید در چند سطح بررسی کرد. به گفته او، نخستین سطح، مربوط به فضای داخلی ایران و حضور مردم در این مراسم است.
وی افزود: از نگاه من، بسیاری از رسانهها و جریانهای سیاسی غربی انتظار چنین حضور گستردهای را نداشتند؛ بهویژه با توجه به فضای سیاسی و امنیتی ماههای اخیر و اقداماتی که از سوی مخالفان جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته بود.
این کارشناس امور رسانه تصریح کرد: مراسم تشییع، صرفاً یک برنامه رسمی یا آیین مذهبی نبود، بلکه به یک رویداد با پیامهای گسترده تبدیل شد؛ رویدادی که در آن مردم با حضور خود دیدگاه و موضعشان را نسبت به مسیر سیاسی و اجتماعی کشور نشان دادند.
ممبینی ادامه داد: من معتقدم برخی جریانهای مخالف تصور میکردند با حذف فیزیکی رهبران میتوانند موجب ایجاد شکاف میان مردم و ساختار سیاسی شوند یا ایران را وارد دورهای از بیثباتی کنند، اما حضور مردم نشان داد محاسبات آنان با آنچه در میدان اتفاق افتاد، متفاوت بوده است.
حضور مردم و پیام انسجام ملی
وی با اشاره به نقش حضور مردم در شکلدهی به پیام این مراسم گفت: از نگاه من، این حضور نشان داد که اندیشهها و جریانهای فکری با حذف افراد متوقف نمیشوند و سرمایه اجتماعی ایجادشده در طول سالها همچنان وجود دارد.
ممبینی اظهار کرد: مردم ایران در این مراسم نشان دادند که فشارهای خارجی، تهدیدها و عملیات روانی نمیتواند بهسادگی بر تصمیم و رفتار اجتماعی آنان اثر بگذارد.
به باور او، یکی از مهمترین پیامهای این حضور، نمایش انسجام ملی بود؛ همان موضوعی که در بسیاری از تحلیلهای سیاسی به عنوان یکی از عوامل تعیینکننده در قدرت کشورها مورد توجه قرار میگیرد.
این کارشناس مسائل بینالملل تأکید کرد: این مراسم، پاسخی به جریانهایی بود که تلاش داشتند تصویری متفاوت از جامعه ایران ارائه کنند و نشان داد میان روایتهای رسانهای و واقعیتهای میدانی، در برخی موارد فاصله وجود دارد.
تشییع میلیونی؛ یک همهپرسی اجتماعی
ممبینی در ادامه این گفتوگو، حضور گسترده مردم را از منظر سیاسی نیز مورد بررسی قرار داد و گفت: این اجتماع بزرگ را میتوان نوعی همهپرسی اجتماعی درباره میزان همراهی بخش بزرگی از مردم با ساختار سیاسی و آرمانهای مطرحشده در جمهوری اسلامی دانست.
او معتقد است حضور مردم پیامی روشن برای جریانهایی داشت که منتظر ایجاد شکاف داخلی بودند؛ چراکه تصاویر منتشرشده از مراسم، نشاندهنده مشارکت گسترده اقشار مختلف جامعه بود.
این کارشناس رسانه همچنین گفت: بازتاب این مراسم در رسانههای بینالمللی نشان داد که برخی تحلیلهای پیشین درباره جامعه ایران نیازمند بازنگری است و تصاویر میدانی نقش مهمی در تغییر روایتها ایفا کرد.
پیام منطقهای؛ مقاومت و استقلال از نگاه کارشناس رسانه
ممبینی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیام منطقهای این مراسم اظهار کرد: یکی از مهمترین پیامهای این حضور، تأکید بر استمرار مسیرهای سیاسی و فکری حتی پس از فقدان رهبران است.
وی گفت: فرهنگ مقاومت و استقلال، وابسته به یک فرد نیست و در صورت برخورداری از پشتوانه اجتماعی، میتواند ادامه پیدا کند.
این کارشناس مسائل بینالملل افزود: حضور مردم علاوه بر بزرگداشت شخصیت رهبر شهید، نوعی تجدید عهد با مفاهیمی همچون استقلال، عزت ملی و ایستادگی در برابر فشارهای خارجی بود.
ممبینی خاطرنشان کرد: مهمترین میراث رهبر شهید، تأکید بر روحیه مقاومت، استقلالخواهی و تسلیم نشدن در برابر فشارها بوده و جامعه ایران همچنان این مفاهیم را دنبال خواهد کرد.
آیات قرآنی مراسم و پیامهای دیپلماتیک آن
این کارشناس رسانه درباره بخشهایی از مراسم، از جمله تلاوت آیاتی که متناسب با کشورهای مختلف انتخاب شده بود، گفت: چنین برنامههایی معمولاً با تدبیر و توجه به پیامهای فرهنگی و سیاسی انجام میشود.
وی اظهار کرد: انتخاب این آیات میتوانست حامل پیامهایی برای کشورهای منطقه باشد؛ بهویژه درباره اهمیت همکاری منطقهای و نقش کشورهای منطقه در تأمین امنیت خود.
ممبینی ادامه داد: تجربه تحولات اخیر نشان داده کشورهای منطقه نیازمند بازنگری در نگاه خود به مسائل امنیتی هستند و باید ظرفیتهای همکاری میان کشورهای منطقه را مورد توجه قرار دهند.
وی همچنین تأکید کرد: تقویت همکاریهای منطقهای میتواند زمینه کاهش وابستگی به بازیگران خارج از منطقه را فراهم کند.
حضور همزمان طالبان و مخالفان؛ نشانه جایگاه ایران در افغانستان
ممبینی در پاسخ به پرسشی درباره حضور همزمان نمایندگان طالبان و چهرههای مخالف این گروه در مراسم تشییع گفت: این حضور را نمیتوان صرفاً یک اتفاق تشریفاتی دانست و از نظر او، حامل پیامهای سیاسی و دیپلماتیک بود.
وی افزود: حضور جریانهای مختلف افغانستان در یک مراسم واحد نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران با وجود اختلافات داخلی میان گروههای افغانستانی، همچنان یکی از طرفهای مهم و تأثیرگذار در معادلات این کشور محسوب میشود.
این کارشناس مسائل بینالملل اظهار کرد: از نگاه من، تهران تلاش میکند کانالهای ارتباطی خود را با جریانهای مختلف افغانستان حفظ کند و از ظرفیتهای دیپلماتیک برای کمک به ثبات و امنیت این کشور استفاده کند.
ممبینی ادامه داد: همزمانی حضور این گروهها بیش از آنکه نشاندهنده نزدیکی دیدگاههای آنان باشد، بیانگر اهمیت جایگاه ایران و نقشی است که بازیگران مختلف افغانستان برای ارتباط با تهران قائل هستند.
مراسم تشییع رهبر شهید ایران با حضور گسترده مردم و مشارکت هیئتها و شخصیتهایی از کشورهای مختلف برگزار شد. این مراسم علاوه بر بازتاب داخلی، در رسانههای منطقهای و بینالمللی نیز مورد توجه قرار گرفت و تحلیلهای مختلفی درباره پیامهای سیاسی، اجتماعی و دیپلماتیک آن منتشر شد. حضور گروههای مختلف سیاسی افغانستان در این مراسم نیز از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه تحلیلگران قرار گرفت و بار دیگر نقش ایران در تحولات منطقهای و مناسبات افغانستان را برجسته کرد.
