به گزارش ایراف، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، امروز(شنبه، ۲ خرداد) در پیامی رسمی اعلام کرد که شرایط امنیتی، اجتماعی و حقوق بشری در افغانستان همچنان ناپایدار است و بازگرداندن اجباری مهاجران افغان میتواند پیامدهای جدی برای آنان داشته باشد.
او تأکید کرد که دولتها باید به تعهدات بینالمللی خود پایبند باشند و از هرگونه اخراج اجباری خودداری کنند.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل نیز در گزارشی جداگانه اعلام کرده است که مهاجران افغان در کشورهای مختلف با خطر بازگرداندهشدن روبهرو هستند و بسیاری از آنان برخلاف میل خود به افغانستان فرستاده میشوند؛ اقدامی که بهگفته این نهاد، آنان را در معرض تهدیدهای امنیتی و محدودیتهای شدید قرار میدهد.
از اقدام تلافیجویانه طالبان تا ادعای تأمین امنیت
همزمان با این هشدارها، منابع بینالمللی از مواردی از انتقامجویی طالبان علیه برخی بازگشتکنندگان خبر دادهاند؛ بهویژه افرادی که در نیروهای امنیتی، نهادهای اطلاعاتی یا ساختار اداری دولت پیشین فعالیت داشتهاند. گزارشها از بازداشتهای هدفمند، بازجوییهای سخت و فشارهای امنیتی حکایت دارد.
این موارد در حالی منتشر میشود که طالبان همچنان ادعای «عفو عمومی» و «تأمین امنیت کامل» در افغانستان را تکرار میکنند؛ ادعاهایی که با شواهد میدانی و گزارشهای نهادهای حقوق بشری همخوانی ندارد.
وضعیت مهاجران افغان در کشورهای همسایه
در کشورهای همسایه، از جمله ایران، پاکستان و ترکیه، مهاجران افغان با چالشهای اقامتی و قانونی روبهرو هستند و برخی از آنان در چارچوب سیاستهای داخلی این کشورها به افغانستان بازگردانده میشوند.
تلاش برخی کشورهای اروپایی برای تعامل با طالبان
در اروپا نیز گزارشهایی منتشر شده است که حدود ۲۰ کشور در حال بررسی تعامل فنی با طالبان برای تسهیل روند بازگرداندن مهاجران فاقد اقامت قانونی هستند.
این موضوع با انتقاد نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است، زیرا بهگفته آنان، وضعیت امنیتی افغانستان برای بازگشتکنندگان همچنان نامطمئن است و چنین همکاریهایی میتواند آنان را در معرض خطر قرار دهد.
خیانت آمریکا به مهاجران افغان | از طرح انتقال به کنگو تا بلاتکلیفی در کمپ قطر
در حالی که سازمان ملل نسبت به بازگرداندن اجباری مهاجران افغان هشدار میدهد، رفتار آمریکا با هزاران افغان که طی دو دهه گذشته در کنار نیروهای این کشور همکاری کردهاند، به یکی از نمونههای آشکار بیتعهدی و رهاسازی انسانی تبدیل شده است.
گزارشها نشان میدهد که دولت آمریکا در اقدامی بحثبرانگیز، طرح انتقال بیش از هزار و صد مهاجر افغان از کمپ «اسسیلیه» در قطر به جمهوری دموکراتیک کنگو را بررسی میکند؛ کشوری که خود با بحرانهای امنیتی و بیثباتی گسترده روبهروست و هیچ تناسبی با وعدههای حمایتی واشنگتن به همکاران افغانش ندارد.
این مهاجران که بسیاری از آنان مترجم، همکار امنیتی یا پشتیبان نیروهای آمریکایی بودهاند، بیش از یک سال است در کمپ قطر در وضعیت بلاتکلیف زندگی میکنند و نه اجازه ورود به آمریکا را دارند و نه امکان بازگشت امن به افغانستان.
گزارشها حاکی است که روند بررسی پروندههای آنان متوقف شده و آمریکا حتی به برخی از آنان پیشنهاد مالی برای بازگشت به افغانستان داده است؛ پیشنهادی که با توجه به تهدیدهای طالبان، عملاً آنان را در معرض خطر مستقیم قرار میدهد.
در همین حال، منابع مطلع میگویند که فشار روانی، اضطراب و بیخبری، زندگی روزمره ساکنان کمپ را مختل کرده و آنان در شرایطی شبیه «برزخ مهاجرتی» گرفتار شدهاند.
قطر نیز رسماً از آمریکا خواسته است که تا سپتامبر ۲۰۲۶ تکلیف این مهاجران را مشخص کند و از انتقال پناهجویان جدید به این کشور خودداری شود.
مجموع هشدارهای سازمان ملل، گزارشهای میدانی و رفتار کشورهای غربی ــ از بازگرداندن اجباری گرفته تا رهاسازی مهاجران افغان در کمپهای موقت ــ نشان میدهد که افغانستان تحت حاکمیت طالبان همچنان فاقد شرایط امن و پایدار برای بازگشت است.
در چنین وضعیتی، هرگونه اخراج اجباری یا انتقال اجباری مهاجران، چه از سوی کشورهای منطقه و چه از سوی آمریکا و اروپا، میتواند پیامدهای انسانی و امنیتی گستردهای بههمراه داشته باشد و نیازمند بازنگری فوری و جدی است.
