به گزارش ایراف، بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت رسمی این نهاد، کمیساریا در سطح جهانی از میلیونها نفر که به دلیل جنگ، ناامنی یا تعقیب از خانههای خود رانده شدهاند، همچنین افراد بیتابعیت یا در معرض خطر بیتابعیتی پشتیبانی میکند.
چه کسانی در ایران تحت پوشش هستند؟
طبق اعلام کمیساریا، در ایران این حمایتها عمدتاً شامل:
اتباع افغانستانی دارای کارت آمایش
اتباع عراقی دارای کارت هویت
پس از اجرای نخستین دوره ثبتنام طرح آمایش و هویت در سال ۱۳۸۰، روندی برای تمدید سالانه این کارتها از سوی اداره کل امور اتباع معرفی شد.
کارتهای آمایش و هویت در عمل نشاندهنده وضعیت پناهندگی در ایران هستند و دارندگان آنها از برخی حمایتها و خدمات ویژه بهرهمند میشوند.
بر اساس اعلام کمیساریا، تنها شهروندان افغانستانی و عراقی که پیشتر در پایگاه داده آمایش و هویت ثبتنام شدهاند، امکان تمدید یا ثبتنام مجدد در سالهای بعد را دارند.
همچنین کودکان تنها در صورتی میتوانند وضعیت آمایش یا هویت دریافت کنند که هر دو والد آنها دارای کارت معتبر باشند.
نقش دفاتر کفالت
از سال ۱۳۹۲، دفاتر موسوم به «کفالت» بهعنوان نهادهای تعیینشده از سوی دولت ایران، مسئول دریافت مدارک تمدید کارتهای آمایش و هویت و نیز صدور برخی مجوزهای موقت کار شدهاند.
دارندگان کارت آمایش و هویت مجازند در محل تعیینشده روی کارت اقامت داشته باشند و برای سفر به خارج از محدوده تعیینشده باید مجوز دریافت کنند.
این افراد به خدماتی مانند تحصیل، خدمات درمانی، بیمه سلامت و اشتغال در مشاغل مشخص (در صورت داشتن مجوز کار) دسترسی دارند.
در عین حال، کمیساریا هشدار داده است که تخلف از قوانین کشور میزبان، از جمله عبور غیرقانونی از مرز یا ارتکاب جرائم کیفری، ممکن است به ابطال کارت آمایش و حتی اخراج منجر شود.
سایر مدارک اقامتی
علاوه بر کارت آمایش و هویت، برخی مهاجران دارای گذرنامه و روادید معتبر هستند. گذرنامههای خانوار که از سوی دولت افغانستان صادر شده، در چارچوب «طرح جامع ساماندهی» سال ۲۰۱۰ برای برخی اتباع فاقد مدرک صادر شد.
همچنین دولت ایران در سال ۱۴۰۴ مدارک موقتی با عنوان «کارت موقت» در قالب شمارههای ۱، ۲، ۳ و ۴ معرفی کرده است.
به گفته کمیساریا، دارندگان گذرنامه و روادید نسبت به دارندگان کارت آمایش از آزادی بیشتری در جابهجایی و دسترسی گستردهتری به فرصتهای شغلی برخوردارند.
همچنین برخی دارندگان کارت آمایش که قصد تحصیل در دانشگاههای ایران را دارند، ممکن است ملزم شوند وضعیت خود را به گذرنامه و روادید دانشجویی تغییر دهند.
افراد در معرض خطر بیتابعیتی
بخش دیگری از حمایتهای کمیساریا مربوط به افرادی است که در معرض خطر بیتابعیتی قرار دارند؛ یعنی افرادی که تابعیت هیچ کشوری را ندارند یا قادر به اثبات آن نیستند.
این وضعیت میتواند دسترسی به خدمات دولتی، مدارک هویتی و فرصتهای شغلی و آموزشی را بهشدت محدود کند.
در ایران، در برخی موارد افرادی که نتوانند ایرانیالاصل بودن خود را اثبات کنند، از دریافت تابعیت محروم میشوند؛ موضوعی که معمولاً در مواردی رخ میدهد که پدر کودک ایرانی نباشد.
با این حال، دولت ایران در سالهای اخیر اقداماتی را برای کاهش بیتابعیتی انجام داده و امکان انتقال تابعیت از مادر ایرانی به فرزند را فراهم کرده است. بر این اساس، مادران ایرانی که با اتباع غیرایرانی ازدواج کردهاند، میتوانند برای دریافت تابعیت ایرانی فرزندان خود اقدام کنند.
کمیساریای عالی پناهندگان اعلام کرده افرادی که خود را در معرض خطر بیتابعیتی میدانند، میتوانند برای دریافت مشاوره و پشتیبانی با این نهاد تماس بگیرند.
برای اطلاعات بیشتر درباره نحوه ارتباط با کمیساریا و اطلاع از برنامههای حمایتی این نهاد، به سایت رسمی این نهاد مراجعه کنید.
