به گزارش ایراف، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و معاون رئیس کمیسیون اروپا، در جریان کنفرانس خبری مشترک با محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان در اسلامآباد، صراحتاً اعلام کرد که حملات هوایی نمیتواند راهحل تنشهای مرزی میان پاکستان و افغانستان تلقی شود.
این موضعگیری در شرایطی اتخاذ میشود که مرزهای مشترک دو کشور در ماههای اخیر شاهد تبادل آتش سنگین و حملات هوایی ارتش پاکستان به داخل خاک افغانستان بوده است. کالاس با اشاره به اینکه درگیریهای هفتههای اخیر پیامدهای انسانی جدی به همراه داشته و خطر تشدید بیثباتی و افراطگرایی را در منطقه افزایش میدهد، خواستار بازگشت دو طرف به میز مذاکره شد.
دکترین دفاعی اسلامآباد و اتهامپراکنی به جغرافیای افغانستان
در این نشست خبری، محمد اسحاق دار با تکرار مواضع سنتی اسلامآباد، از گفتگوهای امنیتی با طرف اروپایی درباره حضور گروههای شبهنظامی در خاک افغانستان خبر داد. وزیر خارجه پاکستان با بهکارگیری عناوین خاص دستگاه امنیتی این کشور، ازگروههایی مانند تحریک طالبان پاکستان با عنوان «فتنه الخوارج» و از ارتش آزادیبخش بلوچ با عنوان «فتنه هندوستان» یاد کرد و ادامه حملات این جریانات را مهمترین دغدغه امنیتی اسلامآباد دانست.
اگرچه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا حق دفاع مشروع پاکستان از شهروندانش را مطابق حقوق بینالملل به رسمیت شناخت، اما اصرار وی بر نفی حملات هوایی، نشاندهنده هراس بروکسل از سرریز ناامنی به پیرامون و تشدید موج پناهجویان به سمت غرب است. کالاس که برای شرکت در هشتمین دور گفتگوی راهبردی اتحادیه اروپا و پاکستان در رأس یک هیئت بلندپایه در اسلامآباد به سر میبرد، برنامههای فشردهای برای دیدار با آصف علی زرداری، رئیسجمهور، شهباز شریف، نخستوزیر و فیلدمارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان دارد.
سوابق حملات فرامرزی و شکست دکترین بازدارندگی ارتش پاکستان
تنشهای هوایی و توپخانهای میان پاکستان و طالبان پیشینه عمیقی دارد. ارتش پاکستان در حملات هوایی گسترده به ولایتهای خوست و پکتیکا در شرق افغانستان، مدعی شد که پناهگاههای فرماندهان تحریک طالبان پاکستان را هدف قرار داده است؛ اقدامی که با واکنش تند نظامی طالبان و هدف قرار گرفتن پاسگاههای مرزی پاکستان با تسلیحات سنگین مواجه شد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در آن مقطع با محکوم کردن شدید این حملات، به اسلامآباد هشدار داد که تکرار چنین اقداماتی عواقب ناگواری خواهد داشت که کنترل آن از توان پاکستان خارج است. وزارت امور خارجه طالبان نیز با احضار کاردار سفارت پاکستان در کابل، یادداشت اعتراض شدیدی را تسلیم وی کرد. تحلیلگران حوزه شبهقاره معتقدند دکترین ارتش پاکستان برای انتقال بحران به داخل خاک افغانستان نه تنها مهارکننده نبوده، بلکه به تثبیت مواضع تیتیپی در امتداد خط دیورند منجر شده است.
بنبست دیورند و چالش حاکمیت کابل با همسایگان
ریشه اصلی اختلافات کابل و اسلامآباد به مسئله تاریخی «خط دیورند» بازمیگردد؛ مرزی که حکومتهای مختلف در افغانستان، از جمله طالبان، هرگز آن را به عنوان مرز رسمی و بینالمللی به رسمیت نشناختهاند.
نگاه جمهوری اسلامی ایران به عنوان همسایه غربی به این تحولات، مبتنی بر لزوم حفظ ثبات منطقهای و نفی هرگونه تحرک تروریستی است. تهران همواره تاکید کرده است که سرریز ناامنی ناشی از درگیریهای مرزی شرقی، مستقیماً بر امنیت مرزهای ایران و تشدید بحران پناهجویان تاثیرگذار است.
در همین حال، وزارتهای مختلف طالبان، از جمله وزارت کشور طالبان و وزارت دفاع طالبان، تحرکات خود را در مرزهای شرقی افزایش دادهاند. از سوی دیگر، گزارشهای اطلاعاتی نشان میدهد که با وجود تکذیبهای مکرر مقامات کابل، شکافهای رویکردی میان جناح قندهار و جناح کابل طالبان بر سر نحوه تعامل یا تقابل با تحریک طالبان پاکستان همچنان به عنوان یک متغیر تاثیرگذار در تداوم این منازعات فعال است.
