به گزارش ایراف، روز جهانی پرستار، در حالی فرا میرسد که زنان و دختران افغانستان همچنان با محدودیت و ممنوعیتهای گسترده در زمینه آموزش و فعالیت روبرو هستند. این محدودیتها در درازمدت آسیبهای جدی به کادر درمان و خدمات پزشکی مخصوص بانوان وارد خواهد کرد.
پرستارانِ در حالِ بازنشستگی، جانشینی ندارند
در بیمارستانهای کابل، هرات، مزارشریف و حتی کلینیکهای کوچک، نسل کنونی پرستاران زن به سن بازنشستگی نزدیک میشوند. اما در پشت درهای بسته دانشکدههای پرستاری و مامایی، هیچ صدای پای دختری به گوش نمیرسد.
منابع در وزارت صحت عامه پیشین گفتهاند که در گذشته، سالانه حدود سه تا چهار هزار دانشجوی دختر در رشتههای پرستاری و مامایی فارغالتحصیل میشدند و حالا نزدیک به پنج سال است که این خط تولید کاملاً تعطیل شده است.
این در حالی است که به گفته نهادهای بینالمللی، افغانستان در گذشته نیز با کمبود کادر درمان زن روبرو بوده است. این کمبود نهتنها مرتفع نشده، بلکه روز به روز به میزان آن افزوده میشود.
صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در گزارشی که اسفند ماه سال گذشته منتشر کرد، اعلام کرده بود که افغانستان در حال حاضر به حدود ۱۸ هزار پرستار و مامای جدید نیاز فوری دارد. این سازمان هشدار داده بود که با ادامه ممنوعیت تحصیل دختران، این کمبود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۴۵ هزار نفر خواهد رسید.
همین گزارش اشاره کرده است که در حال حاضر، ۳۳ ولایت افغانستان با کمبود بیش از ۵۰ درصدی پرستار زن مواجه هستند و در برخی ولایتهای دورافتاده مانند نورستان و بدخشان، حتی یک پرستار زن در مراکز بهداشتی روستایی وجود ندارد.
ماجرای زنی که به خاطر نبود پرستار زن جان باخت
منابع محلی در ولایت غور گفتند: ماه گذشته، زن بارداری در یکی از روستاهای چخچران دچار خونریزی شدید پس از زایمان شد. در کلینیک منطقه دو پرستار مرد حضور داشتند، اما خانواده آن زن اجازه ندادند مردان به او نزدیک شوند. تا زمانی که یک پرستار زن از شهرستان همجوار برسد، آن زن جوان جان داده بود. این تنها یکی از دهها روایت مشابه است که هر روز در گوشه و کنار افغانستان تکرار میشود.
سازمان جهانی بهداشت: بحران در راه است
دفتر سازمان جهانی بهداشت در افغانستان، ماه گذشته در هشداری اعلام کرد: «با میانگین سنی ۴۷ سال برای پرستاران زن شاغل، طی پنج سال آینده حدود ۴۰ درصد از این نیروی حیاتی بازنشسته خواهند شد. از آنجا که امکان جایگزینی آنها وجود ندارد، شاهد سقوط آزاد شاخصهای سلامت مادران و کودکان خواهیم بود.»
این سازمان افزوده است: «در حال حاضر، نرخ مرگ و میر مادران باردار در افغانستان ۶۲۰ در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده است. این رقم در صورت ادامه وضعیت فعلی، میتواند تا پایان این دهه به بیش از ۹۰۰ برسد.»
چشمانداز؛ نسلی که هرگز پرستار نخواهد شد
وحشتناکترین جنبه این بحران، نسلی از دختران نوجوان امروز افغانستان است که هرگز ریاضی و زیست را پشت میز مدرسه نخواندهاند. دختری که امروز ۱۴ سال دارد و سومین سال تعطیلی مکتب را پشت سر میگذارد، هیچ راهی برای نجات بیماران آینده نخواهد داشت.
روز جهانی پرستار امسال، شعاری از سوی شورای بینالمللی پرستاران انتخاب شده است: «پرستاران، ستون فقرات نظام سلامت». در افغانستان اما این ستون فقرات، روز به روز متلاشیتر میشود و کسی نیست که مهرههای شکسته را جایگزین کند.
مقامات طالبان تا لحظه تنظیم این گزارش، پاسخی به درخواستهای مکرر رسانهها در مورد وضعیت پرستاران زن و ممنوعیت تحصیل دختران ندادهاند.
