به گزارش ایراف، احمد سعیدی، تحلیلگر شناختهشده مسائل افغانستان، در یادداشتی تحلیلی تأکید کرده است که تلاشهای اخیر ازبکستان برای میانجیگری میان طالبان افغانستان و پاکستان، با وجود نیت مثبت تاشکند، احتمالاً سرنوشتی مشابه تلاشهای ناکام گذشته خواهد داشت.
به گفته سعیدی، چین با وجود نفوذ گسترده سیاسی، امنیتی و اقتصادی خود بارها کوشید میان طالبان و پاکستان صلح و تفاهم ایجاد کند، اما موفق نشد.
ترکیه نیز در قالب ابتکارهای دیپلماتیک خود وارد عمل شد، اما نتیجهای به دست نیاورد.
قطر، با سابقه طولانی در میزبانی گفتوگوهای طالبان و نقشآفرینی در پروندههای منطقهای، نیز نتوانست این اختلافات را حل کند.
او میافزاید: «اکنون ازبکستان نیز وارد این میدان شده و تصور میکند شاید بتواند میان طالبان و پاکستان صلح برقرار کند، اما واقعیت این است که این کار به این سادگی شدنی نیست و احتمال موفقیت آن بسیار اندک است.»
سعیدی تأکید میکند که اختلافات طالبان و پاکستان تنها سیاسی نیست، بلکه ریشههای عمیق امنیتی، استخباراتی و راهبردی دارد.
به باور او، تا زمانی که عوامل اصلی بیاعتمادی و تنش میان دو طرف برطرف نشود، هیچ نشست یا میانجیگری خارجی قادر نخواهد بود صلح پایدار ایجاد کند.
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به تجربه شخصی خود از حضور چندماهه در ازبکستان، مردم این کشور را «شریف، مهماننواز و دارای فرهنگ بلند انسانی» توصیف کرده و گفته است: «دقیقاً به همین دلیل نمیخواهم ازبکستان نیز وارد مسیری شود که در نهایت نتیجهای در پی نداشته باشد و در بازیهای پیچیده سیاسی و امنیتی منطقه با ناکامی روبهرو گردد.»
او در پایان، وضعیت روابط طالبان و پاکستان را به ضربالمثل «روباهگک دملَک؛ تو هم لَک، من هم لَک!» تشبیه میکند؛ یعنی هر دو طرف بر مواضع خود ایستادهاند و هیچکدام حاضر نیستند گامی اساسی برای حل اختلافات بردارند.
تعاملات طالبان و ازبکستان
بررسی مواضع رسمی نشان میدهد که ازبکستان تاکنون بهطور رسمی اعلام نکرده که میانجیگری میان طالبان و پاکستان را بر عهده گرفته است، اما تحرکات دیپلماتیک اخیر این کشور نشاندهنده تلاش برای نزدیکسازی مواضع دو طرف است.
تماسهای مستقیم میان وزیران خارجه طالبان و ازبکستان، برنامهریزی برای نشست سهجانبه کابل–تاشکند–اسلامآباد و پیگیری پروژههای مشترک مانند راهآهن ترانسافغان، همگی بیانگر نقش فعال و عملگرایانه تاشکند در مدیریت روابط منطقهای است.
این اقدامات بیشتر ماهیت اقتصادی و ترانزیتی دارند، اما بهطور طبیعی ازبکستان را در موقعیتی قرار میدهند که بتواند نقش تسهیلگر غیررسمی را میان طالبان و پاکستان ایفا کند.
با این حال، به دلیل عمق اختلافات امنیتی و استخباراتی میان دو طرف، کارشناسان معتقدند ظرفیت ازبکستان برای حل این منازعه محدود است و حتی تلاشهای مثبت این کشور نیز احتمالاً با موانع جدی روبهرو خواهد شد.
