به گزارش ایراف، رویایی نظامی مستقیم میان تهران و واشنگتن پس از آن به اوج خود رسید که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) بامداد پنجشنبه ۲۱ خرداد ۱۴۰۵، از تکمیل حملات موسوم به «دفاع مشروع» علیه سامانههای پدافند هوایی، رادارها و واحدهای کنترل پهپادی ایران در مناطق جنوبی کشور خبر داد.
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی دولت (ایرنا)، فرمانداران عسلویه و کنگان اصابت پرتابهها به تاسیسات کلیدی مجتمع گاز پارس جنوبی را تکذیب کردند. با این حال، منابع میدانی و گزارشهای محلی از شنیده شدن صدای انفجارهای متعدد در بندرعباس، قشم، میناب و سیریک حکایت داشتند؛ رویدادی که شرکت آب و فاضلاب استان هرمزگان نیز آن را با تایید تخریب دو مخزن استراتژیک توزیع آب شرب در بخش بمانی سیریک به عنوان آسیب جانبی به زیرساختهای خدماتی گزارش کرد.
ریشههای میدانی تنش در تنگه هرمز
پیشینه این درگیری مستقیم به شامگاه دوشنبه ۱۹ خرداد بازمیگردد، زمانی که یک بالگرد تهاجمی آپاچی متعلق به ارتش آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرد. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه ۲۰ خرداد در گفتگو با شبکه فاکسنیوز مدعی شد دلیل سقوط این بالگرد، برخورد یک پهپاد ایرانی بوده که بدون منفجر شدن، در بدنه و فضای میان دو خلبان گیر کرده بود.
ترامپ به تری اینگست، خبرنگار فاکسنیوز، گفت که خلبانان مجبور به فرود آوردن بالگرد در دریا شدند و توسط یک شناور بدون سرنشین آمریکایی نجات یافتند. در پی این رویداد، پنتاگون دستور موج اول حملات تلافیجویانه را صادر کرد که با پاسخ فوری موشکی ایران به پایگاههای سنتکام مواجه شد.
پایگاه خبری اکسیوس روز چهارشنبه ۲۰ خرداد در گزارشی به نقل از مقامات ارشد کاخ سفید فاش کرد که دستور ترامپ برای حمله به اهداف نظامی در ایران، صرفاً به دلیل حادثه بالگرد نبوده، بلکه نتیجه افزایش نارضایتی شدید او از تاخیر دو هفتهای تهران در پاسخ به آخرین پیشنهاد واشنگتن بوده است.
بر اساس گزارش اکسیوس، ترامپ پس از نشست ۸ خرداد در اتاق وضعیت کاخ سفید، دو شرط جدید را به پیشنویس تفاهم اضافه کرده بود؛ نخست اینکه ایران ظرف ۶۰ روز ذخایر اورانیوم غنیشده خود را رقیقسازی کند و دوم اینکه از دریافت هرگونه عوارض حاکمیتی از کشتیهای عبوری در تنگه هرمز خودداری کند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پاسخ به میانجیها اعلام کرده بود که تهران برای بررسی این شروط به چند روز زمان نیاز دارد، اما طولانی شدن این روند، واشنگتن را به سمت اهرمسازی نظامی سوق داد.
پاسخ موشکی همزمان و اعلام انسداد شاهراه انرژی
روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سحرگاه پنجشنبه ۲۱ خرداد در بیانیهای رسمی اعلام کرد که در پاسخ به تعرض ارتش متجاوز آمریکا به واحدهای خدماتی و پاسگاههای ساحلی، رزمندگان شجاع نیروی هوافضا و نیروی دریایی سپاه طی دو موج عملیاتی، ۱۸ هدف مهم متعلق به ارتش آمریکا را در پایگاههای هوایی «علیالسالم» و «احمدالجابر» کویت و همچنین پایگاه هوایی «شیخ عیسی» در بحرین مورد اصابت قرار داده و منهدم کردند.
همزمان ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را آماج حملات پهپادی قرار داده که طی آن آنتنهای ارتباطی و رادارهای سامانه پاتریوت هدف قرار گرفتند؛ موضوعی که با هشدار امنیتی وزارت کشور بحرین به ساکنان برای پناه گرفتن در مکانهای امن همراه شد.
در بعدازظهر چهارشنبه ۲۰ خرداد، دونالد ترامپ در کاخ سفید طی سخنانی تند اعلام کرد: «ما آنها را بسیار سخت هدف قرار خواهیم داد. باید توافق را امضا کنند.» او با انتقاد مجدد از برجام، تایید کرد که آمریکا با بمبافکنهای استراتژیک بی-۲ به اهدافی در ایران حمله کرده است.
ترامپ مدعی شد که رادارهای ایران نابود شده و بخش بزرگی از نیروی دریایی و هوایی آن از بین رفته است؛ ادعایی که بلافاصله با بیانیه قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا (ص) به چالش کشیده شد. این قرارگاه با تکذیب ادعای آمریکا مبنی بر کنترل تنگه هرمز، اعلام کرد: «از این لحظه به دلیل ناامنی در منطقه، تنگه هرمز برای تردد هر نوع شناور اعم از نفتکش و تجاری بسته اعلام میگردد و هرگونه تردد مورد اصابت قرار خواهد گرفت.» متعاقب این بیانیه، خبرگزاری تسنیم از اصابت به دو کشتی متخلف که قصد عبور غیرقانونی از تنگه را داشتند، خبر داد.
فعال شدن آتشبارهای عمق استراتژیک در شمالغرب
گزارشهای میدانی و تصاویر دریافتی در سپیدهدم پنجشنبه ۲۱ خرداد نشان داد که دامنه پاسخ موشکی ایران به جغرافیای جنوبی محدود نمانده است. از ساعت ۵:۱۵ بامداد، شلیک رگباری موشکهای بالستیک از مواضعی در زنجان، تبریز، شبستر و ارومیه گزارش و ویدیوهای عبور موشکها در آسمان شمالغرب ایران منتشر شد.
. این اقدام نشاندهنده آمادگی عملیاتی شبکه موشکی عمق استراتژیک کشور در پاسخ به توسعه بانک اهداف آمریکا بود؛ چرا که ساعاتی پیش از آن، شهروندان در جنوب شهر کرج، هشتگرد، نظرآباد، فردیس و همچنین مناطقی از ورامین و پیشوا، صدای انفجارهای مهیبی را گزارش کرده بودند که به گفته منابع آمریکایی در گفتگو با اکسیوس، سامانههای پدافندی و مراکز کنترل پهپاد را هدف قرار داده بودند.
توسعه درگیریهای نظامی بر روی میز دیپلماسی نیز سایه انداخته است. روز چهارشنبه ۲۰ خرداد، شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامهای را با حمایت آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان به تصویب رساند که با ۲۱ رأی موافق در برابر ۳ رأی مخالف (روسیه، چین و نیجر) از ایران میخواهد ذخایر اورانیوم غنیشده خود را اعلام کند.
هیئت نمایندگی ایران در وین این اقدام را «سیاسی و عاری از حرفهایگری» خواند و تاکید کرد تهران از حقوق مسلم خود کوتاهی نخواهد کرد. همزمان، بریتانیا و ۲۰ کشور دیگر در بیانیهای مشترک اتهاماتی را علیه نهادهای امنیتی ایران مطرح کردند.
با این حال، پایگاه اکسیوس گزارش داد که یک هیئت مذاکرهکننده قطری پس از مشورت با واشنگتن، روز چهارشنبه وارد تهران شد تا در دیدار با عباس عراقچی، راهی برای خروج مذاکرات صلح از بنبست کنونی بیابد؛ هرچند تهران پیش از این با پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه مستقیم با حضور آمریکا مخالفت کرده بود.
