به گزارش ایراف، جمعهخان فاتح، فرمانده بانفوذ طالبان در حوزه درواز بدخشان و معاون پیشین ولایت زابل، با انتشار یک فایل صوتی، گزارشهای رسانههای خارجنشین درباره اختلاف او با «حکومت مرکزی طالبان» را «شایعهسازی و دسیسه دشمنان» خوانده و تأکید کرده که هیچگونه دیدار، مذاکره یا تنش رسمی میان او و مقامهای ارشد طالبان صورت نگرفته است.
او در این پیام صوتی، ادعاهای مربوط به اعزام نیرو از مرکز برای خلع سلاح یا سرکوب وی را «کاملاً بیاساس» توصیف کرده و گفته است: «این نظام متعلق به همه ماست؛ برای آن فداکاری شده و از آن دست نخواهیم کشید.»
اما واقعیت میدانی چه میگوید؟
بررسی میدانی و گزارشهای منابع معتبر، تصویری متفاوت از آنچه فاتح در فایل صوتی ارائه کرده، نشان میدهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از منابع محلی بدخشان، هیئتهای اعزامی طالبان طی هفتههای گذشته چندین بار تلاش کردهاند با جمعهخان فاتح دیدار و او را به بازگشت به ساختار اداری طالبان متقاعد کنند؛ اما این تلاشها بینتیجه بوده است.
منابع میگویند پس از ناکامی این مذاکرات، تحرکات نظامی طالبان در بدخشان افزایش یافته و روند برکناری و خلع سلاح افراد نزدیک به فاتح آغاز شده است.
چند فرمانده محلی طالبان در شغنان، شکی و درواز نیز از سمتهای خود کنار گذاشته شدهاند.
آمادهباش کامل نیروهای فاتح
گزارشها حاکی است که جمعهخان فاتح پس از ترک وظیفه در زابل، به منطقه کوهستانی نسی بازگشته و نیروهای تحت امرش را در حالت آمادهباش قرار داده است.
او در دیدار با مردم منطقه گفته است: «اولین شلیک را ما نخواهیم کرد؛ اما در خانه خود میمانیم و هیچ سمتی نمیخواهیم.»
این موضعگیری، در کنار آرایش نظامی گسترده نیروهای او، از آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه عملیات احتمالی طالبان حکایت دارد.
منابع تأکید میکنند که جغرافیای سختگذر بدخشان، کار را برای نیروهای اعزامی طالبان از کابل دشوار کرده و همین موضوع به افزایش اعتمادبهنفس فاتح و نیروهایش انجامیده است.
ریشه اختلاف؛ از معادن طلا تا حذف فرماندهان غیرپشتون
بر اساس گزارشهای منتشرشده، اختلاف میان جمعهخان فاتح و رهبری طالبان در قندهار، تنها جنبه امنیتی ندارد؛ بلکه ابعاد اقتصادی گستردهای نیز پیدا کرده است.
منابع میگویند کنترل و استخراج معادن طلای بدخشان، محور اصلی تنش میان فاتح و مقامهای ارشد طالبان بوده است.
فاتح که در میان هوادارانش به «فاتح دروازها» شهرت دارد، طی سالهای گذشته با تصرف مناطق راهبردی و تسلط بر ذخایر تسلیحاتی محلی، نفوذ قابل توجهی در بدخشان بهدست آورده است.
او حتی مدعی شده که ۱۰ هزار نیروی مسلح تحت فرمانش فعالیت میکنند.
تحلیلگران معتقدند برکناری او از سمت معاونت ولایت زابل، بخشی از روند حذف فرماندهان غیرپشتون از ساختار قدرت طالبان است؛ روندی که در ماههای اخیر شدت گرفته است.
تناقض میان روایت رسمی و واقعیت میدانی
اگرچه جمعهخان فاتح در پیام صوتی خود هرگونه اختلاف با طالبان را رد کرده، اما مجموعه تحولات میدانی – از افزایش تحرکات نظامی طالبان گرفته تا آمادهباش نیروهای فاتح و شکست مذاکرات – نشان میدهد که شکاف میان او و رهبری طالبان واقعی و عمیق است.
این وضعیت، بهگفته منابع محلی، میتواند زمینهساز یک رویارویی درونگروهی در شمالشرق افغانستان باشد؛ رویاروییای که پیامدهای امنیتی آن فراتر از بدخشان خواهد بود.
